Ενστάσεις εκφράζουν οι εταιρείες που διαθέτουν αιολικά πάρκα ανά τη χώρα, διατυπώνοντας την αντίθεσή τους σε γενικευμένες και οριζόντιες απαγορεύσεις για την εγκατάσταση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, το οποίο αναμένεται, σύμφωνα με πηγές κοντά στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στα τέλη Φεβρουαρίου.
Έτσι, η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), στην οποία συμμετέχουν σημαντικοί παίκτες του ενεργειακού κλάδου και διεθνώς αναγνωρισμένοι κατασκευαστές ανεμογεννητριών (μεταξύ των οποίων η ΔΕΗ, η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, ο όμιλος Κοπελούζου, η Siemens Gamesa και η Vestas), κατέθεσε προς την κυβέρνηση παρατηρήσεις, ενστάσεις και συγκεκριμένες τεχνικές προτάσεις.
Μέσω υπομνήματος πολιτικής, η Ένωση επισημαίνει την ανάγκη το νέο πλαίσιο να βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και τεκμηριωμένες αξιολογήσεις και όχι σε γενικούς αποκλεισμούς. Η ΕΛΕΤΑΕΝ τονίζει ότι η επικείμενη κυβερνητική πρόταση για το χωροταξικό καθεστώς δεν θα πρέπει να αποκλείει περιοχές με αξιόλογο αιολικό δυναμικό χωρίς τουλάχιστον επαρκή επιστημονική αιτιολόγηση.
Όπως υπογραμμίζει, μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να περιορίσει αδικαιολόγητα την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας και να υπονομεύσει τους εθνικούς ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους.
Τα αιολικά ως εθνικός πόρος υψηλής αξίας
Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, οι περιοχές με υψηλό αιολικό δυναμικό αποτελούν έναν εθνικό πόρο υψηλής αξίας. Η αξιοποίησή τους μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά χαμηλότερο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ενδεικτικά, η παραγωγή σε θέσεις με άριστο αιολικό δυναμικό μπορεί να είναι έως και 35% φθηνότερη για τον τελικό καταναλωτή σε σύγκριση με τον σημερινό μέσο όρο.
Αξίζει να σημειώσουμε πως οι ΑΠΕ και ειδικά τα αιολικά έχουν ήδη συμβάλει καθοριστικά στη συγκράτηση των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπως φάνηκε και από τις χαμηλές τιμές που καταγράφηκαν τον Ιανουάριο χάρη στην αυξημένη συμμετοχή τους.
Ειδικότερα, η μέση τιμή χονδρικής για τον πρώτο μήνα του έτους έκλεισε στα 108,67 ευρώ/MWh, σημειώνοντας οριακή υποχώρηση της τάξεως του 1,25% σε σχέση με τον Δεκέμβριο, που ήταν στα 110,04 ευρώ/MWh.
Μάλιστα, η συμβολή αυτή των ΑΠΕ αναγνωρίστηκε και από τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκο Τσάφο, ο οποίος έγραψε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Linkedin, πως «η Ελλάδα είχε μια από τις χαμηλότερες τιμές χονδρικής στο ευρωπαϊκό σύστημα και ήταν αρκετά φθηνότερη (κατά 30-40€) από τις άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η διαφορά προέκυψε πρωτίστως από τις ΑΠΕ - άνεμο και νερά - που μας κατέστησαν σταθερά εξαγωγικούς όλο το μήνα.
Αυτή η εικόνα απαντά και σε ένα πάγιο ερώτημα που κυριαρχεί στο δημόσιο διάλογο: «τι όφελος έχει ο καταναλωτής από τις ΑΠΕ και από τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας»;
Δυστυχώς οι ΑΠΕ από μόνες τους δεν μας εξασφαλίζουν χαμηλές τιμές – ανήκουμε άλλωστε σε μια ευρωπαϊκή αγορά και δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τις τάσεις αυτής της αγοράς (π.χ., πιο ακριβό αέριο, κόστος για τις εκπομπές CO2, κτλ.).
Αλλά μέσα σε αυτό το ευρωπαϊκό σύστημα, οι ΑΠΕ και οι εξαγωγές μας επιτρέπουν να διαφοροποιηθούμε από το σύνολο - και να έχουμε περιόδους με αισθητά χαμηλότερες τιμές από την ευρύτερη περιοχή».
Το πρόβλημα των οριζόντιων αποκλεισμών
Η ΕΛΕΤΑΕΝ ασκεί έντονη κριτική στη λογική των οριζόντιων αποκλεισμών περιοχών από την ανάπτυξη αιολικών έργων, όπως γενικές απαγορεύσεις σε ψηλά βουνά, νησιά ή Ζώνες Ειδικής Προστασίας.
Σύμφωνα με την Ένωση, μια τέτοια «τυφλή» προσέγγιση ακυρώνει τη βασική αρχή της αξιολόγησης κάθε έργου κατά περίπτωση, όπως αυτή προβλέπεται από την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Στο ισχύον πλαίσιο, ακόμη και τα έργα σε περιοχές με υψηλό αιολικό δυναμικό υπόκεινται σε περιβαλλοντική αδειοδότηση, όπου σταθμίζονται οι επιπτώσεις τους στο φυσικό περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα και τις τοπικές κοινωνίες.
Με αυτόν τον τρόπο, η Πολιτεία μπορεί να αποφασίσει τεκμηριωμένα ποια έργα εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, απορρίπτοντας όσα έχουν χαμηλή παραγωγικότητα ή δυσανάλογες επιπτώσεις.
Όπως επισημαίνεται, όταν επιβάλλονται γενικοί αποκλεισμοί, απομακρύνονται επενδύσεις από τις πιο παραγωγικές θέσεις και να οδηγούμαστε, τελικά, σε ακριβότερη ενέργεια.
Οι οικονομικές επιπτώσεις και η βιώσιμη αποδοτικότητα
Η επιλογή λιγότερο παραγωγικών περιοχών για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων δεν έχει μόνο κόστος για τον καταναλωτή, αλλά και για το περιβάλλον.
Σε θέσεις με υψηλό αιολικό δυναμικό, η ίδια ποσότητα ενέργειας μπορεί να παραχθεί με λιγότερες ανεμογεννήτριες, άρα με μικρότερες τοπικές παρεμβάσεις. Έτσι, η αξιοποίηση των καλύτερων θέσεων συνάδει με τη λογική της βιώσιμης αποδοτικότητας.
Παράλληλα, οι αυξημένες τιμές ενέργειας πλήττουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, καθιστώντας το ζήτημα των χωροταξικών περιορισμών κάτι πολύ περισσότερο από μια τεχνική συζήτηση.
Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο της παρέμβασης της ΕΛΕΤΑΕΝ αφορά τη συμβατότητα των οριζόντιων αποκλεισμών με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η αναθεωρημένη Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED III) αναγνωρίζει ότι τα έργα ΑΠΕ εξυπηρετούν υπέρτατο δημόσιο συμφέρον και, υπό προϋποθέσεις, πρέπει να λαμβάνουν προτεραιότητα στη στάθμιση με άλλα αγαθά.
Η ευρωπαϊκή λογική δεν ευνοεί γενικές απαγορεύσεις σε εκτεταμένες περιοχές, αλλά διαδικασίες αξιολόγησης που συνεκτιμούν πολλαπλά κριτήρια: μείωση του κόστους ενέργειας, τοπική ανάπτυξη, οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες, περιβαλλοντικές επιπτώσεις, εθνική ασφάλεια και συμβολή στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
ΑΠΕ, φυσικό αέριο και το ζήτημα της αποθήκευσης
Παρότι οι ΑΠΕ έχουν διεισδύσει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50% στο ενεργειακό μίγμα, οι μπαταρίες (αναμένεται να συνδεθούν τον Μάρτιο οι πρώτες) είναι απαραίτητες για να μεγιστοποιηθεί το όφελος από τις ΑΠΕ και να μειωθούν περαιτέρω οι τιμές.
Ωστόσο, όσο δεν έχουμε μπαταρίες, το ρεύμα από τις ΑΠΕ καταναλώνεται τη στιγμή που παράγεται. Όταν έχει ήλιο ή αέρα και η παραγωγή είναι υψηλή, οι ΑΠΕ μπαίνουν κανονικά στο σύστημα και ρίχνουν τη χονδρεμπορική τιμή.
Αν όμως η παραγωγή τους πέσει ξαφνικά (π.χ. νύχτα ή άπνοια), το σύστημα στρέφεται άμεσα σε μονάδες φυσικού αερίου ή άλλες συμβατικές μονάδες, οι οποίες είναι πιο ακριβές και ανεβάζουν την τιμή.
Χωρίς αποθήκευση, χρειάζονται πάντα εφεδρικές μονάδες έτοιμες να λειτουργήσουν, άρα το κόστος αυτών των μονάδων εξακολουθεί να επηρεάζει την αγορά.
Επιπλέον, όταν υπάρχει πολύς ήλιος ή άνεμος αλλά χαμηλή ζήτηση, μέρος της παραγωγής ΑΠΕ απορρίπτεται επειδή δεν μπορεί να αποθηκευτεί, κάτι που μειώνει το οικονομικό τους όφελος. Και μπορεί τα αιολικά πάρκα να είναι λίγο πιο ευνοημένα από τα φωτοβολταϊκά, καθώς μπορούν να λειτουργούν πολύ περισσότερο μέσα στη μέρα, ωστόσο, το πλήγμα και εκεί είναι μεγάλο.
Συνεπώς, χωρίς μπαταρίες οι ΑΠΕ, και στην προκειμένη περίπτωση τα αιολικά, εξακολουθούν να ρίχνουν τις τιμές όταν παράγουν, αλλά δεν μπορούν να εξομαλύνουν τις τιμές μέσα στη μέρα ή από μέρα σε μέρα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
