Οι έξυπνες πόλεις αποτελούν πλέον τον πυρήνα του σύγχρονου αστικού σχεδιασμού, καθώς όλο και περισσότερες μητροπόλεις διεθνώς επαναπροσδιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και λειτουργούν.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, πάνω από το 70% του παγκόσμιου πληθυσμού θα κατοικεί σε αστικές περιοχές έως το 2050, γεγονός που αυξάνει τις ανάγκες για υποδομές, ενέργεια, μεταφορές και δημόσιες υπηρεσίες. Μελέτη του McKinsey Global Institute εκτιμά ότι οι επενδύσεις σε αστικές υποδομές θα πρέπει να υπερβούν τα 3,7 τρισ. δολάρια ετησίως έως το 2035, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες των πόλεων παγκοσμίως.
Η έννοια της έξυπνης πόλης μετατρέπεται πλέον από τεχνολογικό όραμα σε στρατηγική ανάπτυξης. Από τη Σιγκαπούρη και τη Βαρκελώνη έως το Ελσίνκι και το Άμστερνταμ, οι πόλεις επενδύουν σε ψηφιακές υποδομές, δεδομένα και νέα μοντέλα διακυβέρνησης, επιδιώκοντας να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους.
Η τεχνολογία στον πυρήνα του αστικού μετασχηματισμού
Η έξυπνη πόλη δεν περιορίζεται στις ψηφιακές υπηρεσίες προς τους πολίτες, αλλά αφορά τον συνολικό επανασχεδιασμό των υποδομών. Δίκτυα μεταφορών που διαχειρίζονται την κυκλοφορία σε πραγματικό χρόνο, ενεργειακά συστήματα που προσαρμόζονται στη ζήτηση και δίκτυα ύδρευσης με αισθητήρες αποτελούν πλέον τμήμα ενός νέου αστικού μοντέλου.
Σύμφωνα με το UN-Habitat και τη Global Smart Cities Alliance, η ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών στον αστικό σχεδιασμό θα αποτελέσει βασικό χαρακτηριστικό της ανάπτυξης των πόλεων τις επόμενες δεκαετίες. Στην Ευρώπη, η μετάβαση αυτή ενισχύεται από πολιτικές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως η αποστολή «100 Climate-Neutral and Smart Cities» και τα χρηματοδοτικά εργαλεία Horizon Europe, InvestEU και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Η European Investment Bank καταγράφει σταθερή αύξηση των επενδύσεων σε βιώσιμες αστικές υποδομές, ενώ η Eurostat επισημαίνει την άνοδο των προγραμμάτων ψηφιακού μετασχηματισμού στους τομείς ενέργειας, μεταφορών και δημόσιων υπηρεσιών.
Ο ρόλος των δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης
Η τεχνολογία, και ειδικότερα η τεχνητή νοημοσύνη, διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και λειτουργούν οι πόλεις. Μελέτες του McKinsey Global Institute και της IDC δείχνουν ότι τα συστήματα ανάλυσης δεδομένων μπορούν να μειώσουν σημαντικά το κόστος λειτουργίας των υποδομών και να αυξήσουν την αποδοτικότητα των δημοτικών υπηρεσιών.
Η χρήση αισθητήρων και ψηφιακών πλατφορμών επιτρέπει την παρακολούθηση κρίσιμων συστημάτων σε πραγματικό χρόνο, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη συνεισφέρει στην πρόβλεψη κινδύνων και στη βελτιστοποίηση των διαδικασιών. Ωστόσο, η τεχνολογία από μόνη της δεν επαρκεί· απαιτείται συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, αγοράς, επιστημονικής κοινότητας και τεχνικών φορέων, όπως υπογραμμίζουν οι εκθέσεις του Global Infrastructure Hub και του International Transport Forum.
Η ελληνική διάσταση: Το παράδειγμα του Ελληνικού
Στην Ελλάδα, η συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών αποκτά δυναμική. Έργα όπως η ανάπτυξη του Ελληνικού από τη LAMDA Development αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα ενσωμάτωσης των αρχών της έξυπνης πόλης ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού.
Το έργο περιλαμβάνει τεχνολογίες Internet of Things, δίκτυα οπτικών ινών και κάλυψη 5G, δημιουργώντας μια ψηφιακή ραχοκοκαλιά που επιτρέπει την παρακολούθηση και διαχείριση κρίσιμων λειτουργιών σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, αναπτύσσονται συστήματα έξυπνης διαχείρισης ενέργειας, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Η ίδια προσέγγιση εφαρμόζεται σε εφαρμογές έξυπνης στάθμευσης, δίκτυα φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και συστήματα διαχείρισης νερού. Το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού θα συνδυάζει βιωσιμότητα και τεχνολογία, μετατρέποντας μια έκταση που ήταν κατά 70% τσιμεντοποιημένη σε 70% πράσινο χώρο.
Στρατηγική συνεργασία και προοπτικές
Στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου «Redefining the Future Horizons: Σχεδιάζοντας τις βιώσιμες στρατηγικές του αύριο», που διοργανώθηκε από το ΤΜΕΔΕ υπό την αιγίδα της Τράπεζας της Ελλάδος και του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, αναδείχθηκε η ανάγκη συλλογικής δράσης για τον μετασχηματισμό των υποδομών.
Όπως επισήμανε ο πρόεδρος του ΤΜΕΔΕ, Κωνσταντίνος Μακέδος, «είμαστε μια ορχήστρα, όχι σολίστες, η μετάβαση απαιτεί συλλογικές λύσεις». Η δήλωση αυτή συνοψίζει την ανάγκη για στρατηγική συνεργασία Πολιτείας, τεχνικού κόσμου, επιστημονικής κοινότητας, αγοράς και Αυτοδιοίκησης, προκειμένου η Ελλάδα να πρωτοπορήσει στις έξυπνες και βιώσιμες υποδομές.
Καθώς οι πόλεις συνεχίζουν να αναπτύσσονται, η τεχνολογία, η συνεργασία θεσμών και η αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων διαμορφώνουν ένα νέο μοντέλο αστικής ανάπτυξης, όπου οι πόλεις καλούνται να γίνουν όχι μόνο πιο αποδοτικές, αλλά και πιο ευφυείς.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
