Το έλλειμμα των 300 εκατ. ευρώ στον ΕΛΥΚΩ, ανησυχεί τους παρόχους ρεύματος

Προβληματισμό στους προμηθευτές ενέργειας προκαλεί η εκ νέου εμφάνιση ελλείμματος στον Ειδικό Λογαριασμό Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΕΛΥΚΩ), καθώς τα στοιχεία του Απριλίου καταγράφουν αρνητικό μηνιαίο ισοζύγιο, με τις εκροές να υπερβαίνουν τις εισροές κατά περίπου 5% και το έλλειμμα μετά και την «ένεση» 200 εκατ. από τον κρατικό προϋπολογισμό να παραμένει στα 300 εκατ. ευρώ.

Παρότι, σύμφωνα με όσα μεταφέρει στο Business Daily, ο Ελληνικός Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), το ποσοστό απέχει σημαντικά από τα ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα του παρελθόντος, όταν το μηνιαίο έλλειμμα μπορούσε να προσεγγίσει ακόμη και το 30%-40%, η εξέλιξη θεωρείται ανησυχητική, καθώς ανατρέπει τις προσδοκίες ότι η λειτουργία της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης θα οδηγούσε σταδιακά τον λογαριασμό σε πλεονασματική πορεία, με τα στοιχεία του Απριλίου να δείχνουν ότι αυτή η δυναμική δεν έχει ακόμη τουλάχιστον αποτυπωθεί.

Το χρονικό της «τρύπας» στον ΕΛΥΚΩ

Όπως έχει αναφέρει και παλαιότερα ο ΕΣΠΕΝ στο BD, καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του ελλείμματος έπαιξε η περίοδος από τον Αύγουστο του 2022 έως και τον Απρίλιο του 2023, όταν μέσω τριών Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων μεταφέρθηκαν συνολικά 460 εκατ. ευρώ από τον ΕΛΥΚΩ στο Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι επιδοτήσεις ρεύματος κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης.

Επιπλέον, νομοθετική ρύθμιση του Μαρτίου 2023 προέβλεψε απαλλαγή ενεργοβόρων επιχειρήσεων μέσης και χαμηλής τάσης από τις χρεώσεις ΥΚΩ για πέντε μήνες (Νοέμβριος 2021 – Μάρτιος 2022), προκαλώντας απώλεια εσόδων που εκτιμάται σε περίπου 65 εκατ. ευρώ.

Το έλλειμμα παραμένει στα 300 εκατ. ευρώ

Παρότι στις αρχές του 2025 ο ΕΛΥΚΩ ενισχύθηκε με 400 εκατ. ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό, το ποσό αυτό δεν στάθηκε επαρκές για να καλύψει τις συσσωρευμένες υποχρεώσεις, οι οποίες ήδη τότε ξεπερνούσαν τα 600 εκατ. ευρώ.

Ως αποτέλεσμα, οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας καλούνται εδώ και μήνες να χρηματοδοτούν ουσιαστικά τον λογαριασμό με ίδια κεφάλαια, προκειμένου να καλύπτονται τα μηνιαία ελλείμματα έως ότου καταστεί δυνατή η εξόφλησή τους.

Από τον Απρίλιο του 2023 τα ανταλλάγματα ΥΚΩ που αποδίδονται στους προμηθευτές καταβάλλονται συστηματικά «κουρεμένα», σε ποσοστά που κατά μέσο όρο υπερβαίνουν το 30% και σε ορισμένους μήνες φθάνουν ακόμη και το 60%.

Έτσι, το συνολικό έλλειμμα του ΕΛΥΚΩ είχε ανέλθει στα 500 εκατ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2025, ωθώντας τους παρόχους να ζητήσουν χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό για την κάλυψή του.

Ωστόσο, από το αίτημα αυτό εγκρίθηκαν μόλις 200 εκατ. ευρώ, τα οποία εκταμιεύθηκαν πρόσφατα, αφήνοντας ένα υπόλοιπο της τάξης των 300 εκατ. ευρώ να εξακολουθεί να βαραίνει τον λογαριασμό.

Θυμίζουμε πως ένα ακόμη αίτημα των προμηθευτών ήταν η θέσπιση ρύθμισης που θα προβλέπει αποζημίωση των προμηθευτών για το χρηματοοικονομικό κόστος που επωμίζονται.

Εφεδρείες της Κρήτης, ακριβό πετρέλαιο επιβαρύνουν τον λογαριασμό

Σύμφωνα με τον ΕΣΠΕΝ, η εκ νέου ελλειμματική τροχιά του ΕΛΥΚΩ οφείλεται κυρίως σε δύο παράγοντες. Ο πρώτος αφορά την αποζημίωση των εφεδρικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στην Κρήτη.

Ενώ η διασύνδεση του νησιού με το ηπειρωτικό σύστημα έχει περιορίσει σημαντικά την ανάγκη λειτουργίας των παλαιών πετρελαϊκών μονάδων, αυτές εξακολουθούν να παραμένουν διαθέσιμες ως εφεδρεία και το σχετικό κόστος καλύπτεται μέσω του ΕΛΥΚΩ.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, η οποία ανεβάζει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής στα υπόλοιπα μη διασυνδεδεμένα νησιά που εξακολουθούν να ηλεκτροδοτούνται από πετρελαϊκές μονάδες.

Ως αποτέλεσμα, διευρύνεται η διαφορά κόστους μεταξύ διασυνδεδεμένου και μη διασυνδεδεμένου συστήματος, αυξάνοντας τις ανάγκες χρηματοδότησης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.

Φόβοι για περαιτέρω διεύρυνση του ελλείμματος

Ο ΕΣΠΕΝ εκφράζει ανησυχίες ότι οι επόμενοι μήνες ενδέχεται να συνεχίσουν την αρνητική τάση, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα διεύρυνση του ελλείμματος πέραν των υφιστάμενων 300 εκατ. ευρώ.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο σχεδιασμός προέβλεπε σταδιακή αποκλιμάκωση του ελλείμματος και ενδεχομένως μελλοντικά οφέλη για τους καταναλωτές μέσω των χρεώσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.

Αντίθετα, η διατήρηση αρνητικού ισοζυγίου περιορίζει τις δυνατότητες εξυγίανσης του λογαριασμού.

Τα μέτρα για τη βιομηχανία και το κόστος των ΥΚΩ

Στο μεταξύ, η κυβέρνηση θυμίζουμε πως λίγο πριν το Πάσχα ανακοίνωσε παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους της βιομηχανίας και μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μείωση κατά 50% των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για καταναλωτές υψηλής και μέσης τάσης από την 1η Ιουλίου 2026.

Το μέτρο αφορά περίπου 23.000 καταναλωτές και εκτιμάται ότι θα έχει ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περί τα 26 εκατ. ευρώ.

Ωστόσο, η πραγματική του επίδραση στα οικονομικά του ΕΛΥΚΩ δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί, ενώ παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για τον τρόπο κάλυψης των απωλειών εσόδων.

Ζητούμενο η κρατική ενίσχυση

Πηγές της αγοράς υποστηρίζουν ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η βιώσιμη λύση βρίσκεται στην ενίσχυση του λογαριασμού από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Με δεδομένο ότι μέχρι στιγμής έχουν εγκριθεί μόνο 200 από τα 500 εκατ. ευρώ που είχε ζητήσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η εκκρεμότητα παραμένει ανοιχτή και αν δε βρεθούν πρόσθετοι πόροι και οι πιέσεις από το αυξημένο κόστος ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά συνεχιστούν, ο ΕΛΥΚΩ κινδυνεύει να διατηρηθεί σε ελλειμματική τροχιά.