Συνεχίζεται το πινγκ πονγκ ευθυνών για τις καθυστερήσεις στην υλοποίηση του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας -Κύπρου.
Και μπορεί ο λόγος που τόσο καιρό έχει μείνει «παγωμένο» να είναι η άρνηση της κυπριακής πλευράς να καταβάλει το ρυθμιστικό έσοδο των 25 εκατ. ευρώ και πρόσφατα η κοινή θέση Μητσοτάκη-Χριστοδουλίδη για την ανάγκη επικαιροποίησης των οικονομοτεχνικών μελετών.
Ωστόσο σύμφωνα με τον κυπριακό Τύπο η Nexans, κατηγορεί τον Διαχειριστή για τις αλλεπάλληλες καθυστερήσεις στην εξέλιξη του έργου, πληροφορίες που διαψεύδουν πηγές του ΑΔΜΗΕ.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει το δημοσίευμα του Φιλελεύθερου στην Κύπρο, η γαλλική εταιρεία «θεωρεί τον ίδιο τον ΑΔΜΗΕ απόλυτα υπεύθυνο και υπόλογο για την παραβίαση βασικών όρων του συμβολαίου, περιλαμβανομένων των χρονοδιαγραμμάτων για κρίσιμα στάδια της διασύνδεσης».
Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Nexans δίνει στον ΑΔΜΗΕ τελεσίγραφο τριών μηνών ώστε να προχωρήσει στην εκχώρηση της τελικής ειδοποίησης για επίσημη και πλήρη έναρξη του συνόλου του έργου (Full Notice to Proceed), διαφορετικά η γαλλική εταιρεία θα διεκδικήσει 250 εκατ. ευρώ.
Αξίζει να σημειώσουμε πως, δεδομένου ότι έως τώρα ο ΑΔΜΗΕ έχει καταβάλει περίπου 300 εκατ. στη Nexans -που κάλυπταν τις εργασίες έως τον Αύγουστο και τα οποία δε θα λάβει πίσω σε περίπτωση «ναυαγίου»- μία διεκδίκηση αποζημίωσης 250 εκατ. ευρώ από τη γαλλική εταιρεία θα εκτόξευε το κόστος για τον Διαχειριστή στα 550 εκατ. ευρώ.
Θυμίζουμε ότι η Nexans δεν έχει πληρωθεί από τον Απρίλιο (αν και έχει ήδη παραγάγει 350 χιλιόμετρα καλωδίου), ενώ το συνολικό ύψος του συμβολαίου για την κατασκευή και βύθιση του καλωδίου ανέρχεται στα 1,43 δισ. ευρώ.
Πάντως, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, σε περίπτωση «ναυαγίου» του έργου, το καλώδιο ανήκει στον ΑΔΜΗΕ, ενώ αν η Nexans επιθυμήσει να το αξιοποιήσει με διαφορετικό τρόπο, θα πρέπει να έρθει σε σχετική συμφωνία με τον Διαχειριστή.
Τελεσίγραφο 3 μηνών και αποζημιώσεις 250 εκατ. ευρώ
Βάσει του δημοσιεύματος του Φιλελεύθερου, «η κατασκευάστρια του καλωδίου έχει προειδοποιήσει γραπτώς τον ΑΔΜΗΕ (μετά τη συμφωνία Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη για την επικαιροποίηση των δεδομένων του έργου) πως αν μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026 δεν της εκχωρήσει το Full Notice to Proceed, τότε κανένα χρονοδιάγραμμα που περιλαμβάνεται στο συμβόλαιο δεν θα τη δεσμεύει, όπως δεν θα τη δεσμεύουν οι ρήτρες στο συμβόλαιο για αποζημίωση του ΑΔΜΗΕ σε περίπτωση καθυστέρησης στην ολοκλήρωση της διασύνδεσης».
Μάλιστα, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα ο ΑΔΜΗΕ όφειλε να το κάνει από τον Αύγουστο του 2024, ενώ αν κατορθώσει να το κάνει έως το τέλος Μαρτίου του 2026, η καθυστέρηση στην παράδοση του έργου θα περιοριστεί στον ένα χρόνο.
«Η Nexans ενημέρωσε γραπτώς τον ΑΔΜΗΕ ότι σε αυτή τη φάση του έργου, με τις καθυστερήσεις που προηγήθηκαν και τον τερματισμό από πλευράς ΑΔΜΗΕ των πληρωμών για το καλώδιο από τον Απρίλιο του 2025, οι αποζημιώσεις που θα κληθεί να πληρώσει ο ελληνικός οργανισμός στη γαλλική εταιρεία σε περίπτωση πρόωρου τερματισμού του έργου από μέρους του ΑΔΜΗΕ αυξήθηκαν στα 250 εκατ. ευρώ περίπου!», αναφέρεται σε άλλο σημείο.
Σε μια τέτοια περίπτωση, όμως, όπως παραδέχεται και το συγκεκριμένο δημοσίευμα, ο ΑΔΜΗΕ μπορεί να απαιτήσει με τη σειρά του αποζημιώσεις από τις ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ελλάδας και κατ’ επέκταση από τις δύο κυβερνήσεις και τους καταναλωτές, όπως έτσι και αλλιώς προβλέπεται σε περίπτωση που το έργο τερματιστεί οριστικά χωρίς δική του υπαιτιότητα.
Πάντως, ο νέος υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, αναφερόμενος πρόσφατα στο καλώδιο, τόνισε ότι το έργο ήταν στις προγραμματικές διακηρύξεις της Κυπριακής κυβέρνησης, η οποία εξακολουθεί να το θεωρεί στρατηγικής σημασίας.
Διαψεύδουν πηγές του ΑΔΜΗΕ
Πάντως, πηγές κοντά στον ΑΔΜΗΕ διαψεύδουν ότι έχει δοθεί τελεσίγραφο από τη γαλλική εταιρεία, πολλώ δε μάλλον ότι υπάρχει πιθανή διεκδίκηση αποζημίωσης ύψους 250 εκατ. ευρώ.
Σε ό,τι αφορά το Full Notice to Proceed, για να προχωρήσει ο Διαχειριστής σε μια τέτοια κίνηση θα πρέπει να προηγηθεί η επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών μελετών και, συνακόλουθα, η εκταμίευση του ρυθμιζόμενου εσόδου ύψους 25 εκατ. ευρώ, που εκκρεμεί από την κυπριακή πλευρά.
Ωστόσο, δεν πρέπει να λησμονείται ότι η Κύπρος ήταν εκείνη που, πολύ πριν αποφασιστεί από Αθήνα και Λευκωσία η επικαιροποίηση των μελετών, αρνούνταν να προχωρήσει στην εκταμίευση των 25 εκατ. ευρώ, με τον υπουργό Οικονομικών Μάκη Κεραυνό να μην εγκρίνει εδώ και καιρό το ποσό αυτό, επικαλούμενος μελέτες περί μη βιωσιμότητας του έργου.
Οι νέες μελέτες προαπαιτούμενο για ισχυρούς επενδυτές
Η ανάγκη για επικαιροποίηση της οικονομοτεχνικών δεδομένων του GSI, μπήκε περί τα τέλη Νοεμβρίου στην εξίσωση ως κοινή επιδίωξη τόσο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, με στόχο, όπως είχαν τονίσει αμφότεροι, την προσέλκυση ισχυρών επενδυτών για τη διασφάλιση της υλοποίησης του έργου.
Μάλιστα, η ανάθεση της σχετικής μελέτης αναμένεται να ανακοινωθεί από τα υπουργεία Ενέργειας των δύο πλευρών το προσεχές διάστημα, με εμφανή την καθυστέρηση παρά τις διαβεβαιώσεις Χριστοδουλίδη λίγο πριν την εκπνοή του έτους ότι ήταν θέμα λίγων 24ώρων.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι το έργο, όπως μεταφέρουν αρμόδιες πηγές, θεωρείται σήμερα οριακά βιώσιμο για επενδυτές και απαιτείται βελτίωση της απόδοσης. Έτσι, η συγκεκριμένη μελέτη αναμένεται να επανακαθορίσει το ρυθμιστικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο, ώστε το έργο να καταστεί πιο ελκυστικό, μέσω αναθεώρησης παραμέτρων όπως το κόστος και η απόδοση (ARR, WACC).
Με την επικαιροποίηση δεν θα αλλάξει ο επιμερισμός του κόστους μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, ωστόσο το συνολικό μπάτζετ θα επανεκτιμηθεί και ενδέχεται να διαφοροποιηθεί.
Η αποτίμηση με την οποία θα εξεταστεί η διάθεση μεριδίου του GSI δεν αναμένεται να περιοριστεί στο ύψος των περίπου 300 εκατ. ευρώ που έχουν μέχρι σήμερα δαπανηθεί από τον Διαχειριστή, αλλά θα είναι συνάρτηση και άλλων παραγόντων, μεταξύ των οποίων, ο βαθμός ωρίμανσης του έργου, το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο κ.ά.
Αξίζει να σημειώσουμε, ότι ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, ερωτηθείς πρόσφατα για το τι θα γίνει αν η μελέτη δείξει πως το έργο δεν είναι βιώσιμο, απάντησε πως ακόμα και σε μια τέτοια περίπτωση υπάρχει η δυνατότητα να γίνουν ενέργειες ώστε το έργο να προσελκύσει νέους επενδυτές και να καταστεί βιώσιμο.