Ξεκινά σήμερα η Γενική Συνέλευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), με βασικά θέματα στην ημερήσια διάταξη τη συνθήκη για τις πανδημίες και την αποχώρηση των ΗΠΑ και της Αργεντινής. Οι εργασίες πραγματοποιούνται ενώ ο κόσμος παρακολουθεί με ανησυχία τις επιδημίες του χανταϊού και του Έμπολα.
Διπλωμάτης που μίλησε στο AFP υπό καθεστώς ανωνυμίας ανέφερε ότι θα είναι «ενδιαφέρον να δούμε» πώς ο χανταϊός «θα χρησιμοποιηθεί από τον ΠΟΥ για να ασκηθούν πιέσεις» στις χώρες που επιθυμούν να αποχωρήσουν, ώστε να παραμείνουν μέλη του οργανισμού.
Η φετινή Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας διεξάγεται μετά από μια δύσκολη χρονιά για τον ΠΟΥ. Ο οργανισμός αποδυναμώθηκε ύστερα από την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τις ΗΠΑ και τη μείωση των διεθνών συνεισφορών, γεγονός που επέβαλε περιορισμούς στον προϋπολογισμό και το προσωπικό.
«Πλέον είμαστε σταθεροί και προχωράμε μπροστά», είχε δηλώσει στα τέλη Απριλίου ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους. Σύμφωνα με τη Σούρι Μουν, συνδιευθύντρια του Κέντρου Παγκόσμιας Υγείας στο Geneva Graduate Institute, «η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, αλλά κατάφεραν να συγκεντρώσουν το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων» που απαιτούνται για τα επόμενα δύο χρόνια.
Η ίδια επισημαίνει ότι η κρίση του χανταϊού αναδεικνύει ξεκάθαρα «για ποιο λόγο ο κόσμος έχει ανάγκη έναν αποτελεσματικό ΠΟΥ, άξιο εμπιστοσύνης, αμερόληπτο και με ασφαλή χρηματοδότηση».
Αποχώρηση ΗΠΑ και Αργεντινής
Οι διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες, ιδιαίτερα σε γεωπολιτικά και κοινωνικά ζητήματα, τροφοδοτώντας την πόλωση. Αυτές οι διαφορές εμπόδισαν την υιοθέτηση βασικών στοιχείων της συνθήκης για τις πανδημίες, με τις διαπραγματεύσεις να ενδέχεται να συνεχιστούν για ακόμη ένα έτος.
Τον Ιανουάριο, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΠΟΥ δεν έλαβε απόφαση για το αίτημα αποχώρησης των ΗΠΑ, καθώς η Ουάσινγκτον δεν έχει αποπληρώσει τις οφειλές της, όρο απαραίτητο για την αποχώρηση μιας χώρας. Διπλωματική πηγή εκτιμά ότι «ούτε αυτή την εβδομάδα θα υπάρξει απόφαση για τις ΗΠΑ».
Παρατηρητές σημειώνουν ότι η υπερβολική εστίαση στο ζήτημα δεν εξυπηρετεί κανέναν, και έτσι δεν αναμένεται ψήφισμα για την τύχη των ΗΠΑ, οι οποίες θεωρούν ότι έχουν ήδη αποχωρήσει από τον ΠΟΥ. Αντιθέτως, τα κράτη-μέλη θα κληθούν να αποφασίσουν για το αίτημα αποχώρησης της Αργεντινής.
Εκλογή νέας ηγεσίας και μεταρρυθμίσεις
Η συνέλευση πραγματοποιείται λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της διαδικασίας για την εκλογή νέου γενικού διευθυντή του ΠΟΥ. Μέχρι στιγμής δεν έχουν ανακοινωθεί υποψηφιότητες, αλλά αναμένονται εξελίξεις εντός της εβδομάδας, ενώ οι δηλώσεις ενδιαφέροντος μπορούν να υποβληθούν έως τις 24 Σεπτεμβρίου.
Παράλληλα, σχέδια ψηφισμάτων για ευαίσθητα διεθνή ζητήματα, όπως η Ουκρανία, τα παλαιστινιακά εδάφη και το Ιράν, αναμένεται να προκαλέσουν έντονες συζητήσεις. Η εκλογή νέων μελών στο Εκτελεστικό Συμβούλιο ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε αντιπαράθεση μεταξύ Βρετανίας και Ρωσίας.
Στο επίκεντρο θα βρεθεί η μεταρρύθμιση της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής της υγείας, ενός κατακερματισμένου τομέα με πολλούς οργανισμούς που συχνά δεν συνεργάζονται αποτελεσματικά. Τα κράτη-μέλη καλούνται να αποφασίσουν αν θα θεσπιστεί επίσημη διαδικασία για την αναδιοργάνωσή του.
Η Έλεν Κλαρκ, συμπρόεδρος της ανεξάρτητης ομάδας εμπειρογνωμόνων για την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση πανδημιών, εξηγεί ότι πρέπει να εξεταστεί «η κατανομή των ευθυνών σε παγκόσμιο, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο», ώστε να αποφευχθούν αλληλοεπικαλύψεις.
Η υπουργός Υγείας του Καναδά, Μάρτζορι Μισέλ, δήλωσε στο AFP ότι «η κρίση που ζούμε, με την αποχώρηση σημαντικών παραγόντων, επιτρέπει επίσης σε έναν οργανισμό όπως ο ΠΟΥ να επανεξετάσει τη στρατηγική του». Πρόσθεσε ότι «πρέπει πραγματικά να κινηθούμε προς νέους τρόπους να κάνουμε τα πράγματα, νέους τρόπους σκέψης, νέους τρόπους οργάνωσης και αξιοποίησης της εμπειρίας όλων».
Στόχος της συνέλευσης είναι να αποφευχθούν αμφιλεγόμενα ζητήματα, ειδικά μετά την επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ. Στο πλαίσιο της ιεράρχησης προτεραιοτήτων, ο ΠΟΥ έχει ήδη «μειώσει ορισμένες από τις δραστηριότητές του, ιδίως στον τομέα της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας», σύμφωνα με τον Θίρου Μπαλασουμπραμανιάμ της αμερικανικής ΜΚΟ Knowledge Ecology International (KEI).