Τις δύο βασικές παρεμβάσεις που προωθεί η Νέα Δημοκρατία στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης, παρουσίασε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος ο γενικός εισηγητής του κόμματος, Ευριπίδης Στυλιανίδης. Οι παρεμβάσεις αφορούν τη δημοκρατική λειτουργία των κομμάτων και τη θεσμική κατοχύρωση του βουλευτικού ρόλου.
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει την προσθήκη επιφύλαξης νόμου στο άρθρο 29 του Συντάγματος, ώστε να καθορίζονται με σαφήνεια οι προϋποθέσεις ίδρυσης και εσωτερικής δημοκρατικής λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων. Όπως ανέφερε ο Ευριπίδης Στυλιανίδης, στόχος είναι περισσότερη εσωκομματική δημοκρατία, η οποία θα οδηγήσει σε καλύτερη δημοκρατία των κομμάτων συνολικά.
Ο εισηγητής της ΝΔ επισήμανε ότι τα ελληνικά κόμματα λειτουργούν με βάση την αρχή της κομματικής αυτοτέλειας, χωρίς να υπάρχει νόμος που να εξειδικεύει τη δημοκρατική τους δομή, όπως συμβαίνει στο γερμανικό μοντέλο. Η απουσία αυτού του πλαισίου, πρόσθεσε, έχει οδηγήσει στη δημιουργία αρχηγικών κομμάτων, φαινόμενο που σε συνδυασμό με τη διαφθορά και την αναξιοπιστία ενίσχυσε την αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική.
Παράλληλα, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης πρότεινε τη συνεχή παρακολούθηση της τήρησης των δημοκρατικών αρχών από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, προκειμένου να αποτρέπονται «αντιδημοκρατικές αποκλίσεις σαν αυτές που ζήσαμε με το φαινόμενο της Χρυσής Αυγής» και να διασφαλίζεται η νομιμότητα συμμετοχής ενός κόμματος στις εκλογές.
Θεσμική θωράκιση του βουλευτικού ρόλου
Ο εισηγητής της ΝΔ χαρακτήρισε εθνική αναγκαιότητα την αποκατάσταση της θέσης του βουλευτή στη συνείδηση των πολιτών, τονίζοντας ότι ο θεσμός αυτός, αν και διαθέτει την πιο ισχυρή δημοκρατική νομιμοποίηση, βάλλεται συστηματικά από τα ΜΜΕ και τα οικονομικοπολιτικά κέντρα εξουσίας. Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται τη θεσμική θωράκιση του ρόλου του βουλευτή σε συνταγματικό επίπεδο, με στόχο την ενίσχυση του νομοθετικού, ελεγκτικού και διαμεσολαβητικού του ρόλου.
Σύμφωνα με την πρόταση, καθίσταται συνταγματική υποχρέωση των υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο, ενώ θεσπίζεται η υποχρεωτική επικοινωνία του βουλευτή με την εκλογική του περιφέρεια και η διαφανής μεταφορά των ζητημάτων των πολιτών στην εκτελεστική εξουσία μέσω της Βουλής.
Αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57
Αναφερόμενος στην προτεινόμενη αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57 του Συντάγματος, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης σημείωσε ότι η αναλυτική απαρίθμηση κωλυμάτων και ασυμβίβαστων δεν αρμόζει σε συνταγματικό κείμενο και προκαλεί ερμηνευτικά προβλήματα. Η Νέα Δημοκρατία προτείνει η εξειδίκευση αυτών των ζητημάτων να μεταφερθεί στον κοινό νομοθέτη, με νόμο που θα ψηφίζεται με αυξημένη πλειοψηφία, ώστε να εξασφαλίζεται ευελιξία και προσαρμοστικότητα στις νέες ανάγκες.
Όπως τόνισε, η μεταφορά των ρυθμίσεων αυτών στο νόμο εναρμονίζει την ελληνική πρακτική με τη διεθνή, ενώ αποτρέπει την κατάχρηση από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία.
Το ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή
Η συζήτηση για τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα έδωσε αφορμή σε κόμματα της αντιπολίτευσης να αναφερθούν στο θέμα του μερικού ασυμβίβαστου βουλευτή και υπουργού, πρόταση που έχει θέσει η ΝΔ. Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης διευκρίνισε ότι πρόκειται για πρόκληση προς συζήτηση και όχι για συγκεκριμένη πρόταση, σημειώνοντας ότι υπάρχουν διαφορετικές απόψεις εντός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος.
Από την πλευρά της, η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ, Ευαγγελία Λιακούλη, επέκρινε την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι υποτιμά τη νοημοσύνη των πολιτών και αποδυναμώνει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Όπως ανέφερε, η οργανική σύνδεση κυβέρνησης και κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος και διασφαλίζει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της κυβέρνησης.
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι η πρόταση της ΝΔ για την αναθεώρηση των άρθρων 56 και 57 αποδυναμώνει την ασφάλεια δικαίου και αφήνει κρίσιμα ζητήματα στη διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε πλειοψηφίας, γεγονός που θεωρεί επικίνδυνο για τη σταθερότητα του πολιτεύματος.