Στη στρατηγική σημασία που έχει η διαβούλευση της νέας ΚΑΠ για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας αναφέρθηκε ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνης Φιλιππής, κατά την εκδήλωση για την έναρξη του εθνικού διαλόγου ενόψει της νέας ΚΑΠ.
Όπως τόνισε, η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική διαμορφώνεται σε ένα περιβάλλον έντονων ανατροπών, με γεωπολιτικές εντάσεις, διαταραχές στο διεθνές εμπόριο και επιδείνωση της κλιματικής κρίσης να επηρεάζουν τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Ο κ. Φιλιππής υπογράμμισε ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, η νέα ΚΑΠ δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο μηχανισμού ενισχύσεων, αλλά πρέπει να λειτουργήσει ως στρατηγικό εργαλείο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, της παραγωγικότητας, της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της επισιτιστικής ασφάλειας.
Χρηματοδότηση και ευρωπαϊκό πλαίσιο
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη σύνδεση της νέας ΚΑΠ με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ε.Ε., επισημαίνοντας ότι η μορφή και οι δυνατότητές της εξαρτώνται από τη νέα χρηματοδοτική αρχιτεκτονική.
Η κατάργηση της παραδοσιακής δομής των δύο πυλώνων και η ενσωμάτωση της ΚΑΠ στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργούν ευελιξία αλλά και ανησυχίες για την αυτονομία της αγροτικής πολιτικής. Η πίεση των κρατών-μελών, ανάμεσά τους και της Ελλάδας, οδήγησε σε ενίσχυση της διακριτότητας της ΚΑΠ μέσω ειδικών ρυθμίσεων και ξεχωριστού κεφαλαίου στο νέο πλαίσιο.
Σε χρηματοδοτικό επίπεδο, ο γενικός γραμματέας σημείωσε ότι η πρώτη εικόνα περί μείωσης των πόρων είναι παραπλανητική. Όπως εξήγησε, υπάρχουν δυνατότητες ενίσχυσης μέσω μηχανισμών όπως ο «αγροτικός στόχος», η αξιοποίηση του αποθεματικού ευελιξίας και οι υποχρεωτικές κατανομές σε παρεμβάσεις όπως το LEADER, η καινοτομία και η γνώση.
Παράλληλα, έκανε λόγο για συνέργειες με ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το Catalyst Europe, που μπορούν να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις, ψηφιακό μετασχηματισμό και μείωση του κόστους παραγωγής.
Εθνικές προτεραιότητες και στόχοι
Ο κ. Φιλιππής υπογράμμισε ότι η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις διαπραγματεύσεις, με στόχο τη συνδιαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος προς όφελος των παραγωγών. Οι βασικοί στόχοι, όπως είπε, είναι η δικαιότερη κατανομή των πόρων, η στήριξη των ενεργών γεωργών, η επισιτιστική ασφάλεια, η παραγωγική αναβάθμιση, η γενεακή ανανέωση και η μετάβαση σε μοντέλο δίκαιης ανταμοιβής για περιβαλλοντικές υπηρεσίες.
Κλείνοντας, τόνισε ότι η επιτυχία της νέας ΚΑΠ θα εξαρτηθεί κυρίως από τον εθνικό σχεδιασμό, την εφαρμογή και τη συλλογική συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Η νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ
Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα, ανέφερε ότι η νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ βασίζεται σε τρεις άξονες: μεγαλύτερη ενοποίηση μέσω εθνικών και περιφερειακών σχεδίων και ενός ενιαίου ταμείου, απλοποίηση διαδικασιών με λιγότερη γραφειοκρατία και αυξημένη ευελιξία, και ενίσχυση της αποτελεσματικότητας μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων.
Κεντρικό στοιχείο αποτελεί ο πυρήνας παρεμβάσεων με διασφαλισμένη χρηματοδότηση, που περιλαμβάνει άμεσες ενισχύσεις και βασικές επενδύσεις. Οι άμεσες ενισχύσεις θα αναδιαμορφωθούν με έμφαση σε νέους γεωργούς, γυναίκες και μικρές εκμεταλλεύσεις, ενώ οι περιβαλλοντικές δράσεις θα ενσωματωθούν σε ενιαίο πλαίσιο.
Η κ. Ζέρβα πρόσθεσε ότι θα διατηρηθούν οι συνδεδεμένες ενισχύσεις και θα ενισχυθούν τα τομεακά προγράμματα, ενώ τα σχέδια βελτίωσης και η στήριξη νέων γεωργών θα ενταχθούν στον βασικό κορμό της πολιτικής.
Ένα δεύτερο επίπεδο παρεμβάσεων θα συνδεθεί με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό και τη συνέργεια με την πολιτική συνοχής, μέσω εργαλείων όπως το LEADER και το AKIS. Παράλληλα, θα αναπτυχθεί και τρίτη κατηγορία παρεμβάσεων εκτός ΚΑΠ, με έμφαση στη μεταποίηση και στη διαχείριση υδάτινων πόρων.
Η γενική γραμματέας υπογράμμισε ότι η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ οργανώνεται γύρω από έξι βασικούς στόχους: τη δίκαιη στήριξη του εισοδήματος, την ανανέωση των γενεών, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, τη διαχείριση κινδύνων, την προώθηση της γνώσης και της καινοτομίας και την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών.
Ολοκληρώνοντας, υπογράμμισε ότι ο επιτυχής σχεδιασμός απαιτεί αξιοποίηση της εμπειρίας της τρέχουσας περιόδου και ενεργή συμμετοχή όλων των φορέων για μια τεκμηριωμένη και αποτελεσματική εθνική στρατηγική.
Οι προκλήσεις του νέου πλαισίου
Στις προκλήσεις και τις αλλαγές που φέρνει η νέα ΚΑΠ αναφέρθηκε ο πρόεδρος της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής για τον πρωτογενή τομέα, Γιάννης Οικονόμου. Όπως σημείωσε, το νέο πλαίσιο συνεπάγεται αυξημένη ευελιξία για τα κράτη-μέλη, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών.
Οι ενισχύσεις στη νέα ΚΑΠ, σύμφωνα με τον ίδιο, αναμένεται να είναι πιο στοχευμένες, με έμφαση στη στρατηγική κατανομή των πόρων και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.
Ο κ. Οικονόμου τόνισε την ανάγκη απολογισμού του προηγούμενου στρατηγικού σχεδίου, ώστε να εντοπιστούν αδυναμίες και βέλτιστες πρακτικές. Παράλληλα, επεσήμανε τη σημασία αξιολόγησης της ικανότητας των αγροτών να προσαρμοστούν στο νέο πλαίσιο και της δημόσιας διοίκησης να υλοποιήσει το σχέδιο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συλλογική οργάνωση των παραγωγών, χαρακτηρίζοντάς τη κομβικής σημασίας. Όπως ανέφερε, λιγότερο από το 15% των παραγωγών συμμετέχει σήμερα σε οργανωμένα σχήματα, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη επανασχεδιασμού των κινήτρων.
Ο ίδιος έθεσε ως προτεραιότητα την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο που θα καθορίζει τι και πού πρέπει να καλλιεργείται.
Τέλος, στάθηκε στην ανάγκη εκτεταμένου σχεδίου άρδευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής.