Ανδρουλάκης: Οι ιδέες του Χάμπερμας φάρος στη δοκιμασία της δημοκρατίας

Ο Νίκος Ανδρουλάκης αναφέρθηκε με ανάρτησή του στην καθοριστική επίδραση του Γιούργκεν Χάμπερμας στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής διανόησης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της θεωρίας του για τη δημοκρατία και τη δημόσια σφαίρα.

Όπως σημείωσε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, «στον πυρήνα της σκέψης του βρισκόταν η έννοια της δημόσιας σφαίρας: ο χώρος όπου οι πολίτες, ως ελεύθερα και ισότιμα υποκείμενα, συζητούν, διαφωνούν και διαμορφώνουν κριτικά την κοινή γνώμη». Όταν αυτή υποχωρεί, πρόσθεσε, υπό την πίεση των αγορών, της τεχνοκρατίας ή της χειραγώγησης των μέσων ενημέρωσης, «η λειτουργία της δημοκρατίας ελέγχεται από κλειστά κέντρα εξουσίας».

Ο Νίκος Ανδρουλάκης επισήμανε ότι ο εκλιπών Γερμανός φιλόσοφος υποστήριζε πως η απάντηση στη σύγχρονη κρίση της δημοκρατίας δεν είναι λιγότερη πολιτική, αλλά περισσότερη διαβούλευση, δίνοντας έμφαση στον ρόλο της συμμετοχής των πολιτών στη δημόσια ζωή.

Η ευρωπαϊκή διάσταση της σκέψης του Χάμπερμας

«Ο Χάμπερμας υπήρξε και ένας ένθερμος ευρωπαϊστής, πιστεύοντας ότι μόνο μια δημοκρατικά οργανωμένη Ευρώπη θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την επιστροφή του εθνικισμού», ανέφερε ο κ. Ανδρουλάκης. Στο δοκίμιό του “Για ένα Σύνταγμα της Ευρώπης” ο φιλόσοφος ανέδειξε, όπως είπε, το θεμελιώδες κατασκευαστικό λάθος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: τη δημιουργία μιας νομισματικής ένωσης χωρίς αντίστοιχη πολιτική ένωση.

Με το ίδιο πνεύμα, ο Χάμπερμας παρενέβη δημόσια κατά την ελληνική κρίση χρέους, ασκώντας έντονη κριτική στις πολιτικές λιτότητας και υπερασπιζόμενος την ανάγκη για ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς την Ελλάδα.

Η επικαιρότητα των ιδεών του

Κλείνοντας την ανάρτησή του, ο Νίκος Ανδρουλάκης υπογράμμισε ότι «σε μια εποχή όπου η δημοκρατία δοκιμάζεται από τεράστιες ανισότητες, fake news, “τεχνικούς της εξουσίας” και πόλωση, οι ιδέες του Χάμπερμας είναι φωτεινός φάρος». Όπως επισήμανε, «η δημοκρατία είναι πάνω απ' όλα μια κουλτούρα δημόσιου λόγου – η δυνατότητα των πολιτών να συζητούν ελεύθερα και να συγκροτούν συλλογικά τη βούλησή τους».