«Έκρηξη» απλήρωτων φόρων κατά 2,5 δισ. έφερε το κύμα ακρίβειας

Σήμα κινδύνου για νέα γενιά «κόκκινων» χρεών στην εφορία εκπέμπει η ραγδαία αύξηση κατά 2,5 δισ. ευρώ των ληξιπρόθεσμων χρεών στο πρώτο δίμηνο του έτους εξ αιτίας της οικονομικής στενότητας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τη καταιγίδα τη ακρίβειας. Μάλιστα, λόγω της έντασης των πληθωριστικών πιέσεων και των ισχυρών πληγμάτων στα εισοδήματα, το... «κίνημα δεν πληρώνω» στην εφορία αναμένεται να διευρυνθεί τους επόμενους μήνες, καθώς η βασική προτεραιότητα των φορολογούμενων είναι η κάλυψη των βασικών αναγκών διαβίωσης που «τρώνε» όλο και μεγαλύτερο μερίδιο από το διαθέσιμο εισόδημα.

Η διόγκωση των απλήρωτων φόρων προκαλεί έντονους πονοκεφάλους στο οικονομικό επιτελείο δεδομένου ότι απειλεί να ανοίξει τρύπες στα κρατικά ταμεία ανατρέποντας τις προβλέψεις του προϋπολογισμού για το ύψος των φορολογικών εισπράξεων που αποτελούν τον πυλώνα για τη στήριξη της δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Τα αρμόδια στελέχη δεν κρύβουν την ανησυχία τους  για τις αρνητικές εξελίξεις στο μέτωπο των φορολογικών πληρωμών που έχουν σαν κύρια πηγή το κύμα των ανατιμήσεων και το «ξεπάγωμα» των αναστολών, σημειώνοντας την ανάγκη να μπουν αναχώματα στο ρεύμα των ληξιπρόθεσμων χρεών. Ωστόσο, όπως λένε, αφ’ ενός το δημοσιονομικό οπλοστάσιο είναι περιορισμένο καθώς ήδη ο προϋπολογισμός έχει επιβαρυνθεί σημαντικά από τη χρηματοδότηση των πρόσθετων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στη πληθωριστική λαίλαπα, αφ’ ετέρου έχουν σχεδόν εξαντληθεί τα περιθώρια των ρυθμίσεων και των διακανονισμών.

Τα ίδια στελέχη υπογραμμίζουν ότι υπάρχει και το έξτρα αποθεματικό για νέες παρεμβάσεις ύψους 1,2 δισ. ευρώ που προβλέπει ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός και το οποίο μπορεί να ελαφρύνει το κόστος της ακρίβειας και να ενισχύσει το διαθέσιμο εισόδημα διευκολύνοντας την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων, αλλά ουδείς είναι σε θέση να προβλέψει την έκταση και την ένταση της ζημιάς και τον πραγματικό  αντίκτυπο της κυβερνητικής στήριξης στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων

Αν και στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν ότι ασφαλή εικόνα για το ποσοστό συμμόρφωσης των φορολογούμενων στις υποχρεώσεις τους προς το δημόσιο θα υπάρχει στο πρώτο εξάμηνο του έτους ωστόσο προετοιμάζονται για τα χειρότερα καθώς από τον Μάιο θα αρχίσουν να τρέχουν οι πληρωμές για το φετινό ΕΝΦΙΑ και από τον Ιούλιο τα φορολογικά βάρη θα διογκωθούν αφού θα προστεθεί και ο φόρος εισοδήματος. Παράλληλα, η εκτίναξη το ενεργειακού κόστους για τις επιχειρήσεις σε συνδυασμό με την πτώση του τζίρου λόγω συρρίκνωσης της κατανάλωσης περιορίζουν τα ταμειακά διαθέσιμα και συνεπώς την δυνατότητα εμπρόθεσμων πληρωμών του ΦΠΑ και του φόρου εισοδήματος καθώς και της εξόφλησης των κρατικών δανείων από την επιστρεπτέα προκαταβολή.

Πάντως τα μηνύματα από το μέτωπο των φορολογικών οφειλών είναι άκρως ανησυχητικά, καθώς από την ακτινογραφία των στοιχείων της ΑΑΔΕ προκύπτουν τα εξής:

• Παρά το γεγονός ότι το 67% των οφειλετών βρίσκονται υπό αναγκαστικά μέτρα είσπραξης (κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών και εισοδημάτων, δεσμεύσεις και πλειστηριασμοί κινητής και ακίνητης περιουσίας κ.α) τα «φρέσκα» ληξιπρόθεσμα χρέη αυξάνονται και μάλιστα με ραγδαίους ρυθμούς τους πρώτους μήνες του 2022. Τον Ιανουάριο οι νέοι απλήρωτοι λογαριασμοί στην εφορία ήταν 803 εκ. ευρώ και τον Φεβρουάριο εκτοξεύθηκαν στα 1,773 δις. ευρώ σημειώνοντας αύξηση κατά 77,9% σε σχέση με τον ίδιο μήνα του 2021, με αποτέλεσμα στο δίμηνο τα νέα φέσια να ανέλθουν στα 2,536 δις. ευρώ και το συνολικό ληξιπρόθεσμο χρέος να σπάσει το φράγμα των 113 δις. ευρώ. Αν συμπεριληφθούν και οι μη φορολογικές κατηγορίες το συνολικό νέο ληξιπρόθεσμο χρέος έφτασε το Φεβρουάριο τα 1,778 δις. ευρώ παρουσιάζοντας αύξηση κατά 73% συγκριτικά με τον ίδιο μήνα πέρυσι. Σημειώνεται ότι από τα στοιχεία του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής για τις μεταβολές στη διάρθρωση των χρεών στην εφορία προκύπτει ότι το 80% του συνολικού χρέους, δηλαδή πάνω από 90 δισ. ευρώ από τα 113 δισ. ευρώ προέρχεται από 8.825 φορολογούμενους που χρωστούν κατά κεφαλήν πάνω από 1 εκατ. ευρώ και αντιπροσωπεύουν μόλις το 0,2% του συνόλου των οφειλετών. Μάλιστα 5.378 επιχειρήσεις έχουν «κόκκινα» φορολογικά χρέη ύψους 66 δισ. ευρώ.
• Βασικοί τροφοδότες της αύξησης των οφειλών ήταν οι απλήρωτοι φόροι εισοδήματος, ο ΦΠΑ και τα πρόστιμα. Ειδικότερα στο εισόδημα τα χρέη εκτοξεύτηκαν το Φεβρουάριο στα 688,730 εκ. ευρώ από 282,398 εκ. ευρώ πέρυσι (αύξηση 144%). Το ποσοστό εισπραξιμότητας στο φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων «κατρακύλησε» στο 65,17% έναντι 79,99% τον Ιανουάριο καθώς από τις συνολικές οφειλές ύψους 486,81 κ. ευρώ πληρώθηκαν 317,25 εκ. ευρώ. Στο ΦΠΑ οι απλήρωτες οφειλές έκαναν άλμα στα 446,079 εκ. ευρώ από 299,696 εκ. ευρώ το Φεβρουάριο του 2021 (αύξηση 49%) ενώ τα απλήρωτα πρόστιμα στους άμεσους φόρους εκτινάχθηκαν κατά 424% και διαμορφώθηκαν στα  291,403 εκ. ευρώ από 55,626 εκ. ευρώ
• Στον ΕΝΦΙΑ τα «φέσια» ανήλθαν σε 100 εκ. ευρώ αφού σε σύνολο οφειλών ύψους 422,06 εκατ. ευρώ, οι εμπρόθεσμες πληρωμές ήταν 322,05 εκ. ευρώ με το ποσοστό εισπραξιμότητας στο 76,30%.  
• Το σύνολο των φορολογούμενων με ληξιπρόθεσμα χρέη εμφάνισε οριακή μείωση σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2021 καθώς διαμορφώθηκε σε 4.087.432 άτομα έναντι 4.140.400. Υπό αναγκαστικά μέτρα είσπραξης ήταν 1.342.432 οφειλέτες ενώ στο προθάλαμο των κατασχέσεων βρίσκονταν άλλα 2.020 892 άτομα  
• Τον Φεβρουάριο οι εισπράξεις (εξαιρουμένων των μη φορολογικών κατηγοριών) έφτασαν τα 144 εκ. ευρώ το 2022 έναντι 185 εκ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο το 2021 (μείωση κατά 21,9%) ενώ στο πρώτο δίμηνο οι συνολικές εισπράξεις άγγιξαν τα 800 εκατ. ευρώ. Επισημαίνεται ότι το επιχειρησιακό σχέδιο δράσης της ΑΑΔΕ προβλέπει ότι φέτος θα εισπραχθούν 4,4 δισ. ευρώ από τα ληξιπρόθεσμα, από τα οποία τα 2,2 δισ. ευρώ θα προέλθουν από τις παλαιές οφειλές και 500 εκ. ευρώ από τους μεγάλους οφειλέτες.