Βαρύς αναμένεται να είναι ο «λογαριασμός» που θα κληθούν να πληρώσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά από την άνοδο του πληθωρισμού που φέρνει η κρίση στη Μέση Ανατολή και η αύξηση των τιμών ενέργειας.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας χαμηλώνει τον πήχη των εκτιμήσεων για την ελληνική οικονομία, με την οικονομία να επιβραδύνει τους ρυθμούς ανάπτυξης το 2026 και να αυξάνει το κόστος ζωής.
Παρά τη σχετική σταθεροποίηση το 2025, οι εξελίξεις στις αγορές ενέργειας και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες αναμένεται να επηρεάσουν τόσο την Ελλάδα όσο και την Ευρώπη συνολικά.
«Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθωρισμό του Μαρτίου δεν ήταν ενθαρρυντικά», σημείωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ, Ν. Βέττας κατά τη χθεσινή παρουσίαση της τριμηνιαίας έκθεσης για την ελληνική οικονομία, τονίζοντας πως «παγιώνεται ο πληθωρισμός στην περιοχή πάνω από 2,5%» παραμένοντας κατά τουλάχιστον 0,5% υψηλότερος από την Ευρώπη.
«Ειδικά όταν αυτό εντοπίζεται σε τρόφιμα, μετακινήσεις, ενέργειας, πλήττει τα πιο αδύναμα νοικοκυριά. Αφ’ ετέρου δημιουργεί θέματα ανταγωνιστικότητας» υπογράμμισε.
Ο κ. Βέττας σημείωσε πως εκτιμάται ότι οι τιμές ενέργειας μέχρι το τέλος του 2026 θα έχουν υποχωρήσει σε χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα, ωστόσο θα είναι υψηλότερες των εκτιμήσεων που υπήρχαν πριν την κρίση στη Μ. Ανατολή, «και θα έχουν άμεσες επιπτώσεις στον πληθωρισμό».
«Σε περίπτωση που οι τιμές των ενεργειακών αγαθών παραμείνουν περαιτέρω σε υψηλά επίπεδα, αυτό θα επηρεάσει την Ευρώπη πολύ περισσότερο από ότι τις ΗΠΑ ή τις χώρες της Ασίας. Η Ευρώπη είναι πιο εκτεθειμένη και κατ’ επέκταση η Ελλάδα» σημείωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ.
Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 3% το πρώτο τρίμηνο του 2026, παραμένοντας υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με βασικούς μοχλούς την ενέργεια, τα τρόφιμα και τις υπηρεσίες.
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, για το σύνολο του έτους αναμένεται να κινηθεί στο 3,5% στο βασικό σενάριο και έως 4,5% στο δυσμενές, αντανακλώντας την επίδραση των διεθνών εξελίξεων στις τιμές ενέργειας.
Όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, το πόσο θα επιβαρυνθεί ο πληθωρισμός, είναι κομβικής σημασίας, για τα νοικοκυριά και γενικότερα την ευστάθεια της οικονομίας.
Η αβεβαιότητα παραμένει έντονη, ενώ ο πληθωρισμός στην Ελλάδα υπερβαίνει τον μέσο όρο της ευρωζώνης, αντανακλώντας τόσο την ταχύτερη ανάπτυξη όσο και διαρθρωτικές αδυναμίες.
Περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης εκτιμάται ότι θα επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή και ελληνική οικονομία, ενισχύοντας περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις.
Συνέπειες για την ελληνική οικονομία
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις είναι εντονότερες λόγω της υψηλής εξάρτησης από εισαγόμενη ενέργεια και της δομικής αδυναμίας της παραγωγικής βάσης.
Η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου αυξάνει το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη και την κατανάλωση.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο κ. Βέττας, η ελληνική οικονομία εισέρχεται στο 2026 υπό αυξημένη αβεβαιότητα, καθώς η νέα γεωπολιτική κρίση ανατρέπει τις αρχικές εκτιμήσεις για πορεία αντίστοιχη με το 2025.
Αν και προβλεπόταν σταθερή ανάπτυξη, μικρή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και της ανεργίας και ενίσχυση των επενδύσεων, πλέον διαφαίνεται επιβράδυνση της αύξησης του πραγματικού εισοδήματος και εντονότερες πληθωριστικές πιέσεις.
Καθοριστικός παράγοντας είναι η άνοδος των τιμών ενέργειας, δεδομένης της υψηλής εξάρτησης της χώρας από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ακόμη και στο βασικό σενάριο, όπου οι εντάσεις περιορίζονται, οι τιμές εκτιμάται ότι θα παραμείνουν για μήνες πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα, επιβαρύνοντας την οικονομική δραστηριότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη.
Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται το 2026, αλλά με χαμηλότερο ρυθμό, περίπου 1,8% στο βασικό σενάριο.
Η αύξηση του πληθωρισμού και του κόστους χρήματος επιβαρύνει τις επενδύσεις, ενώ η αβεβαιότητα επηρεάζει την εμπιστοσύνη και τη συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Σημαντικό μέρος της πίεσης στις αρχές του 2026 παρατηρείται σε κλάδους αγαθών, όπως η διατροφή και η ένδυση, και υπηρεσιών, όπως η διαμονή και η εστίαση.
Ειδικά τον Μάρτιο, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μεγάλες πληθωριστικές πιέσεις καταγράφονται σε ενεργειακά αγαθά και μεταφορικές υπηρεσίες.
Επιπλέον, η χώρα παραμένει εκτεθειμένη σε εξωτερικά σοκ, όπως η εξέλιξη του τουρισμού και η πορεία των διεθνών αγορών, ενώ η σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά εισοδήματα εξακολουθεί να προχωρά με αργούς ρυθμούς.
Η εξέλιξη θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές της ΕΕ, με την ανάγκη λήψης μέτρων που θα περιορίσουν το κόστος και θα αποτρέψουν την παγίωση πληθωριστικών προσδοκιών να καθίσταται κρίσιμη.
Παράλληλα, η ανεργία εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 8,5%, χωρίς όμως να αναιρείται η αργή σύγκλιση των εισοδημάτων με την Ευρώπη.
Πλήγμα σε ανάπτυξη και άλμα πληθωρισμού στην Ευρώπη
Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2025 στην Ευρώπη και τις ανεπτυγμένες οικονομίες αποδεικνύεται προσωρινή, καθώς οι προοπτικές για το 2026 επιβαρύνονται από νέες γεωπολιτικές εντάσεις και κυρίως από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει πολύ ευρύτερα την παγκόσμια οικονομία πέρα από το πετρέλαιο, καθώς το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τη μεταφορά προϊόντων.
Οι διαταραχές στη διέλευση πλοίων επιβαρύνουν όχι μόνο την ενέργεια αλλά και την αγροτική παραγωγή και τις διεθνείς αλυσίδες αξίας.
Χαρακτηριστικά, πριν την κρίση, περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων, καθώς και σημαντικές ροές ενδιάμεσων προϊόντων, διέρχονταν από το Ορμούζ.
Πλέον, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν συνδυασμό χαμηλότερης ανάπτυξης και αυξημένων πληθωριστικών πιέσεων, σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας.
Παρά τη μείωση στο 2,1% στην Ευρωζώνη το 2025, ο πληθωρισμός αναμένεται να ενισχυθεί στο 2,6% το 2026, με τον δομικό πληθωρισμό να παραμένει επίμονος.
Ο ρυθμός πληθωρισμού σε ΕΕ-27 και Ευρωζώνη κυμάνθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2026, σε 2,3% και 2% αντίστοιχα (2,9% και 2,5% τον Μάρτιο), από 2,4% και 2,1% στο προηγούμενο τρίμηνο, ενώ η αβεβαιότητα εντείνεται από παράγοντες όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εντάσεις στις διεθνείς σχέσεις.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας αποτελεί τον βασικό μοχλό των νέων πληθωριστικών πιέσεων, με σημαντικές επιδράσεις και σε υπηρεσίες, τρόφιμα και βιομηχανικά αγαθά.
Σε συνδυασμό με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, την ένταση στις ευρω-ατλαντικές σχέσεις και τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα σε χώρες του πυρήνα της Ευρωζώνης, εγείρονται προκλήσεις για την ανάκαμψη της Ευρωπαϊκής οικονομίας και την ομαλή εξέλιξη του πληθωρισμού.
Παρά την ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης το 2025, η κρίση έχει ήδη αρχίσει να επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα, κυρίως μέσω της ανόδου των τιμών ενέργειας και των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.
Η ανάπτυξη επιβραδύνεται αισθητά. Μετά από αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,4% το 2025, προβλέπεται υποχώρηση κοντά στο 0,8%-0,9% το 2026, καθώς πλήττονται τα πραγματικά εισοδήματα και η εμπιστοσύνη.
Η αύξηση του παγκόσμιου εμπορίου επίσης επιβραδύνεται, περιορίζοντας τη δυναμική της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρεί προς το παρόν αμετάβλητα τα επιτόκια, αλλά οι αγορές αναμένουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Η ΕΚΤ έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για την ανάπτυξη και προς τα πάνω για τον πληθωρισμό, με τα στελέχη της ΕΚΤ να τονίζουν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει σημαντικά την αβεβαιότητα
Η μείωση της αγοραστικής δύναμης αναμένεται να περιορίσει την κατανάλωση και το ΑΕΠ βραχυπρόθεσμα, αν και παράγοντες όπως η χαμηλή ανεργία και οι δημόσιες επενδύσεις λειτουργούν ως αντίβαρο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
