Την ώρα που ο Κάθετος Διάδρομος αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες, που απειλούν τη βιωσιμότητά του, το ρωσικό αέριο καμουφλαρισμένο τρυπώνει σε αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, χρησιμοποιώντας μάλιστα μερικούς από του αγωγούς της συγκεκριμένης διαδρομής.
Παρότι περί τα τέλη Ιανουαρίου η ΕΕ να έλαβε τη δεσμευτική απόφαση για την σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού αερίου από το 2027, τα νέα δεδομένα που απορρέουν από την εμπόλεμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να υπονομεύουν τη συγκεκριμένη απόφαση.
Με τις παγκόσμιες ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) να έχουν επηρεαστεί ειδικά μετά το «πάγωμα» των εξαγωγών από το Κατάρ και την αβεβαιότητα για τον εφοδιασμό να εντείνεται, η Μόσχα αναδεικνύεται ως ένας από τους μεγαλύτερους κερδισμένους της κρίσης των τελευταίων ημερών.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι πως οι ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη έχουν εκτοξευθεί τις τελευταίες εβδομάδες, με το ρωσικό αέριο να εισέρχεται στην ευρωπαϊκή αγορά «καμουφλαρισμένο» ως τούρκικο ή αζέρικο, εκμεταλλευόμενο τόσο τις υφιστάμενες υποδομές, όσο και τα κενά στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Θυμίζουμε πως από αύριο, 18 Μαρτίου, τίθεται σε ισχύ το πρώτο ορόσημο του νέου κανονισμού για την απαγόρευση του ρωσικού αερίου, καθώς ενεργοποιείται το νομικό καθεστώς που προβλέπει την πλήρη ιχνηλασιμότητα των εισαγωγών της ΕΕ.
Σεύτερες σκέψεις για το ρωσικό αέριο λόγω υψηλών τιμών
Το ολλανδικό συμβόλαιο φυσικού αερίου TTF, που αποτελεί σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, κινείται σταθερά πάνω από τα 50 ευρώ/μεγαβατώρα τις τελευταίες ημέρες.
Εάν λάβουμε υπόψη την τιμή του πριν την έναρξη του πολέμου, που ήταν στα 32 ευρώ, πρόκειται για μία αύξηση σχεδόν 60%, με την Κομισιόν να έχει κάνει γνωστή την πρόθεσή της για την επιβολή ανώτατου ορίου τιμής.
Η μεταβλητότητα των τιμών του φυσικού αερίου λόγω της Μέσης Ανατολής και ο προβληματισμός για τα αποθέματα φαίνεται πως έχουν δημιουργήσει δεύτερες σκέψεις για το αν η στρατηγική της Ευρώπης για απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο είναι σωστή, δεδομένου πως το ρωσικό αέριο είναι κατά πολύ φθηνότερο από το LNG.
Μάλιστα, λίγες ημέρες πριν ο υπουργός Ενέργειας της Νορβηγίας, Τέργιε Άασλαντ, δήλωσε ανοιχτά πως ίσως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναγκαστούν να επανεξετάσουν τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία, εν μέσω της κλιμάκωσης των εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Την ίδια στιγμή, η πρόσφατη «φωναχτή σκέψη» του Ρώσου προέδρου, Βλαντίμιρ Πούτιν, ότι η Μόσχα θα μπορούσε να διακόψει πλήρως τις εναπομείνασες εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, έρχεται να συμπληρώσει το βήμα αβεβαιότητας.
Παρότι ο Πούτιν χαρακτήρισε την τοποθέτησή του ως απλή «σκέψη που εκφράστηκε φωναχτά», είναι φανερό πως η Ρωσία εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά εργαλεία επιρροής στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, η οποία λίγο καιρό πριν παρουσίαζε ως μεγάλο επίτευγμα τη διακοπή του ρωσικού αερίου.
Πάντως, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κληθείς να σχολιάσει τη δήλωση Πούτιν, είπε ότι οι απειλές αυτές επιβεβαιώνουν την ορθότητα της επιλογής της ΕΕ για πλήρη απεξάρτηση από τη Ρωσία.
Αξίζει να σημειώσουμε πως το ρωσικό αέριο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει περίπου το 10% των εισαγωγών της ΕΕ.
«Άλμα» ρωσικών ροών και υποψίες για «καμουφλάρισμα»
Σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών αναλυτών, αλλά και στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων αγοράς ενέργειας ICIS, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν παρατηρείται σημαντική αύξηση στις ροές ρωσικού φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια, κυρίως στα σημεία διασύνδεσης μεταξύ Τουρκίας και Βουλγαρίας.
Ειδικότερα, στο σημείο «Strandzha 1», οι εξαγωγές αυξήθηκαν μέσα στην πρώτη εβδομάδα του πολέμου από περίπου 2,4 GWh ημερησίως σε 24 GWh, δηλαδή δεκαπλασιάστηκαν, με την τάση αυτή να συνεχίζεται και τη δεύτερη εβδομάδα.
Οι ποσότητες αυτές προωθούνται προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη μέσω Τουρκίας και του αγωγού TransBalkan, που χρησιμοποιείται και από τον Κάθετο Διάδρομο.
Πρόκειται κυρίως για φορτία spot και όχι μακροχρόνια συμβόλαια, τα οποία πωλούνται συχνά με έκπτωση σε σχέση με τις τιμές στο ολλανδικό TTF.
Αυξημένες ροές καταγράφονται και στο σημείο «Strandzha 2», το οποίο συνδέει το βουλγαρικό σύστημα μεταφοράς με τον αγωγό TurkStream 2. Από εκεί διοχετεύονται κυρίως ποσότητες εταιρειών που διαθέτουν μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας με τη Ρωσία.
Παράγοντες της αγοράς υπενθυμίζουν ότι στο παρελθόν η Gazprom έχει προσφέρει φυσικό αέριο με τιμές που υπολογίζονται ως «TTF μείον 20 ευρώ ανά MWh», γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι μέρος των συγκεκριμένων ροών ενδέχεται να έχει ρωσική προέλευση, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Θυμίζουμε πως περί τα τέλη Φλεβάρη στο περιθώριο του Transatlantic Gas Security Summit στην Ουάσιγκτον, η ελληνική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον κ. Παπασταύρου έθεσε επί τάπητος, μεταξύ άλλων, και την ανάγκη να αποτραπεί η έμμεση επανείσοδος ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω τρίτων χωρών, ιδίως από τα Δυτικά Βαλκάνια.
Μάλιστα, η χώρα μας είχε αιτηθεί την επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις «καμουφλαρισμένου» ρωσικού αερίου που διακινείται με άλλη ετικέτα, με το ζήτημα να βρίσκει την κατανόηση της Κομισιόν, χωρίς ωστόσο να προκύπτει από τη χθεσινή τουλάχιστον συνάντηση άμεσα συγκεκριμένος οδικός χάρτης.
Από ποιον υπονομεύεται ο Κάθετος Διάδρομος;
Παρότι οι πρόσφατες επαφές και οι νέες συμφωνίες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού έδωσαν την εντύπωση πως κάτι θα αρχίσει να κινείται σε σχέση με το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου, τα ρυθμιστικά αγκάθια δε φαίνεται να έχουν ξεπεραστεί και η όποια πρόοδος φαίνεται να είναι εξαιρετικά αργή.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ εξετάζουν εναλλακτικές διαδρομές για την τροφοδοσία της Ουκρανίας και της ευρύτερης περιοχής, κάποιες από τις οποίες εκτός Κάθετου Διαδρόμου, με την Ελλάδα να κινδυνεύει να χάσει μέρος του ρόλου της ως πύλης εισόδου LNG προς τα Βαλκάνια.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και διευθύνων σύμβουλος της Atlantic SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, σε συνέντευξή του «ορισμένα κράτη - μέλη της Ε.Ε., κυρίως από τη Βόρεια Ευρώπη, υπονομεύουν τη δημιουργία του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου για την εισαγωγή αμερικανικού LNG στην Νοτιοανατολική και Ανατολική Ευρώπη μέσω Ελλάδας, καθώς επιδιώκουν την επιστροφή στην εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο».
Όπως τόνισε, το συγκεκριμένο φαινόμενο αποτελεί εμμέσως πλην σαφώς απειλή για την εθνική διάσταση του Κάθετου Διαδρόμου και για τα γεωπολιτικά πλεονεκτήματα που αναμένεται να αποκομίσει η χώρα, καλώντας σε πανστρατιά προκειμένου το φιλόδοξο αυτό σχέδιο να εφαρμοστεί.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
