Σε κρίσιμο σταυροδρόμι εισέρχεται ο Κάθετος Διάδρομος, καθώς η σημερινή συνάντηση στον Λευκό Οίκο με εκπροσώπους των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου, φιλοδοξεί να δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα που εδώ και μήνες κρατούν το εγχείρημα σε κατάσταση αβεβαιότητας αλλά και να κρίνει αν θα περάσει από τη φάση των σχεδίων στη φάση της πραγματικής εμπορικής λειτουργίας.
Από ελληνικής πλευράς, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, τη χώρα θα εκπροσωπήσουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο διευθύνων σύμβουλος της AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου και ο επικεφαλής της ΔΕΠΑ Εμπορίας, Κώστας Ξιφαράς, με την ιδιότητα του CEO και του προέδρου της Atlantic See LNG Trade, αντίστοιχα.
Ο Κάθετος Διάδρομος (Vertical Gas Corridor) αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ ως βασικό εργαλείο εξαγωγής αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, συνδέοντας την Ελλάδα με Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Στόχος των ΗΠΑ είναι η είσοδος σε αγορές που παραδοσιακά εξαρτώνταν από το ρωσικό αέριο, περιορίζοντας τη γεωπολιτική επιρροή της Μόσχας και ενισχύοντας τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού.
Το στοίχημα της σημερινής συνάντησης παραμένει διπλό, αφενός η εξασφάλιση μακροχρόνιων συμβολαίων LNG με «κλειδωμένους» πελάτες στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και αφετέρου η προσέλκυση τραπεζικής χρηματοδότησης για νέες υποδομές, όπως ενδεχόμενο δεύτερο FSRU.
Στην εξίσωση εισέρχονται και αμερικανικά χρηματοπιστωτικά κεφάλαια, με τη DFC να αναμένεται παρούσα στην Ουάσινγκτον και η οποία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον να συμμετέχει τόσο χρηματοδοτικά όσο και μετοχικά σε διάφορα έργα υποδομών LNG στη χώρα μας (όπως και σε άλλους τομείς).
Στέφθηκε με επιτυχία η χθεσινή δημοπραία για το «Route 1»
Βέβαια, οι οιωνοί είναι παραπάνω από θετικοί , καθώς σε αντίθεση με τις προηγούμενες δημοπρασίες, η χθεσινή στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία.
Σύμφωνα με πηγές του ΔΕΣΦΑ, η χθεσινή δημοπρασία για το προϊόν δυναμικότητας «Route 1» σε στενή συνεργασία του ΔΕΣΦΑ με τους TSOs της περιοχής (Bulgartransgaz, Transgaz, VestMoldTransgaz, GTSOU), ολοκληρώθηκε με ισχυρό ενδιαφέρον.
Στο Route 1 (Ελλάδα–Ουκρανία) δεσμεύτηκε σχεδόν πλήρως (98%) η προσφερόμενη ποσότητα για τον μήνα Μάρτιο. Ειδικότερα δεσμεύθηκαν 25.000.000 KWh από τις συνολικά 25.554.129 kWh που προσφέρθηκαν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν εκδηλώθηκε ενδιαφέρον για τις άλλες δύο διαδρομές (Route 2 και Route 3), που αφορούν τη διοχέτευση αερίου μέσω του πλωτού Σταθμού Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου Αλεξανδρούπολης και του αγωγού ΤΑΡ.
Τι αναμένουμε από τη σημερινή μίνι σύνοδο
Στον Λευκό Οίκο οι υπουργοί Ενέργειας και Εσωτερικών των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ και Νταγκ Μπέργκαμ, θα υποδεχθούν τις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου (δηλαδή Ελλάδα, Ρουμανία Βουλγαρία, Μολδαβία, Ουκρανία), εκπροσώπους της Κομισιόν, τις ρυθμιστικές αρχές, αλλά και τους διαχειριστές των δικτύων με βασικό στόχο την οριστικοποίηση του πλαισίου λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου και την επιτάχυνση των εμπορικών συμφωνιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκπροσωπηθεί από την Ντίτε Γιόρκενσεν από την DG Energy, ενώ θεωρείται κάτι περισσότερο από πιθανό να δώσει το παρών και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια και τη Στέγαση, Ντάν Γιόργκενσεν.
Από ελληνικής πλευράς, τη χώρα αναμένεται να εκπροσωπήσουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο διευθύνων σύμβουλος της AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου και ο επικεφαλής της ΔΕΠΑ Εμπορίας, Κώστας Ξιφαράς, με την ιδιότητα του CEO και του προέδρου της Atlantic See LNG Trade, αντίστοιχα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι θα τεθεί η υπογραφή όλων των σχετικών συμφωνιών και όχι μόνο εκείνων που αφορούν την Ουκρανία και τη Ρουμανία, γεγονός που αυξάνει την πίεση προς την Ευρώπη να καταλήξει εγκαίρως στις απαιτούμενες αποφάσεις.
Είναι πλέον ξεκάθαρο πως η Ουάσιγκτον είναι αποφασισμένη να βάλει τέλος στην κωλυσιεργία, με στόχο την ολοκλήρωση μιας συμφωνίας διάρκειας τουλάχιστον 25 ετών.
Παράλληλα, αναμένεται να συζητηθούν εκτενώς τα ζητήματα των ενεργειακών υποδομών, με έμφαση στη νέα Πλωτή Μονάδα Επαναεριοποίησης και Αποθήκευσης (FSRU), καθώς και στη δυνατότητα αναβάθμισης του υφιστάμενου αγωγού ή ακόμη και στην κατασκευή νέου.
Αξίζει να σημειώσουμε, πως σύμφωνα με όσα είναι έως τώρα γνωστά, η συνάντηση στον Λευκό Οίκο θα συνοδευτεί από συνεδρίαση της Επιτροπής Ενεργειακής Κυριαρχίας (Energy Dominance Committee), με τη συμμετοχή και του Αμερικανικού Ιδρύματος Χρηματοδότησης της Ανάπτυξης (DFC).
Οι διεργασίες θα συνεχιστούν και μετά τη συνάντηση της Ουάσιγκτον στο Χιούστον από 23 έως 27 Μαρτίου, στο περιθώριο του διεθνούς ενεργειακού φόρουμ CERAWeek, όπου αναμένεται να συμμετάσχουν τόσο ο κ. Παπασταύρου όσο και ο κ. Τσάφος.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι της Συνόδου για τον Κάθετο Διάδρομο θα έχει προηγηθεί Υπουργική Σύνοδος που διοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ με θέμα «Transatlantic Gas Security Summit» στο Donald J. Trump Institute of Peace.
Στη Σύνοδο αυτή θα εκπροσωπηθούν 12 ευρωπαϊκές χώρες, ενώ θα συμμετάσχουν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ, καθώς και μεγάλες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
Το ενεργειακό κενό που μεγαλώνει και ο ρόλος της Ελλάδας
Λόγω της απόφασης της Ευρώπης για πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από το 2027, η Νοτιοανατολική Ευρώπη καλείται να καλύψει ένα ενεργειακό κενό που το 2030 εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 35 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Σήμερα, περίπου το μισό αυτών των ποσοτήτων εξακολουθεί να προέρχεται άμεσα ή έμμεσα από τη Ρωσία.
Με φόντο την «τρύπα» αυτή το μεγάλο στοίχημα είναι να βρεθεί η «κοινή συνισταμένη» που θα δώσει την απαιτούμενη ώθηση για εμπορικές συμφωνίες και θα καταστήσει το εγχείρημα βιώσιμο σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών και αγοραίων αβεβαιοτήτων.
Η χώρα μας με τις υφιστάμενες υποδομές όπως η Ρεβυθούσα και το FSRU Αλεξανδρούπολης, αλλά και με σχέδια για περαιτέρω αναβαθμίσεις και νέες πλωτές μονάδες, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως βασικός ενεργειακός κόμβος Νότου-Βορρά.
Άλλωστε, η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου θα εδραιώσει τη χώρα ως στρατηγικό κρίκο στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αλυσίδα, ενισχύοντας τόσο τη γεωπολιτική της βαρύτητα όσο και τις επενδυτικές προοπτικές.
Που στοχεύει η Atlantic See Trade
Έως τώρα πάντως έχουμε κινηθεί ταχύτατα, όπως μαρτυρά το 20ετές συμβόλαιο που υπεγράφη από την Atlantic See Trade με την αμερικανική εταιρεία Venture Global για την προμήθεια 0,7–4 bcm αμερικανικού LNG από το 2030, στο περιθώριο της P-TEC το Νοέμβριο
Στη σημερινή Σύνοδο η Atlantic See LNG Trade επιδιώκει να εξασφαλίσει σημαντικό μερίδιο από τις νέες ποσότητες μέσω του Κάθετου Διαδρόμου με στόχο μέρος των νέων συμφωνιών που θα συζητηθούν να ενεργοποιηθεί νωρίτερα από το 2028.
Θυμίζουμε πως για τον Μάρτιο η παραπάνω κοινοπραξία έχει προγραμματίσει ήδη το πρώτο φορτίο αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία μέσω του Διαδρόμου.
Η Κομισιόν δεν έχει κατανοήσει τα προβλήματα
Θυμίζουμε πως την προηγούμενη εβδομάδα ο επικεφαλής της Κομισιόν για τον Vertical Corridor, Klaus-Dieter Borchardt, βρέθηκε στην Αθήνα όπου πραγματοποίησε κύκλο επαφών, συναντώντας τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, τον αντιπρόεδρο της ΡΑΑΕΥ Δημήτρη Φούρλαρη, καθώς και τη διοίκηση του ΔΕΣΦΑ, πριν τη συνέχιση της περιοδείας του σε Βουλγαρία και Ρουμανία.
Όπως φάνηκε η Κομισιόν δε φαίνεται να έχει κατανοήσει - μέχρι στιγμής τουλάχιστον- σε βάθος τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το εγχείρημα, με τα χρονοδιαγράμματα να στενεύουν ενοψει της πίεσης που αναμένεται να δεχθεί σήμερα από τις ΗΠΑ.
Ρυθμιστικά «αγκάθια» και σκληρός ανταγωνισμός
Το βασικό συμπέρασμα των επαφών του επικεφαλής της Κομισιόν στην Αθήνα ήταν πως το βασικό ζήτημα παραμένει η συμβατότητα των προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας για τον Κάθετο Διάδρομο με το κοινοτικό δίκαιο.
Οι Βρυξέλλες, δηλαδή, συνεχίζουν να επιμένουν πως τα τρία προϊόντα δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το «Route 1» με σημείο εκκίνησης τη Ρεβυθούσα, το «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» για μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω ΤΑP με αφετηρία την Κομοτηνή, δεν ευθυγραμμίζονται με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διέπουν τον ανταγωνισμό, τη διαφάνεια και την ισότιμη πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου.
Μάλιστα, η Κομισιόν φαίνεται να επιμένει πως απαιτούνται αλλαγές στους κανονισμούς της αγοράς φυσικού αερίου της ΕΕ, καθώς το μοντέλο ενιαίας δέσμευσης χωρητικότητας σε όλη την αλυσίδα του Κάθετου Διαδρόμου αποκλίνει από το ισχύον πλαίσιο, που προβλέπει χωριστή κατανομή δυναμικότητας ανά υποδομή.
Θυμίζουμε πως η DG Energy έχει ήδη χορηγήσει προσωρινή εξαίρεση έως τον Απρίλιο, ώστε να διευκολυνθούν οι ανάγκες της Ουκρανίας για τον φετινό χειμώνα, ωστόσο, τυχόν μόνιμη λύση απαιτεί αναθεώρηση κανονισμών, διαδικασία χρονοβόρα και πολιτικά σύνθετη.
Παράλληλα, η αγορά ζητά μετατροπή των υφιστάμενων μηνιαίων προϊόντων σε ετήσια, ώστε να αποκτήσει επενδυτική ορατότητα.
Λίγο καιρό πριν, η πρώην CEO του ΔΕΣΦΑ, Maria Rita Galli, σε συζήτηση που είχε με εκπροσώπους του Τύπου κατά την τελετή εγκαινίων του Σταθμού Συμπίεσης στα Φάρσαλα, εξέφρασε την πεποίθηση πως το χαμηλό ενδιαφέρον για τον Κάθετο Διάδρομο οφείλεται στη μικρή διάρκεια των διαθέσιμων προϊόντων, κάτι που δυσκολεύει τον προγραμματισμό των φορτίων LNG και της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ τόνισε ότι η αγορά χρειάζεται προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας (π.χ. ετήσια), τα οποία είναι και φθηνότερα λόγω των τιμολογιακών πολιτικών.
Επιπλέον, ο Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας από το Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός λίγες ημέρες πριν, υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να επιδοτήσει τη δημιουργία και αναβάθμιση του κάθετου ενεργειακού άξονα, με στόχο τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας και την ουσιαστική απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, η Κομισιόν εξετάζει παράταση της ισχύος των προϊόντων για ακόμη έξι μήνες, έως τον Οκτώβριο του 2026, χωρίς ωστόσο να έχει καταθέσει πλήρη πρόταση ανασχεδιασμού.
Παράλληλα με τα παραπάνω, όπως έχουμε αναφέρει ξανά, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Κάθετος Διάδρομος είναι υψηλός ανταγωνισμός κυρίως με την Πολωνία.
Όσον αφορά την πολωνική διαδρομή, το βασικό της πλεονέκτημα είναι το χαμηλότερο κόστος, με τις ταρίφες να βρίσκονται στα 4,4 ευρώ/MWh έναντι περίπου 7 ευρώ/MWh μέσω Ελλάδας και Ρεβυθούσας, γεγονός που εξηγεί και το σχεδόν μηδενικό ενδιαφέρον στις τελευταίες δύο δημοπρασίες του Κάθετου Διαδρόμου.
Μάλιστα, η Πολωνία πρόσφατα προχώρησε σε ταχεία αδειοδότηση δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου συνολικού μήκους 280 χιλιομέτρων, ενισχύοντας τη μεταφορική της δυναμικότητα προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία, εντείνοντας ουσιαστικά τον ανταγωνισμό.
Καταιγισμός μηνυμάτων από τις ΗΠΑ
Τις τελευταίες ημέρες καταγράφηκε καταιγισμός μηνυμάτων από τις ΗΠΑ ενόψει των κρίσιμων αποφάσεων για τον Κάθετο Διάδρομο. Την ώρα που ο εντεταλμένος της Κομισιόν πραγματοποιούσε επαφές στην Ευρώπη, ο Αλεξ Ριάμπκιν της ουκρανικής Naftogaz συναντήθηκε στον Λευκό Οίκο με τον Τζάροντ Έιγκεν, Εκτελεστικό Διευθυντή του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, με αντικείμενο τις μελλοντικές αποστολές αμερικανικού LNG.
Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έκανε ιδιαίτερη μνεία στον Κάθετο Διάδρομο και στον ρόλο της χώρας μας, υποδεχόμενος τον Έλληνα πρέσβη Αντώνη Αλεξανδρίδη, ενώ η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, μας χαρακτήρισε στρατηγικό ενεργειακό σύμμαχο, μιλώντας από το βήμα των φετινών Διαλόγων της Νισύρου.
Αξίζει να σημειώσουμε πως την Παρασκευή ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, υποδέχθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου αντιπροσωπεία του Κογκρέσου των ΗΠΑ, με επικεφαλής τον γερουσιαστή Τζέρι Μόραν, οι οποίοι λίγο αργότερα συναντήθηκαν με τον κ. Παπασταύρου, ζεσταίνοντας τις μηχανές για τις συζητήσεις που θα λάβουν χώρα στον Λευκό Οίκο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
