Σε θολά νερά εξακολουθεί να κινείται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου, με τα 25 εκατ. ευρώ της πρώτης δόσης να μην έχουν καταβληθεί από την κυπριακή πλευρά στον ΑΔΜΗΕ και με τις δύο κυβερνήσεις να μην έχουν καταλήξει σε κοινά αποδεκτή φόρμουλα για την εκπόνηση των επικαιροποιημένων τεχνοοικονομικών μελετών.
Η συγκεκριμένη παράμετρος τέθηκε στο τραπέζι τον Νοέμβριο τόσο από τον Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και από τον Νίκο Χριστοδουλίδη, μάλιστα ως κρίσιμος παράγοντας για την προσέλκυση νέων, ισχυρών επενδυτών.
Ωστόσο, σχεδόν τρεις μήνες μετά, η επικαιροποίηση δεν έχει ακόμη ανατεθεί σε κάποιον οίκο, παρά τις διαβεβαιώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, λίγο πριν την εκπνοή του 2025, ότι πρόκειται για ζήτημα 24ώρων, τη στιγμή που η Τουρκία έχει στα σκαριά διασύνδεση με το «ψευδοκράτος».
Πάντως, την Τετάρτη, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ανακοίνωσε, μιλώντας σε Ημερίδα «Άμυνας και Γεωπολιτικής», ότι σύντομα θα γνωστοποιηθεί ο Οίκος που θα αναλάβει την επικαιροποίηση της μελέτης, καλλιεργώντας αυξημένες προσδοκίες πως ενδεχομένως βρισκόμαστε πιο κοντά από ποτέ σε επίσημες ανακοινώσεις από τα υπουργεία Ενέργειας των δύο χωρών.
Γιατί είναι σημαντική η επικαιροποίηση των μελετών
Υπενθυμίζεται ότι η ανάγκη για επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών δεδομένων του GSI εισήλθε στην εξίσωση περί τα τέλη Νοεμβρίου ως κοινή επιδίωξη τόσο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη όσο και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, με στόχο όπως είχαν τονίσει αμφότεροι την προσέλκυση ισχυρών επενδυτών για τη διασφάλιση της υλοποίησης του έργου.
Όπως είχε γράψει το BD ήδη από την ημέρα των ανακοινώσεων Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη, ο στόχος για νέους, μεγάλους επενδυτές ενδέχεται να αποτελεί έμμεση αναφορά στη United States International Development Finance Corporation (DFC), τον αμερικανικό κυβερνητικό οργανισμό χρηματοδότησης που παρέχει δάνεια, επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου, εγγυήσεις και πολιτική ασφάλιση για βιώσιμα εμπορικά έργα, όταν η ιδιωτική αγορά δεν μπορεί να καλύψει πλήρως το κόστος τους.
Εξάλλου, η DFC διαθέτει ήδη, εδώ και 2-3 χρόνια, ένα μη δεσμευτικό Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) με τον ΑΔΜΗΕ για συμμετοχή στο έργο.
Υπό αυτό το πρίσμα, και σε συνδυασμό με τα πρόσφατα μεγάλα deals Ελλάδας - ΗΠΑ στον τομέα της ενέργειας και το γενικότερο ενδιαφέρον της DFC για διάφορα ενεργειακά έργα στην Ευρώπη, δεν αποκλείεται το ενδιαφέρον αυτό να επανενεργοποιηθεί.
Μια τέτοια εξέλιξη θα «κλείδωνε» το αμερικανικό συμφέρον στο project, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο για τρίτους να το μπλοκάρουν.
Σε κάθε περίπτωση, οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις διανύουν μία από τις καλύτερες περιόδους τους. Υπενθυμίζεται ότι στις 24 Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί συνάντηση στον Λευκό Οίκο με τη συμμετοχή της Ελλάδας και της Κομισιόν, με αντικείμενο τον Κάθετο Διάδρομο.
Δεδομένου ότι οι μεγαλύτερες αντιστάσεις από κυπριακής πλευράς προέρχονται από τον υπουργό Οικονομικών, Μάκη Κεραυνό, ο οποίος αρνείται να υπογράψει την έγκριση για την πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ, η οποία θα άνοιγε τον δρόμο για τον καθορισμό των σχετικών ταριφών, επικαλούμενος μελέτες που καταδεικνύουν ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο, η επικαιροποίηση των μελετών θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τους ενδοιασμούς της Λευκωσίας, εφόσον φυσικά τα αποτελέσματά της είναι θετικά.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η Κύπρος προσεγγίζει το έργο κυρίως μέσα από το πρίσμα του κόστους και του γεωπολιτικού ρίσκου.
Ως μικρό κράτος, καλείται να επωμιστεί το 63% της χρηματοδότησης σε βάθος χρόνου, έχοντας ήδη αρνητική εμπειρία από μεγάλα έργα που είτε εκτροχιάστηκαν οικονομικά είτε καθυστέρησαν δραματικά. Υπό αυτή την έννοια, η απαίτηση για «κλείδωμα» του κόστους κρίνεται απολύτως λογική.
Ωστόσο, το πραγματικό κόστος δεν μπορεί να αποσαφηνιστεί χωρίς τη διενέργεια ερευνών βυθού, που αποτελούν τον βασικό πυλώνα της τεχνικοοικονομικής αξιολόγησης.
Χωρίς αυτές, δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί το κόστος του καλωδίου, να προχωρήσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τους σταθμούς μετατροπής ή να οριστικοποιηθούν οι ρυθμιστικές παράμετροι σχετικά με το ποιος πληρώνει και για πόσο.
Επιπλέον, η επικαιροποίηση των μελετών θα μπορούσε να βελτιώσει την απόδοση ενός έργου που σήμερα, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, θεωρείται οριακά βιώσιμο για τους επενδυτές.
Η νέα μελέτη αναμένεται να επανακαθορίσει το ρυθμιστικό και χρηματοοικονομικό πλαίσιο, καθιστώντας το έργο πιο ελκυστικό μέσω της αναθεώρησης βασικών παραμέτρων, όπως το κόστος και η απόδοση (ARR, WACC).
Σημειώνεται ότι με την επικαιροποίηση δεν θα αλλάξει ο επιμερισμός του κόστους μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, ωστόσο το συνολικό budget θα επανεκτιμηθεί και ενδέχεται να διαφοροποιηθεί.
Η αποτίμηση με βάση την οποία θα εξεταστεί η διάθεση μεριδίου του GSI δεν αναμένεται να περιοριστεί στο ύψος των περίπου 300 εκατ. ευρώ που έχουν μέχρι σήμερα δαπανηθεί από τον Διαχειριστή, αλλά θα αποτελεί συνάρτηση και άλλων παραγόντων, όπως ο βαθμός ωρίμανσης του έργου και το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νέος υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, ερωτηθείς πρόσφατα για το ενδεχόμενο η μελέτη να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο, απάντησε πως ακόμη και σε μια τέτοια περίπτωση υπάρχουν περιθώρια για ενέργειες που θα μπορούσαν να το καταστήσουν ελκυστικό για νέους επενδυτές.
Η Τουρκία ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»
Αν ξεπεραστεί το οικονομικό σκέλος, το μοναδικό ουσιαστικό εμπόδιο παραμένει η Τουρκία, αν και η Κύπρος αποφεύγει να το παραδεχτεί ανοιχτά.
Η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί το έργο, θεωρώντας πως διαθέτει το αποκλειστικό δικαίωμα συντονισμού των ερευνών μέσω της έκδοσης NAVTEX.
Θυμίζουμε πως τον Ιούλιο του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν τις υποθαλάσσιες έρευνες νότια της Κάσου, «παγώνοντας» το 60% της διαδρομής.
Στα τέλη Ιανουαρίου, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX άνευ χρονικού ορίου, αμφισβητώντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και απαιτώντας, μεταξύ άλλων, την αποστρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών.
Την ίδια στιγμή, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκαν την Τετάρτη στην Άγκυρα, με τη συζήτηση να επικεντρώνεται στη συνεργασία και στην επίλυση διαφορών βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Το κατά πόσο αυτό μπορεί να επηρεάσει ζητήματα όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου μένει να φανεί.
Βέβαια, δε μπορούμε να παραβλέψουμε πως την ώρα που Κύπρος και Ελλάδα παρέπεμψαν το GSI σε νέες μελέτες επικαιροποίησης, το ψευδοκράτος και η Τουρκία φαίνεται να προχωρούν στην υλοποίηση των δικών τους σχεδιασμών για ηλεκτρική διασύνδεση, εξέλιξη ιδιαίτερα αρνητική για τους ενεργειακούς σχεδιασμούς Λευκωσίας και Αθήνας.
Το γεγονός αυτό έκανε γνωστό ο «πρωθυπουργός» του ψευδοκράτους, Ουνάλ Ουστέλ, σε Τούρκους δημοσιογράφους, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στον τουρκοκυπριακό Τύπο στις 24 Ιανουαρίου 2026.
Τι γίνεται με το τμήμα Κύπρου - Ισραήλ;
Κατά καιρούς έχει ακουστεί ότι θα προηγηθεί το τμήμα Κύπρου - Ισραήλ. Ωστόσο, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, δεν τίθεται ζήτημα προτεραιότητας. Αυτό που ουσιαστικά συμβαίνει είναι ότι, εφόσον συνεχιστούν οι καθυστερήσεις στο τμήμα Ελλάδα - Κύπρος, είναι πιθανό το έργο Κύπρου - Ισραήλ να ωριμάσει νωρίτερα.
Το συγκεκριμένο τμήμα δεν επιδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από τους καταναλωτές και βρίσκεται ακόμη σε αρχικό ρυθμιστικό στάδιο, με τις ρυθμιστικές αρχές των εμπλεκόμενων χωρών να διαπραγματεύονται τον επιμερισμό του κόστους.
Για τη μελέτη κόστους - οφέλους πραγματοποιούνται συνεχείς ανταλλαγές δεδομένων και συναντήσεις σε τεχνικό επίπεδο, τόσο σε διμερές επίπεδο (Κύπρος - Ισραήλ) όσο και σε τριμερές.
Σε δύσκολη θέση και η Nexans
Την ίδια στιγμή, η Nexans, η γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου, δεν έχει πληρωθεί από τον Απρίλιο, παρότι έχει ήδη παραγάγει 350 χιλιόμετρα καλωδίου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του κυπριακού Τύπου στα μέσα του προηγούμενου μήνα, η Nexans φέρεται να κατηγορεί τον Διαχειριστή για αλλεπάλληλες καθυστερήσεις στην εξέλιξη του έργου, πληροφορίες που έχουν διαψευστεί από πηγές του ΑΔΜΗΕ.
Ειδικότερα, όπως ανέφερε δημοσίευμα της εφημερίδας Φιλελεύθερος, η γαλλική εταιρεία «θεωρεί τον ΑΔΜΗΕ απόλυτα υπεύθυνο για την παραβίαση βασικών όρων του συμβολαίου, περιλαμβανομένων των χρονοδιαγραμμάτων για κρίσιμα στάδια της διασύνδεσης».
Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η Nexans φέρεται να θέτει τελεσίγραφο έως τον Μάρτιο προς τον ΑΔΜΗΕ, προκειμένου να προχωρήσει στην έκδοση της τελικής ειδοποίησης για την επίσημη και πλήρη έναρξη του έργου (Full Notice to Proceed).
Σε διαφορετική περίπτωση, η γαλλική εταιρεία φέρεται έτοιμη να διεκδικήσει αποζημίωση ύψους 250 εκατ. ευρώ.
Σημειώνεται ότι έως σήμερα ο ΑΔΜΗΕ έχει καταβάλει περίπου 300 εκατ. ευρώ στη Nexans ποσό που καλύπτει εργασίες έως τον Αύγουστο και δεν επιστρέφεται σε περίπτωση «ναυαγίου» του έργου.
Μια ενδεχόμενη αποζημίωση ύψους 250 εκατ. ευρώ θα εκτόξευε το συνολικό κόστος για τον Διαχειριστή στα 550 εκατ. ευρώ (το συνολικό ύψος του συμβολαίου για την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου ανέρχεται στα 1,43 δισ. ευρώ).
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, σε περίπτωση οριστικής διακοπής του έργου, το καλώδιο παραμένει στην κυριότητα του ΑΔΜΗΕ. Αν η Nexans επιθυμήσει να το αξιοποιήσει με διαφορετικό τρόπο, θα απαιτηθεί σχετική συμφωνία με τον Διαχειριστή.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
