Στους φορολογούμενους στέλνει... τον λογαριασμό της αλλαγής του τρόπου υπολογισμού των δόσεων των δανείων του νόμου Κατσέλη μετά τη χθεσινή απόφαση του Αρείου Πάγου, ο οποίος τάχθηκε υπέρ των δανειοληπτών που υπάγονται στον νόμο Κατσέλη.
Όπως εκτιμούν στελέχη της αγοράς η απώλεια ανακτήσεων από «κόκκινα» δάνεια, έσοδα που χρησιμοποιούνται για την αποπληρωμή των senior ομολόγων των τιτλοποιήσεων του Σχεδίου «Ηρακλής», δημιουργεί κίνδυνο για μη πληρωμή κάποιων τιτλοποιήσεων που αν συμβεί θα καλυφθούν μέσω της ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, δηλαδή θα καλυφθούν από το κράτος με αντίστοιχη αύξηση του δημόσιου χρέους.
Χθες, με 35 ψήφους υπέρ και 12 κατά, η η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου αποφάσισε πως οι οφειλόμενοι τόκοι για τα μη εξυπηρετούμενα δάνειά τους θα συνεχίσουν να υπολογίζονται στη δόση που καταβάλλεται κάθε μήνα, όπως άλλωστε ίσχυε μέχρι σήμερα, και όχι επί του συνόλου της οφειλής, όπως ζητούσαν τράπεζες και funds, καθώς πρόκειται για τη συνήθη τραπεζική πρακτική.
Η απόφαση λειτουργεί ευεργετικά για περίπου 350.000 νοικοκυριά που είναι ενταγμένα στον νόμο Κατσέλη, και τα οποία διέσωσαν με πολύ κόπο την πρώτη τους κατοικία την περίοδο της κρίσης.
Ωστόσο υπάρχουν σοβαρές υποψίες ότι στον νόμο έχουν ενταχθεί και νοικοκυριά σε καλή οικονομική κατάσταση εκμεταλλευόμενα τις δυνατότητες του νόμου.
Ανησυχούν οι τράπεζες
Ωστόσο, η διάταξη εγείρει ανησυχίες για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με μεγαλύτερο φόβο ο «λογαριασμός» τελικά να μην καταλήξει σε τράπεζες και servicers, αλλά στους φορολογούμενους της χώρας.
Πηγές του κλάδου επισημαίνουν πως αν μειωθούν σημαντικά τα έσοδα από τα «κόκκινα» δάνεια, αυτοί που θα βάλουν τελικά το χέρι στην τσέπη θα είναι το Δημόσιο και κατ’ επέκταση οι φορολογούμενοι, καθώς οι επενδυτές που έχουν αποκτήσει τις τιτλοποιήσεις προστατεύονται από το «μαξιλάρι» των εγγυήσεων που προβλέπει το σχέδιο «Ηρακλής».
Έρευνα της KPMG αναφέρει πως, στο πλαίσιο των κρατικών αποζημιώσεων του σχεδίου «Ηρακλής», η αρνητική επίπτωση στις τιτλοποιήσεις αναμένεται να φτάσει περίπου στο 1 δισ. ευρώ, κάτι που αναμένεται να επιφέρει ζημία στο Δημόσιο.
Αντιθέτως, οι servicers θα υποστούν ελάχιστες ζημιές από αμοιβές που δεν θα εισπράξουν λόγω μη επίτευξης στόχων, ενώ η ζημία για τις τράπεζες υπολογίζονται περίπου στα 130 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές.
Επομένως, το πρόβλημα των τραπεζών δεν περιστρέφεται άμεσα γύρω από τις ζημιές τους, όσο από το γεγονός πως ενδέχεται να γίνουν πιο συντηρητικές κατά τη χορήγηση δανείων και δη στεγαστικών, προκειμένου να αποφύγουν επίφοβα δάνεια.
Τι είναι το σχέδιο «Ηρακλής» και πώς αλλάζει τις ισορροπίες
Το σχέδιο «Ηρακλής» εφαρμόστηκε πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2019 και αποτέλεσε τον βασικό μηχανισμό εξυγίανσης των ελληνικών τραπεζών από τα «κόκκινα» δάνεια που στην κορύφωση της κρίσης είχαν ανέλθει στα 105 δισ. ευρώ ή στο 50% των συνολικών δανείων.
Η δομή του προγράμματος βασίστηκε σε τιτλοποιήσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) με κρατικές εγγυήσεις, χωρίς άμεση επιβάρυνση του φορολογούμενου.
Σύμφωνα με το σχέδιο, οι τράπεζες μεταβίβασαν τα «κόκκινα» δάνεια σε εταιρείες ειδικού σκοπού (SPVs), οι οποίες εξέδωσαν τριών κατηγοριών ομόλογα: Senior, Mezzanine και Junior Notes.
Στο πλαίσιο του σχεδίου, το Δημόσιο παρέχει εγγύηση στο τμήμα της τιτλοποίησης με την υψηλότερη διαβάθμιση και εξοφλητική προτεραιότητα (senior tranche), υπό την προϋπόθεση συμμετοχής ιδιωτών επενδυτών στα ενδιάμεσα (mezzanine) και χαμηλής διαβάθμισης (junior) ομόλογα.
Όμως, το ρίσκο που εγείρει για τον μέσο φορολογούμενο είναι πως αν τα έσοδα που επιτυγχάνουν οι servicers από τις ανακτήσεις δεν επαρκούν για τις απαιτούμενες πληρωμές, τότε θα ενεργοποιηθεί η κρατική εγγύηση του Σχεδίου Ηρακλής και το οικονομικό «κενό» θα πρέπει να το γεμίσει το Δημόσιο.
Θεωρητικά, αν οι ανακτήσεις μηδενίζονταν και δεν υπήρχαν έσοδα τότε θα ενεργοποιούνταν οι κρατικές εγγυήσεις και το ανεξόφλητο υπόλοιπο των εγγυήσεων θα βάραινε το δημόσιο χρέος.
Αν και το αυτό το σενάριο απέχει πολύ από την πραγματικότητα, δεν είναι απίθανο η απόφαση του Αρείου Πάγου να «χτυπήσει» κάποια τιτλοποίηση και το Δημόσιο να χρειαστεί να βάλει το χέρι στην τσέπη για να αποζημιώσει τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Σημειώνεται ότι για την παροχή των εγγυήσεων δεν έχει επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός, δεν έχουν δοθεί λεφτά στους επενδυτές, αλλά αποτελούν μια δέσμευση ότι το Δημόσιο θα καλύψει τα ομόλογα υψηλής εξασφάλισης που εκδόθηκαν στο πλαίσιο των τιτλοποιήσεων σε περίπτωση που τα έσοδα από ανακτήσεις δεν επαρκούν.
Επιπρόσθετες ανησυχίες
Ακόμη μια ανησυχία που εγείρει η απόφαση είναι πως, σύμφωνα με πηγές του χρηματοπιστωτικού κλάδου, ανοίγει τον δρόμο για προσφυγές και στους οφειλέτες μη εξυπηρετούμενων δανείων που ρύθμισαν δάνειά τους μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού, προκειμένου να απαιτήσουν αντίστοιχο τρόπο υπολογισμού των τόκων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
