Οι υποδομές της Κρήτης έχουν σήμερα την τιμητική τους. Η αυλαία θα ανοίξει με την πρωινή επίσκεψη του Πρωθυπουργού στο εργοτάξιο του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι, ώστε να επισφραγίσει τη συμφωνία για τα συστήματα αεροναυτιλίας, όμως το κυρίως πιάτο δεν είναι άλλο από τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης.
Η κλεψύδρα των 35 ετών για τη μεγάλη παραχώρηση από Ηράκλειο ως Κίσσαμο Χανίων ξεκινά να μετρά αντίστροφα.
Η υπογραφή του πρακτικού ενεργοποίησης της παραχώρησης, αξίας 1,75 δισ. ευρώ, γράφει το φινάλε σε ένα σήριαλ που μετρά πάνω από τρεις δεκαετίες, όσο και οι εξαγγελίες για έναν σύγχρονο αυτοκινητόδρομο που θα ενώσει τα Χανιά με το Λασίθι.
Κι ενώ η «τριπλή» διαγωνιστική διαδικασία ξεκίνησε το 2018, φτάνουμε οκτώ χρόνια μετά στην αφετηρία για την έναρξη της κατασκευής του μεγάλου τμήματος των 188 χιλιομέτρων.
Από την υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης με τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ στις αρχές Μαΐου του 2025, χρειάστηκε να κλείσουν μία σειρά εκκρεμότητες, ώστε να γίνει το τελευταίο μίλι που οδηγεί στην έναρξη της παραχώρησης. Προκειμένου μάλιστα να μην χαθεί πολύτιμος χρόνος, καθώς για το έργο έχουν δεσμευτεί και πόροι 200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, ο ανάδοχος έχει ήδη ξεκινήσει πρόδρομες εργασίες στις παρακάμψεις των τριών πόλεων (Ηρακλείου, Ρεθύμνου, Χανίων).
Και προσωρινά και σκιώδη τα διόδια
Η διπλή καινοτομία της σύμβασης παραχώρησης του ΒΟΑΚ, συγκριτικά με τις παραχωρήσεις που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, έχει να κάνει με τα διόδια. Από τη μία, προβλέπεται η επιβολή χρέωσης ήδη από την φάση των εργοταξίων. Για να βγει το ταμείο του μεγάλου έργου, προβλέπεται η εγκατάσταση προσωρινών σταθμών διοδίων σε τρία σημεία του άξονα κατά την κατασκευαστική φάση.
Προϋπόθεση για να γίνει αυτό αποτελεί να έχουν ολοκληρωθεί τρία συγκεκριμένα τμήματα του έργου: Βρύσες/Βάμος - Ατσιπόπουλο και Αμάρι - Σκαλέτα/Λατζιμά μήκους 34,4 χλμ., Φόδελε – Λινοπεράματα μήκους 13 χλμ. και Σούδα – Α/Κ Βρυσών/Βάμου μήκους 25,15. Οι προσωρινοί μετωπικοί σταθμοί θα καταργηθούν με την ολοκλήρωση του έργου.
Όμως ούτε καθ’ αυτά τα διόδια του ΒΟΑΚ είναι συνηθισμένα. Με την έναρξη της περιόδου λειτουργίας, θα κάνουν ντεμπούτο τα λεγόμενα «σκιώδη διόδια». Δηλαδή ένας μηχανισμός αποζημίωσης του παραχωρησιούχου για κάθε διέλευση από τον αυτοκινητόδρομο, ώστε να ισοσταθμιστούν οι μεγάλες αποκλίσεις στον κυκλοφοριακό φόρτο από άκρη σε άκρη του έργου.
Το ανώτατο ύψος χρέωσης είναι αντίστοιχο με το ισχύον για τους παραχωρημένους αυτοκινητόδρομους της χώρας, ήτοι 0,053 ευρώ/χλμ. (πλέον ΦΠΑ) για τα ΙΧ. Στη βάση της προσφοράς του, ο παραχωρησιούχος θα «μετακυλήσει» στο δημόσιο, ποσοστό 64,62% του καταβαλλόμενου διοδίου. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, η εν λόγω δαπάνη για το δημόσιο θα ανέλθει σε 400,7 εκατ. ευρώ σε όλη τη διάρκεια της παραχώρησης.
Σπριντ και για τα συστήματα αεροναυτιλίας
Μπορεί η μεγάλη είδηση για το νησί να είναι ο ΒΟΑΚ, κυρίως γιατί θα βελτιώσει την οδική ασφάλεια σε έναν δρόμο από τους πιο επικίνδυνους της χώρας, όμως οι εξελίξεις αλλάζουν το τοπίο και στο Καστέλι. Δεδομένου ότι οι κατασκευαστικές εργασίες θα έχουν ολοκληρωθεί από την ΤΕΡΝΑ το φθινόπωρο του 2026, ο άγνωστος «χ» για να ανοίξει τις πύλες του το νέο διεθνές αεροδρόμιο Ηρακλείου δεν είναι άλλος από τα συστήματα αεροναυτιλίας.
Στις αρχικές καθυστερήσεις που αντιμετώπισε το έργο, πριν ενάμιση χρόνο προστέθηκε και το «πάγωμα» των εργασιών στον λόφο Παπούρα, εξαιτίας σημαντικών αρχαιολογικών ευρημάτων.
Εκεί έχει χωροθετηθεί εξαρχής η εγκατάσταση του ραντάρ του αερολιμένα. Αυτό έφερε ακινησία και στο μέτωπο του διαγωνισμού της ΥΠΑ για την προμήθεια και εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού αεροναυτιλίας, το κόστος του οποίου προσδιορίζεται σε 70 εκατ. ευρώ.
Μετά το «πράσινο φως» του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ) για τη συνύπαρξη των αρχαιοτήτων με το ραντάρ, ξεκινά ένα σπριντ, ώστε η εμπορική λειτουργία του αεροδρομίου Καστελίου να ξεκινήσει εντός του 2028. Για να καλυφθεί το χαμένο έδαφος, ο παραχωρησιούχος αναλαμβάνει να κάνει τον διαγωνισμό για τα συστήματα αεροναυτιλίας για λογαριασμό της ΥΠΑ. Τα περιθώρια είναι πολύ στενά, καθώς τέτοιες προμήθειες χρειάζονται ως και 24 μήνες.
Σημειώνεται ότι στην Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης ΑΕ (ΔΑΗΚ ΑΕ) συμμετέχουν το ελληνικό δημόσιο (45,9%), ο όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ (32,46%) και ο ινδικός όμιλος GMR (21,64%). Προκειμένου να αποφύγει μάλιστα περεταίρω αργοπορία, ο ΔΑΗΚ έχει ήδη προχωρήσει σε διαβούλευση με πιθανούς προμηθευτές.
Όσο για την προσφυγή στο ΣτΕ για τον λόφο Παπούρα από τον δήμο Μινώα Πεδιάδος και συλλόγους αρχαιολόγων, θεωρείται πως αυτή δεν δημιουργεί εμπόδιο στην έναρξη του διαγωνισμού για τα συστήματα αεροναυτιλίας.
Η υπογραφή της τριμερούς συμφωνίας μεταξύ δημοσίου, ΥΠΑ και ΔΑΗΚ θα γίνει σήμερα, μετά την ξενάγηση του Πρωθυπουργού στο εργοτάξιο του αεροδρομίου, δίνοντας πια τα ηνία στον παραχωρησιούχο για να πραγματοποιήσει τον διαγωνισμό και να επιβλέψει την εκτέλεση της προμήθειας. Τις προδιαγραφές των συστημάτων θα τις καθορίσει η ΥΠΑ, η οποία θα δίνει και τις τελικές εγκρίσεις, ενώ η «αμοιβή» του ΔΑΗΚ θα ανέλθει σε 5,8 εκατ. ευρώ.
Ανάβοντας τις μηχανές για την εγκατάσταση του ραντάρ, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών ενέκρινε πριν ένα μήνα χρηματοδότηση 38,9 εκατ. ευρώ για μια σειρά συμπληρωματικών εργασιών που πέρα από την υδροδότηση και τον βιολογικό καθαρισμό, αφορούν και το ραντάρ.
Ειδικότερα, η πράξη που εντάχθηκε στο τομεακό πρόγραμμα ανάπτυξης του ΥΠΟΜΕ, περιλαμβάνει εργασίες για τον νέο χωροταξικό και λειτουργικό σχεδιασμό του Πύργου Ελέγχου, καθώς και εργασίες στην περιοχή του επίμαχου λόφου 24 (λόφος Παπούρα).
Επίσης, θα γίνουν μελέτες διαμόρφωσης των υποδομών εξυπηρέτησης εξοπλισμού αεροναυτιλίας εντός του χώρου του αεροδρομίου, της χωροθέτησης του εφεδρικού Πύργου Ελέγχου, των χωματουργικών εργασιών διαμόρφωσης του επιπέδου τοποθέτησης του εξοπλισμού, των κτηριακών εγκαταστάσεων μόνιμων συστημάτων αεροναυτιλίας, των εργασιών διαμόρφωσης και περίφραξης του περιβάλλοντος χώρου στους λόφους 24, 28 και του δρόμου πρόσβασης στη περιοχή του λόφου 28.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
