Ο βαρόνος των ναρκωτικών Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός ως «Ελ Μέντσο», σκοτώθηκε σε επιχείρηση του στρατού, σύμφωνα με ανακοίνωση των αρχών του Μεξικού. Η κυβέρνηση εντείνει τις πιέσεις στα καρτέλ, μετά τις απειλές των ΗΠΑ για πιθανή επέμβαση.
Το υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι ο Οσεγκέρα τραυματίστηκε σοβαρά σε ανταλλαγή πυρών στην πολιτεία Χαλίσκο και πέθανε κατά τη μεταφορά του στην Πόλη του Μεξικού. Οι αμερικανικές αρχές παρείχαν «πρόσθετες πληροφορίες» στις μεξικανικές υπηρεσίες, όπως διευκρίνισε το υπουργείο.
Η επιχείρηση προκάλεσε κύμα βίας, με εμπρησμούς οχημάτων και ένοπλους να αποκλείουν δρόμους σε τουλάχιστον έξι πολιτείες, επιτείνοντας την ένταση στη χώρα.
Ο 59χρονος πρώην αστυνομικός ηγείτο του καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), που εξελίχθηκε σε διεθνή εγκληματική οργάνωση, ανταγωνιζόμενη το καρτέλ Σιναλόα του Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν. Το CJNG έχει καταστεί ένα από τα ισχυρότερα και πιο βίαια καρτέλ του Μεξικού.
Πολιτικές πιέσεις και διεθνείς αντιδράσεις
Η επιχείρηση ακολούθησε πιέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ προς την πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σεϊνμπάουμ για ενίσχυση της καταστολής κατά των διακινητών. Οι ΗΠΑ είχαν απειλήσει με άμεση παρέμβαση εάν δεν υπήρχε πρόοδος.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λάνταου χαρακτήρισε τον θάνατο του Οσεγκέρα «σημαντική εξέλιξη» για τις ΗΠΑ, το Μεξικό και τη Λατινική Αμερική. Παράλληλα, αναλυτές προειδοποιούν ότι η εξόντωσή του μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα βίας.
«Θα υπάρξει απίστευτα πολλή βία», δήλωσε η Βάντα Φελμπάμπ-Μπράουν, ειδική στο διεθνές οργανωμένο έγκλημα, συγκρίνοντας τον Οσεγκέρα με άλλους βαρόνους όπως τον Γκουσμάν και τον Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Σαμπάντα.
Αντίδραση των αρχών και επιπτώσεις
Ο κυβερνήτης της πολιτείας Χαλίσκο Πάμπλο Λέμους Ναβάρο κάλεσε τους πολίτες να παραμείνουν στα σπίτια τους. Η πρεσβεία των ΗΠΑ προειδοποίησε τους Αμερικανούς στο Μεξικό να αναζητήσουν ασφαλές καταφύγιο.
Βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν καμένα αυτοκίνητα και πυκνό καπνό σε δρόμους του Χαλίσκο, ενώ σύμφωνα με μεξικανικά μέσα, ένοπλοι απέκλεισαν αυτοκινητόδρομους σε τουλάχιστον έξι πολιτείες.
Αεροπορικές εταιρείες όπως η Air Canada, η United Airlines και η American Airlines ανέστειλαν προσωρινά τις πτήσεις τους προς το Πουέρτο Βαγιάρτα και την Γκουαδαλαχάρα, λόγω της ανασφάλειας.
Στην επιχείρηση σκοτώθηκαν επτά μέλη του καρτέλ και τραυματίστηκαν τρεις στρατιώτες. Συνελήφθησαν δύο ακόμη μέλη του CJNG, ενώ κατασχέθηκαν βαρέα όπλα, μεταξύ των οποίων εκτοξευτήρες ρουκετών.
Η πορεία του «Ελ Μέντσο»
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ περιγράφει το CJNG ως ένα από τα πιο βίαια καρτέλ, με δραστηριότητες που εκτείνονται σε όλο το Μεξικό, περιλαμβάνοντας εκβιασμούς, διακίνηση ανθρώπων και εμπόριο όπλων.
Ο συγγραφέας Χοσέ Ρεβέλες χαρακτήρισε τον Οσεγκέρα «βίαιο εκ φύσης», υπενθυμίζοντας την επίθεση του 2020 εναντίον του σημερινού υπουργού Δημόσιας Ασφάλειας Ομάρ Γκαρσία Αρφούτς, στην οποία τρεις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
Αντιμέτωπος με τον έλεγχο των συνόρων από άλλα καρτέλ, ο Οσεγκέρα στράφηκε σε νέες αγορές στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική, όπου τα ναρκωτικά αποφέρουν υψηλότερα κέρδη.
Ο Οσεγκέρα «πρόσεχε πολύ να μην εκτίθεται δημοσίως», σημείωσε ο Ρεβέλες. Οι φωτογραφίες του στις λίστες καταζητούμενων των αμερικανικών αρχών δείχνουν διαφορετικά χαρακτηριστικά ανά δεκαετία, υποδηλώνοντας τη μυστικότητα που περιέβαλε τη δράση του.
Από τα βουνά της Μιτσοακάν στην κορυφή του εγκλήματος
Γεννημένος το 1966 στη φτωχή και ορεινή Μιτσοακάν, ο Οσεγκέρα εργάστηκε από μικρός στα χωράφια πριν μεταβεί στις ΗΠΑ, όπου ενεπλάκη σε διακίνηση ηρωίνης. Μετά τη σύλληψη και την απέλασή του, εντάχθηκε στην αστυνομία και στη συνέχεια στο καρτέλ Μιλένιο.
Αφού απέτυχε να αναλάβει την ηγεσία του Μιλένιο, ίδρυσε το CJNG, εξασφαλίζοντας κάλυψη από διεφθαρμένους αστυνομικούς και πολιτική προστασία. Σύμφωνα με τον ειδικό Εντγκάρντο Μπουσκάγλια, το καρτέλ χρηματοδοτούσε πολιτικές εκστρατείες, αποκτώντας κοινωνική επιρροή, ιδιαίτερα κατά την πανδημία της Covid-19, όταν μοίραζε τρόφιμα με το λογότυπό του.
«Σε σύγκριση με τη μεξικανική κυβέρνηση, ήταν η λιγότερο κακή επιλογή», σχολίασε ο Μπουσκάγλια, περιγράφοντας τη λαϊκή υποστήριξη που απολάμβανε το καρτέλ.
Από το 2006, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, περισσότεροι από 450.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στο Μεξικό και πάνω από 100.000 αγνοούνται σε επεισόδια που σχετίζονται με το οργανωμένο έγκλημα και τα καρτέλ.