Η ανταγωνιστικότητα και η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς κυριαρχούν στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, που διεξάγεται σήμερα στο κάστρο Alden Biesen, στο βελγικό χωριό Ράικχοφεν. Στόχος των «27» είναι να εξετάσουν τρόπους ενδυνάμωσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, μέσω απλούστευσης της νομοθεσίας και μείωσης της εξάρτησης από τρίτες χώρες.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογράμμισε ότι «στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς αποτελεί περισσότερο από ποτέ επείγουσα στρατηγική επιταγή». Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν πως στόχος δεν είναι να «επανεφευρεθεί ο τροχός», αλλά να ενισχυθούν οι υφιστάμενες πρωτοβουλίες για απλοποίηση κανονισμών και διαφοροποίηση εμπορικών σχέσεων, με παράλληλη προστασία κρίσιμων τομέων.
Στη Σύνοδο συμμετέχουν, κατόπιν πρόσκλησης του Αντόνιο Κόστα, ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, και ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, Ενρίκο Λέτα, οι οποίοι παρουσιάζουν τις προτάσεις τους για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Οι εκθέσεις τους το 2024 είχαν αναδείξει τα εμπόδια της ενιαίας αγοράς και τη γραφειοκρατική δυσκαμψία της, ανοίγοντας τον δρόμο για έναν ευρύτερο διάλογο που συνεχίζεται έως σήμερα.
Αν και η σημερινή άτυπη Σύνοδος δεν αναμένεται να καταλήξει σε νέο στρατηγικό σχέδιο ή τελικό ανακοινωθέν, εκτιμάται ότι θα υπάρξει κοινή δέσμευση για περαιτέρω απλοποίηση της νομοθεσίας, μείωση διοικητικών βαρών και ενίσχυση της χρηματοδότησης της καινοτομίας, κυρίως για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μέσω μεγαλύτερης κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων.
Ενισχυμένη συνεργασία και «ευρωπαϊκή προτίμηση»
Παράλληλα, κερδίζει έδαφος η ιδέα της εμπορικής διαφοροποίησης και της χρηματοδότησης μεγάλων έργων ευρωπαϊκής κλίμακας, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για μορφές «ενισχυμένης συνεργασίας» μεταξύ κρατών-μελών. Η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε επιστολή της προς τους ηγέτες, τόνισε ότι η ΕΕ δεν πρέπει να διστάζει να αξιοποιεί τις δυνατότητες των Συνθηκών όταν η έλλειψη προόδου απειλεί την ανταγωνιστικότητα ή την ικανότητα δράσης της.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, κάλεσε από την Αμβέρσα τις «πρόθυμες χώρες» να προχωρήσουν στις μεταρρυθμίσεις της ενιαίας αγοράς εάν δεν εγκριθούν έως τον Ιούνιο, προτείνοντας τη χρήση «ενισχυμένων συνεργασιών».
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει επίσης ανοίξει τη συζήτηση για την «ευρωπαϊκή προτίμηση» ως εργαλείο πολιτικής, ώστε οι εταιρείες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση να προμηθεύονται εξοπλισμό και τεχνολογία από ευρωπαϊκές βιομηχανίες, ενισχύοντας την αυτονομία σε στρατηγικούς τομείς. Ο Μακρόν, από την πλευρά του, επαναφέρει δυναμικά το ζήτημα της στρατηγικής αυτονομίας, ζητώντας κοινό δανεισμό – ακόμη και μέσω ευρωομολόγων – για επενδύσεις στην άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Σύγκλιση στους στόχους, διαφωνίες στα μέσα
Παρά την ευρεία συμφωνία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, παραμένουν διαφορές ως προς τα μέσα επίτευξης των στόχων. Οι ηγέτες της Ιταλίας, της Γερμανίας και του Βελγίου συγκάλεσαν νωρίς το πρωί «μίνι σύνοδο κορυφής» για την ανταγωνιστικότητα, με τη συμμετοχή περίπου 12 Ευρωπαίων ηγετών, μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας.
Στο κοινό έγγραφο που κατέθεσαν, οι τρεις χώρες εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης», επισημαίνοντας ότι τέτοια μέτρα πρέπει να είναι εξαιρετικού χαρακτήρα, περιορισμένα και αναλογικά, διασφαλίζοντας τη συμβατότητα με τη συνολική εμπορική στρατηγική και τις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ.