Περισσότεροι από 6.000 πρόσφυγες από το Νότιο Σουδάν έχουν εγκαταλείψει, από την αρχή του έτους, έναν από τους μεγαλύτερους καταυλισμούς προσφύγων στην Κένυα, υπό το βάρος της αυξανόμενης έλλειψης τροφίμων που προκαλεί η περικοπή της διεθνούς χρηματοδότησης. Τις αυξημένες φυγές επιβεβαίωσαν, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, τα Ηνωμένα Έθνη.
Ο καταυλισμός Κακούμα, στη βορειοδυτική Κένυα, αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο της χώρας, στεγάζοντας αυτή τη στιγμή περίπου 300.000 άτομα από το Νότιο Σουδάν, τη Σομαλία, την Ουγκάντα και το Μπουρούντι.
Οι διεθνείς ανθρωπιστικοί οργανισμοί αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ολοένα και πιο επιτακτικές ανάγκες των προσφύγων. Τον προηγούμενο μήνα, η μείωση στη διανομή τροφίμων – συνέπεια των περικοπών από ΗΠΑ και άλλους διεθνείς δωρητές – προκάλεσε σειρά διαδηλώσεων και εντάσεων στους καταυλισμούς.
Το Νότιο Σουδάν, μια χώρα που ταλανίζεται από ακραία φτώχεια, συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια και την απειλή ενός νέου εμφύλιου πολέμου, έχει οδηγήσει πλήθος πολιτών στη διαφυγή. Κατά ειρωνικό τρόπο, στη συγκυρία αυτή παρατηρείται αντιστροφή στη ροή των προσφυγικών μετακινήσεων, με επιστροφές από την Κένυα προς τη χώρα τους.
Σύμφωνα με τη Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), από τον Ιανουάριο του 2024, περίπου 6.200 Νοτιοσουδανοί εγκατέλειψαν τον Κακούμα και τον παρακείμενο καταυλισμό Καλομπιγέι. Μόνο μεταξύ Ιουλίου και 22ης Αυγούστου, περίπου 3.600 πρόσφυγες, κυρίως γυναίκες και παιδιά, επέλεξαν να φύγουν – αριθμός που αντιπροσωπεύει πάνω από το μισό των συνολικών φετινών αναχωρήσεων.
Όπως αναφέρει η UNHCR, οι καταγεγραμμένες έξοδοι ενδέχεται να υποεκτιμούν το εύρος του φαινομένου, καθώς «πολλές κινήσεις πραγματοποιούνται μέσω ανεπίσημων διελεύσεων». Την ίδια περίοδο, ωστόσο, σημειώθηκαν και περίπου 4.800 νέες αφίξεις στους καταυλισμούς από τον Ιανουάριο.
Η Αρμοστεία υπογραμμίζει πως, αν και παρατηρείται σαφής «τάση», οι αναχωρήσεις αυτές δεν αποδίδονται σε έναν μοναδικό παράγοντα.
Η επιδείνωση επιταχύνθηκε από τον Ιούλιο, όταν το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) προχώρησε σε νέες περικοπές, διαχωρίζοντας τους πρόσφυγες σε τέσσερις κατηγορίες και περιορίζοντας τη βοήθεια μόνο στις δύο, όπου ανήκουν οι πλέον ευάλωτοι. «Ορισμένοι πρόσφυγες εκφράζουν ανησυχία για την κατηγοριοποίηση της επισιτιστικής βοήθειας» και τις συνεπακόλουθες ταραχές, σημειώνει η UNHCR.
Σύμφωνα με το WFP, «αυτό που βλέπουμε είναι άμεσο αποτέλεσμα του ότι η παγκόσμια βοήθεια δεν φτάνει». Ο διεθνής οργανισμός προειδοποιεί ότι, αν δεν εξασφαλιστούν άμεσα επιπλέον πόροι, «περισσότεροι πρόσφυγες θα αναγκαστούν να κάνουν αδιανόητες επιλογές: είτε να υποφέρουν από την πείνα στους καταυλισμούς, είτε να επιστρέψουν σε εύθραυστες συνθήκες στις πατρίδες τους».
Λειτουργός της Διεύθυνσης Υπηρεσιών για τους Πρόσφυγες (DRS) στην Κακούμα, υπό την προϋπόθεση ανωνυμίας, επισήμανε πως τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρούνται «ασυνήθιστες» κινήσεις επιστροφής προσφύγων στο Νότιο Σουδάν.
Όπως εξηγεί, «η κατηγοριοποίηση των προσφύγων» είχε ως αποτέλεσμα όσοι προέρχονται από το Νότιο Σουδάν να βρεθούν σε ομάδες που δεν λαμβάνουν επισιτιστική βοήθεια. «Δεν έχουν τίποτα να φάνε», ανέφερε χαρακτηριστικά.