Η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης απειλεί να προκαλέσει τεράστια περιβαλλοντική επιβάρυνση έως το 2030, καθώς η κατανάλωση νερού από τα συστήματά της θα ισοδυναμεί με τις ετήσιες βασικές ανάγκες 1,3 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Παράλληλα, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να ξεπεράσει κατά τρεις φορές την ετήσια χρήση σχεδόν 650 εκατομμυρίων ανθρώπων, σύμφωνα με επιστήμονες του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (UN University).
Τα παγκόσμια κέντρα δεδομένων (data centres) προβλέπεται να καταναλώνουν 945 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, ποσότητα σχεδόν τριπλάσια από τη συνδυασμένη ετήσια κατανάλωση του Πακιστάν, του Μπαγκλαντές και της Νιγηρίας. Το υδατικό τους αποτύπωμα θα αντιστοιχεί στις ετήσιες οικιακές ανάγκες νερού όλων των κατοίκων της υποσαχάριας Αφρικής, ενώ το αποτύπωμα γης θα υπερβεί τα 14.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, σχεδόν διπλάσιο από τη μητροπολιτική περιοχή της Τζακάρτα.
Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στη νέα έκθεση του Ινστιτούτου Υδάτων, Περιβάλλοντος και Υγείας του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (UNU-INWEH). Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι μέχρι σήμερα η περιβαλλοντική επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει αξιολογηθεί ελλιπώς, καθώς η προσοχή επικεντρώνεται κυρίως στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με την εκπαίδευση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.
Κάθε κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση ή λειτουργία ενός συστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης έχει αποτύπωμα νερού και γης. Η μετάβαση από τον άνθρακα στη βιοενέργεια μπορεί να μειώσει το αποτύπωμα άνθρακα κατά 70%, αλλά να αυξήσει το αποτύπωμα νερού περισσότερο από 30 φορές και το αποτύπωμα γης εκατονταπλάσια.
Το 2025, τα κέντρα δεδομένων κατανάλωσαν περίπου 448 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας. Αν θεωρούνταν κράτος, θα κατείχαν τη 11η θέση παγκοσμίως σε κατανάλωση, μετά τη Γαλλία και πάνω από τη Σαουδική Αραβία. Επιπλέον, μέχρι το 2030 οι υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης εκτιμάται ότι θα παράγουν έως και 2,5 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως.
Η κατανάλωση ενέργειας εξαρτάται από το είδος της εργασίας. Μια απλή συνομιλία απαιτεί 200 φορές περισσότερη ενέργεια από μια βασική ταξινόμηση κειμένου, ενώ η δημιουργία εικόνας μπορεί να καταναλώσει 1.450 φορές περισσότερη. Ένα σύντομο βίντεο που παράγεται από AI μπορεί να χρειάζεται ενέργεια ίση με εκείνη που απαιτείται για την επεξεργασία 200.000 ανεπιθύμητων μηνυμάτων.
«Η έκθεση δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενός τεχνολογικού μετασχηματισμού που βελτιώνει τη ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Είναι μια έκκληση για υπεύθυνη χρήση της και αντιμετώπιση των ακούσιων συνεπειών της», δηλώνει ο καθηγητής Κάβε Μαντάνι, διευθυντής του UNU-INWEH.
Άνιση κατανομή και περιβαλλοντικές προκλήσεις
Η έκθεση τονίζει ότι τα οφέλη και τα βάρη της ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης κατανέμονται άνισα. Στην Ιρλανδία, τα κέντρα δεδομένων κατανάλωσαν το 2023 περίπου το 21% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας, ξεπερνώντας την κατανάλωση όλων των αστικών νοικοκυριών. Η εθνική αρχή ηλεκτρισμού έχει ήδη παγώσει νέες εγκρίσεις εγκαταστάσεων γύρω από το Δουβλίνο έως το 2028.
Στην Ουρουγουάη, τα σχέδια για ένα μεγάλο κέντρο δεδομένων συνέπεσαν με την ξηρασία του 2023, η οποία εξάντλησε τα αποθέματα πόσιμου νερού του Μοντεβιδέο. Η έκθεση αναδεικνύει επίσης το έντονο γεωγραφικό χάσμα στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης: μόλις 32 χώρες φιλοξενούν εξειδικευμένα κέντρα δεδομένων, ενώ το 90% της υπολογιστικής ισχύος συγκεντρώνεται σε ΗΠΑ και Κίνα.
Περισσότερες από 150 χώρες έχουν ελάχιστη ή καθόλου πρόσβαση σε κυρίαρχη υπολογιστική τεχνολογία, επωμιζόμενες ωστόσο το βάρος της εξόρυξης κρίσιμων ορυκτών και της διαχείρισης αποβλήτων. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, αποτελεί ζήτημα όχι μόνο οικονομικής ανισότητας αλλά και περιβαλλοντικής δικαιοσύνης.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ευημερία και την ανθρώπινη πρόοδο. Το αν θα το κάνει με δίκαιο τρόπο είναι πλέον ζήτημα διακυβέρνησης και όχι τεχνολογίας», τονίζει ο Τσιλίντζι Μαρουάλα, πρύτανης του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών και αναπληρωτής γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών.
Η έκθεση ζητά τη δημιουργία ενός υπεύθυνου οικοσυστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης, βασισμένου σε έξι αρχές: διαφάνεια, αποτελεσματικότητα από τον σχεδιασμό, ισότητα και περιβαλλοντική δικαιοσύνη, ευθύνη σε όλο τον κύκλο ζωής των υποδομών, διεθνή συνεργασία και βιώσιμη χρήση.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
