Περίπου 1.000 αστεροειδείς κοντά στη Γη έχουν διάμετρο ενός χιλιομέτρου ή μεγαλύτερη, σύμφωνα με τον Δρ Patrick Michel, κύριο ερευνητή της αποστολής Hera του European Space Agency (ESA). Ο ίδιος επισημαίνει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται στη «χρυσή εποχή» της εξερεύνησης αστεροειδών, με περισσότερες από δέκα αποστολές σε εξέλιξη ή υπό ανάπτυξη.
Σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Δρ Michel εξηγεί ότι γνωρίζουμε ήδη πάνω από 40.000 αστεροειδείς κοντά στη Γη. Από αυτούς, το 90% των σωμάτων με διάμετρο άνω του ενός χιλιομέτρου έχει καταγραφεί, ενώ για εκείνους με διάμετρο άνω των 140 μέτρων το ποσοστό γνώσης ανέρχεται στο 40%. «Όσο μικρότεροι είναι οι αστεροειδείς, τόσο δυσκολότερη η απογραφή τους, αλλά και μικρότερος ο κίνδυνος σε περίπτωση πρόσκρουσης», σημειώνει.
Ο ερευνητής υπογραμμίζει ότι ο κίνδυνος πρόσκρουσης δεν είναι μεγαλύτερος από το παρελθόν. Η αυξημένη συχνότητα σχετικών ειδήσεων οφείλεται στη βελτίωση των μεθόδων ανίχνευσης και στον καλύτερο διεθνή συντονισμό της πλανητικής άμυνας. «Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας», τονίζει, προσθέτοντας ότι κάθε πιθανή απειλή αξιολογείται και αποκλιμακώνεται χάρη στην ακριβέστερη παρακολούθηση των τροχιών.
Η πρόληψη και η σημασία του χρόνου προειδοποίησης
Η ανθρωπότητα έχει πλέον τη δυνατότητα να αποτρέψει μια ενδεχόμενη πρόσκρουση, όχι μέσω ελέγχου των ουράνιων σωμάτων, αλλά με έγκαιρη εκτροπή της πορείας τους. Ο Δρ Michel αναφέρει ότι τα τελευταία είκοσι χρόνια έχουν σημειωθεί ουσιαστικά βήματα σε τρεις τομείς: ανίχνευση, χαρακτηρισμό και διεθνή συντονισμό.
Το όριο διαμέτρου του ενός χιλιομέτρου θεωρείται κρίσιμο, καθώς ένα τέτοιο σώμα θα είχε καθολικές επιπτώσεις στη Γη. «Δεν υπάρχει άμεση ή μεσοπρόθεσμη απειλή –τουλάχιστον για τον επόμενο αιώνα– και παρακολουθούμε στενά όλα τα σχετικά αντικείμενα», δηλώνει. Ο επόμενος στόχος είναι η πλήρης απογραφή αστεροειδών με διάμετρο άνω των 140 μέτρων έως το 2040, χάρη στο διαστημικό τηλεσκόπιο NEOSurveyor της NASA.
Η αποστολή DART της NASA απέδειξε ότι είναι εφικτή η εκτροπή ενός αστεροειδούς μέσω κινητικού πρόσκρουστρου, δηλαδή με την πρόσκρουση ενός διαστημοπλοίου πάνω του. Η Hera της ESA θα μελετήσει τα αποτελέσματα αυτής της δοκιμής, προσδιορίζοντας τη σύνθεση και τη δομή του συστήματος Didymos-Dimorphos.
Καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία μιας τέτοιας επιχείρησης είναι ο χρόνος προειδοποίησης. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί ένας επικίνδυνος αστεροειδής, τόσο πιο εύκολη είναι η εκτροπή του. «Μια μικρή αλλαγή πορείας, όπως αυτή του DART, πρέπει να πραγματοποιηθεί δεκαετίες νωρίτερα για να αποφευχθεί η πρόσκρουση», επισημαίνει ο ερευνητής.
Η αποστολή Hera και η διεθνής συνεργασία
Η αποστολή Hera λειτουργεί ως «διαστημικός ντετέκτιβ», καθώς θα αναλύσει τα ίχνη της πρόσκρουσης του DART και θα μετρήσει τις φυσικές ιδιότητες των αστεροειδών. «Η Hera θα τεκμηριώσει πλήρως το αποτέλεσμα και τα χαρακτηριστικά του στόχου, προσφέροντας μια αξιόπιστη βάση για μελλοντικές στρατηγικές εκτροπής», αναφέρει ο Δρ Michel.
Από το 2013, δύο ομάδες υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών είναι υπεύθυνες για τον συντονισμό της διεθνούς απόκρισης σε απειλές από αστεροειδείς. «Ο κίνδυνος πρόσκρουσης είναι προβλέψιμος και μπορεί να αποτραπεί με τεχνικά εφικτά μέσα, τα οποία συνεχώς βελτιώνονται», σημειώνει, προσθέτοντας με χιούμορ ότι στόχος είναι «να μην τελειώσουμε όπως οι δεινόσαυροι».
Οι αστεροειδείς ως μελλοντικοί πόροι
Αναφορικά με την πιθανή αξιοποίηση των αστεροειδών, ο Δρ Michel θεωρεί ότι η εκμετάλλευσή τους βρίσκεται ακόμη μακριά. «Η ιδέα δεν είναι να επιστρέψουμε τα υλικά στη Γη, αλλά να τα χρησιμοποιήσουμε επί τόπου, ως πόρους για διαστημικές αποστολές. Έτσι, οι αστεροειδείς θα μπορούσαν να λειτουργούν ως “πρατήρια καυσίμων” για την εξερεύνηση του Ηλιακού Συστήματος», εξηγεί.
Τέλος, ο ερευνητής διευκρινίζει ότι ο πραγματικός κίνδυνος για τους τεχνητούς δορυφόρους δεν προέρχεται από το διάστημα, αλλά από τα διαστημικά σκουπίδια που δημιουργεί η ανθρώπινη δραστηριότητα. «Οι διαστημικές υπηρεσίες εργάζονται ήδη για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος», τονίζει, καταλήγοντας ότι «η διεθνής συνεργασία παραμένει το κλειδί για την πλανητική άμυνα και την πρόοδο της διαστημικής έρευνας».
Η ομιλία του Δρ Michel πραγματοποιείται στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου «HERA Community Meeting 2026», υπό την αιγίδα του Τμήματος Φυσικής και της Σχολής Θετικών Επιστημών.