Η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει ριζικά τον τομέα της ογκολογίας, προσφέροντας νέες δυνατότητες για έγκαιρη διάγνωση και εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Παράλληλα, η ταχεία ενσωμάτωσή της δημιουργεί σημαντικά ηθικά διλήμματα, ιδίως όσον αφορά την ευθύνη στη διάγνωση και θεραπεία, αλλά και την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ασθενών. Για τις προκλήσεις που φέρνει αυτή η νέα εποχή μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας και διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ.
Ο καρκίνος παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη σύγχρονη ιατρική, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών. Η νόσος εξακολουθεί να προκαλεί σημαντικό κοινωνικό, ψυχολογικό και οικονομικό κόστος, ενώ χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα και δυσκολία στην αντιμετώπιση. Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει νέα εργαλεία που βελτιώνουν την ακρίβεια, την ταχύτητα και την αποτελεσματικότητα της ογκολογικής φροντίδας.
Όπως επισημαίνει ο κ. Δημόπουλος, η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη για την ανάλυση ιατρικών εικόνων, όπως μαστογραφίες και τομογραφίες, εντοπίζοντας με μεγάλη ακρίβεια βλάβες που μπορεί να διαφύγουν της ανθρώπινης παρατήρησης. Σε ογκολογικά κέντρα διεθνούς φήμης, υπολογιστικά μοντέλα συμβάλλουν στη διάγνωση καρκίνου σε πολύ πρώιμα στάδια, πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στους ασθενείς να ξεκινήσουν θεραπεία έγκαιρα, αυξάνοντας τις πιθανότητες ίασης ή μακροχρόνιας ύφεσης.
Η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει επανάσταση και στην κατανόηση του γενετικού και μοριακού προφίλ κάθε καρκίνου, ανοίγοντας τον δρόμο για εξατομικευμένη θεραπεία. Η ανάλυση χιλιάδων παραμέτρων, από γονιδιωματικά δεδομένα έως ιατρικά ιστορικά, επιτρέπει την πρόταση κατάλληλης αγωγής για κάθε ασθενή, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας και τη μείωση των παρενεργειών.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε καρκίνους με υψηλή γενετική ετερογένεια και δυσμενή πρόγνωση, όπως του πνεύμονα και του παγκρέατος, όπου η κλασική θεραπεία συχνά δεν αποδίδει. Πλέον, είναι δυνατή η επιλογή στοχευμένων θεραπειών ή ανοσοθεραπειών βάσει πραγματικών δεδομένων του ασθενούς και όχι γενικευμένων πρωτοκόλλων.
Νέοι ορίζοντες στη φαρμακευτική έρευνα
Στον τομέα της φαρμακευτικής έρευνας, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει και μειώνει το κόστος της ανακάλυψης νέων αντικαρκινικών φαρμάκων. Μέσω μοντελοποίησης της μοριακής δομής των όγκων, οι αλγόριθμοι προβλέπουν ποια μόρια έχουν αντικαρκινική δράση πριν δοκιμαστούν στο εργαστήριο. Μια διαδικασία που παλαιότερα διαρκούσε χρόνια, πλέον ολοκληρώνεται σε λίγους μήνες.
Σύμφωνα με τον κ. Δημόπουλο, το 2026 αναμένεται να εισέλθουν σε κλινικές δοκιμές φάρμακα που σχεδιάστηκαν εξ ολοκλήρου με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, με ορισμένα να φθάνουν σύντομα και στην κλινική πράξη.
Ηθικές προκλήσεις και προστασία δεδομένων
Παρά τα αδιαμφισβήτητα οφέλη, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην ογκολογία δημιουργεί σημαντικά ηθικά ζητήματα. Το πρώτο αφορά την ευθύνη σε περίπτωση λανθασμένης διάγνωσης ή αναποτελεσματικής θεραπείας: ποιος φέρει την ευθύνη – ο γιατρός, ο δημιουργός του αλγορίθμου ή ο οργανισμός που τον χρησιμοποιεί;
Όπως επισημαίνουν και οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παθολογικής Ογκολογίας (ESMO), ο παθολόγος-ογκολόγος διατηρεί πάντα τον έλεγχο και την τελική αξιολόγηση των δεδομένων ώστε να καθορίζει το θεραπευτικό πλάνο.
Επιπλέον, τίθενται ερωτήματα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, καθώς η ανάλυση γενετικού υλικού αποτελεί εξαιρετικά ευαίσθητη πληροφορία. Είναι κρίσιμο να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει κατάχρηση ή διαρροή, και ότι η τεχνολογία θα αξιοποιηθεί προς όφελος των ασθενών και όχι για εμπορικά ή ασφαλιστικά συμφέροντα.
Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος να αποδυναμωθεί η ανθρώπινη διάσταση της ιατρικής. Η σχέση γιατρού-ασθενούς παραμένει θεμέλιο της θεραπείας, καθώς καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ενσυναίσθηση και την κλινική κρίση που βασίζεται στην εμπειρία και την ανθρώπινη επαφή.
Όπως καταλήγει ο κ. Δημόπουλος, το μέλλον της ογκολογίας συνδέεται άρρηκτα με την τεχνητή νοημοσύνη. Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια δεν είναι μόνο τεχνολογική, αλλά και ηθική. Στόχος είναι η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης για την ενίσχυση της φροντίδας, τη διάσωση περισσότερων ζωών και τη διατήρηση του ανθρώπου στο επίκεντρο της επιστήμης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
