Τη θεσμική κατοχύρωση του λογιστικού επαγγέλματος ζητά ο Λογιστικός Σύλλογος Αθηναίων, με αφορμή τις αναφορές σε «εμπλεκόμενους λογιστές» στην υπόθεση των επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Μιχάλης Πόλυγγερ, τονίζει ότι ο λογιστής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως εύκολος αποδιοπομπαίος τράγος κάθε διοικητικής ή επιχειρηματικής παθογένειας, αλλά ως κρίσιμος θεσμικός παράγοντας για τη διαφάνεια, τη φορολογική συμμόρφωση, την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη.
Η ενημέρωση του Λογιστικού Συλλόγου Αθηναίων
Η πρόσφατη ειδησεογραφία γύρω από σκάνδαλα και παρατυπίες που σχετίζονται με επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, συνοδευόμενη από αναφορές σε «εμπλεκόμενους λογιστές», επαναφέρει στο δημόσιο διάλογο ένα κρίσιμο και διαχρονικό ερώτημα:
Είναι ο λογιστής θεσμικός πυλώνας της οικονομίας και της ανάπτυξης ή έχει μετατραπεί σε έναν βολικό αποδιοπομπαίο τράγο κάθε διοικητικής, πολιτικής ή επιχειρηματικής παθογένειας;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με όρους εντυπώσεων, τηλεοπτικών τίτλων ή γενικεύσεων. Οφείλει να δοθεί θεσμικά, ψύχραιμα και με βάση την πραγματικότητα της αγοράς.
Ο λογιστής στην Ελλάδα δεν είναι ένας απλός επαγγελματίας παροχής υπηρεσιών. Είναι ο καθημερινός σύνδεσμος μεταξύ κράτους, επιχειρηματικότητας και κοινωνίας. Είναι εκείνος που στηρίζει τη λειτουργία των επιχειρήσεων, τη συμμόρφωση των πολιτών, την υλοποίηση των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων, την απορρόφηση επιδοτήσεων και την εφαρμογή της εκάστοτε οικονομικής πολιτικής.
Κι όμως, παρά την κομβική σημασία του επαγγέλματος, η Ελληνική Πολιτεία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον λογιστή όχι ως θεσμικό παράγοντα, αλλά ως έναν «χρήσιμο άμισθο ενδιάμεσο», χωρίς ουσιαστική προστασία, κατοχύρωση και επαγγελματική θωράκιση.
1. Η μεγάλη θεσμική στρέβλωση: Υπογραφή λογιστή χωρίς υποχρεωτικότητα
Σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή οικονομία, είναι αδιανόητο να υποβάλλονται κρίσιμες οικονομικές, φορολογικές και επιδοματικές δηλώσεις χωρίς την υποχρεωτική ευθύνη πιστοποιημένου αδειούχου λογιστή.
Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η άσκηση λογιστικών και φοροτεχνικών υπηρεσιών διέπεται από αυστηρό πλαίσιο πιστοποίησης, επαγγελματικής ευθύνης και θεσμικής εκπροσώπησης. Η Ελλάδα οφείλει να συγκλίνει με αυτές τις πρακτικές, εάν επιδιώκει πραγματική διαφάνεια και αποτελεσματικό φορολογικό σύστημα.
Δυστυχώς επί δεκαετίες συντηρείται ένα παράδοξο και επικίνδυνο καθεστώς:
- Δεν υπάρχει καθολική υποχρεωτικότητα υπογραφής λογιστή από το πρώτο ευρώ οικονομικής δραστηριότητας.
- Δεν απαιτείται η σύνταξη και υπογραφή όλων των δηλωτικών φορολογικών και εργατοασφαλιστικών υποχρεώσεων αποκλειστικά από πιστοποιημένο επαγγελματία.
- Δίνεται η δυνατότητα σε μη αδειούχα πρόσωπα να παρεμβαίνουν σε κρίσιμες διαδικασίες οικονομικής διαχείρισης.
- Το κράτος μετακυλίει ευθύνες στον λογιστή, χωρίς όμως να του αναγνωρίζει αντίστοιχα θεσμικά δικαιώματα και κατοχύρωση.
Το αποτέλεσμα είναι διπλά επικίνδυνο.
Από τη μία πλευρά, δημιουργείται πεδίο δράσης για παραοικονομία, πρόχειρες πρακτικές και πρόσωπα χωρίς επαγγελματική επάρκεια. Από την άλλη, όταν αποκαλύπτονται σκάνδαλα ή παρατυπίες, ο λογιστής εμφανίζεται δημόσια ως ο «εύκολος ένοχος», ανεξαρτήτως του πραγματικού βαθμού εμπλοκής ή ευθύνης.
Δεν μπορεί η Πολιτεία να απαιτεί από τον λογιστή πλήρη ευθύνη, όταν δεν του έχει αποδώσει πλήρη θεσμική αρμοδιότητα.
2. Ελεύθερη πτώση των αμοιβών: Η απαξίωση γεννά κινδύνους
Ένα δεύτερο διαχρονικό πρόβλημα είναι η πλήρης απορρύθμιση της αγοράς λογιστικών υπηρεσιών.
Η μη θεσμική κατοχύρωση ελάχιστων αμοιβών -κατά περίπτωση- (σχετική πρόταση τροπολογίας «ισχυρής διακριτής» νομοθέτησης από Λ.Σ.Α.) οδήγησε:
- σε ακραίο αθέμιτο ανταγωνισμό,
- σε υποβάθμιση της ποιότητας υπηρεσιών,
- σε εργασιακή και επαγγελματική εξουθένωση,
- σε μετατροπή της επιστημονικής εργασίας σε «υπηρεσία ευκαιρίας».
Ο λογιστής καλείται σήμερα να διαχειριστεί:
- φορολογία,
- εργατικά,
- ασφαλιστικά,
- myDATA,
- επιδοτήσεις,
- τραπεζικές υποχρεώσεις,
- ελέγχους,
- ψηφιακές πλατφόρμες,
- εταιρική συμβουλευτική,
- κανονιστική συμμόρφωση,
συχνά με αμοιβές που δεν ανταποκρίνονται ούτε στο επίπεδο ευθύνης ούτε στον όγκο εργασίας.
Μια αγορά όπου η επιστημονική εργασία απαξιώνεται οικονομικά είναι μια αγορά περισσότερο ευάλωτη σε λάθη, πιέσεις, παρατυπίες και εξαρτήσεις.
Η ποιότητα και η διαφάνεια δεν μπορούν να συνυπάρξουν με την επαγγελματική εξαθλίωση.
Ωστόσο πρέπει να είναι καθαρό σε κάθε περίπτωση ότι η ευθύνη του λογιστή δεν μπορεί να ταυτίζεται με την ευθύνη του επιχειρηματία, του δικαιούχου επιδότησης ή του διοικητικού φορέα. Ο λογιστής οφείλει να ελέγχει τη νομιμότητα και την πληρότητα των στοιχείων που του προσκομίζονται, όχι όμως να υποκαθιστά τις ελεγκτικές αρμοδιότητες του κράτους ούτε να θεωρείται αυτομάτως συνυπεύθυνος για κάθε ψευδή δήλωση τρίτων.
3. Κατακερματισμένη εκπροσώπηση: Ένα επάγγελμα χωρίς ενιαία φωνή
Ενώ ο λογιστής αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους επαγγελματικούς κλάδους της οικονομίας, παραμένει χωρίς ισχυρή, ενιαία και θεσμικά αποτελεσματική εκπροσώπηση.
Σύλλογοι, ενώσεις, ομοσπονδίες και επιμέρους φορείς λειτουργούν συχνά:
- χωρίς ενιαία στρατηγική,
- χωρίς κοινό θεσμικό πλαίσιο διεκδίκησης,
- χωρίς κεντρική διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στην Πολιτεία.
Αυτός ο κατακερματισμός έχει σοβαρές συνέπειες:
- το επάγγελμα δεν επιβάλλει θεσμικές μεταρρυθμίσεις,
- δεν προστατεύεται επαρκώς από αυθαίρετες μεταφορές ευθυνών,
- δεν συμμετέχει ουσιαστικά στον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής,
- δεν διαμορφώνει ενιαίο πλαίσιο επαγγελματικής δεοντολογίας και άμυνας.
-Μεγάλη απογοήτευση παρά τις σημαντικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες εξαίρετων συναδέλφων, Φορέων, Συλλογικοτήτων- αποτελεί το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ενεργών επαγγελματιών απέχει και δεν εντάσσεται στους Συλλόγους και στα όργανα ενώ ταυτόχρονα απαιτεί αλλαγή της υφιστάμενης κατάστασης από τους εκάστοτε εκπροσώπους του Κλάδου. Είναι αδήριτη ανάγκη και ταυτόχρονα υποχρέωση όλων η κατανόηση της «υποχρεωτικότητας» της συμμετοχής στα κύτταρα των οργανώσεων του Κλάδου έτσι ώστε να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη συμμετοχή στην λήψη των αποφάσεων στα τεκταινόμενα. Η αναγκαιότητα αυτή έχει διπλή οπτική, δηλαδή αποτελεί τόσο ατομική επαγγελματική ευθύνη όσο και υποχρέωση των εκπροσώπων.
Σε αντίθεση με άλλους επιστημονικούς κλάδους, οι λογιστές συχνά καλούνται να σηκώσουν δυσανάλογα βάρη χωρίς αντίστοιχη θεσμική δύναμη.
4. Η απουσία ισχυρών συμμαχιών με την αγορά και τα επαγγελματικά επιμελητήρια
Ο λογιστής είναι ο φυσικός σύμμαχος της επιχειρηματικότητας. Είναι εκείνος που γνωρίζει σε πραγματικό χρόνο τα προβλήματα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, της αγοράς και της παραγωγικής οικονομίας.
Κι όμως, διαχρονικά δεν έχουν οικοδομηθεί ισχυροί και μόνιμοι δεσμοί:
- με τα επιμελητήρια,
- με τους παραγωγικούς φορείς,
- με τις οργανώσεις επιχειρήσεων,
- με τις δομές ανάπτυξης και επενδύσεων.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο Κλάδος να λειτουργεί απομονωμένα, παρότι αποτελεί κρίσιμο κρίκο της οικονομικής αλυσίδας.
Η οικονομία όμως δεν μπορεί να αναπτυχθεί χωρίς ισχυρούς θεσμούς λογοδοσίας, διαφάνειας και οικονομικής οργάνωσης. Και σε αυτόν τον ρόλο ο λογιστής είναι αναντικατάστατος.
5. Πολιτεία: Ο λογιστής δεν μπορεί να είναι μόνο υπεύθυνος — πρέπει να είναι και θεσμικά κατοχυρωμένος
Τα τελευταία χρόνια η Πολιτεία μεταφέρει διαρκώς νέες διοικητικές, πληροφοριακές και ελεγκτικές υποχρεώσεις στους λογιστές, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση, χωρίς επαρκή χρόνο προσαρμογής και χωρίς καμία αποζημίωση για το διοικητικό κόστος που επωμίζονται τα λογιστικά γραφεία. Ο λογιστής έχει καταστεί στην πράξη ο βασικός μηχανισμός εφαρμογής της δημόσιας διοίκησης χωρίς αντίστοιχη θεσμική αναγνώριση.
Η κοινωνία και η πολιτεία οφείλουν να αποφασίσουν:
Θέλουν έναν πιστοποιημένο, ισχυρό, θεσμικά κατοχυρωμένο λογιστή, με σαφείς αρμοδιότητες και υποχρεώσεις;
Ή θέλουν έναν διαρκώς πιεζόμενο επαγγελματία, χωρίς επαρκή δικαιώματα, ο οποίος θα χρησιμοποιείται κάθε φορά ως εύκολος στόχος σε περιόδους κρίσης και σκανδάλων;
Δεν μπορεί να υπάρξει:
- ψηφιακό κράτος,
- φορολογική συμμόρφωση,
- διαφάνεια,
- υγιής επιχειρηματικότητα,
- απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων,
- οικονομική ανάπτυξη,
χωρίς ισχυρό και θεσμικά προστατευμένο λογιστικό επάγγελμα.
6. Οι αναγκαίες θεσμικές παρεμβάσεις
Η οικονομία και η χώρα χρειάζονται άμεσα:
Υποχρεωτική υπογραφή αδειούχου λογιστή από το πρώτο ευρώ δραστηριότητας για όλες τις δηλωτικές, φορολογικές, επιδοματικές και οικονομικές υποχρεώσεις.
Πλήρη θεσμική αποκλειστικότητα σε πιστοποιημένους επαγγελματίες.
Τέλος στην άτυπη και ανεξέλεγκτη παροχή λογιστικών υπηρεσιών.
Διακριτή κατοχύρωση ελάχιστων επαγγελματικών αμοιβών.
Ως εγγύηση ποιότητας, ευθύνης και αξιοπιστίας.
Δημιουργία ισχυρής ενιαίας εκπροσώπησης του κλάδου ( χωρίς αποκλεισμούς, προσωπικές φιλοδοξίες και «υποχρεωτική» συμμετοχή στις πρωτοβάθμιες οργανώσεις ) με θεσμική συμμετοχή στη χάραξη οικονομικής πολιτικής.
Στρατηγική συμμαχία με επιμελητήρια και παραγωγικούς φορείς της αγοράς.
Για κοινές παρεμβάσεις υπέρ της επιχειρηματικότητας και της διαφάνειας.
Ο λογιστής δεν είναι ο «διαχειριστής χαρτιών» μιας άλλης εποχής.
Είναι:
- σύμβουλος της επιχείρησης,
- εγγυητής της φορολογικής συμμόρφωσης,
- κρίσιμος παράγοντας διαφάνειας,
- πυλώνας λειτουργίας της αγοράς,
- συνεργάτης της ανάπτυξης.
Όταν η Πολιτεία αποτυγχάνει να θεσμοθετήσει σωστά ένα επάγγελμα τόσο κρίσιμο για τη λειτουργία της οικονομίας, τότε δεν πλήττεται μόνο ο λογιστής, πλήττεται η ίδια η αξιοπιστία της χώρας.
Και όσο η Πολιτεία θα ζητά ευθύνες χωρίς να παρέχει αντίστοιχη θεσμική προστασία, τόσο ο λογιστής θα παραμένει εγκλωβισμένος ανάμεσα σε δύο ρόλους:
Θεσμικός παράγοντας ανάπτυξης της χώρας ή αποδιοπομπαίος τράγος και εύκολο θύμα;
Ο Πρόεδρος του Λ.Σ.Α.
Μιχάλης Πόλυγγερ
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
