Σε νέα, μακροπρόθεσμη λύση με ανταγωνιστικά τιμολόγια μεταφοράς, που θα ενισχύσουν την ελκυστικότητα και την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου και θα είναι πλήρως συμβατά με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, συμφώνησαν την Παρασκευή Διαχειριστές και Κομισιόν.
Εδώ και μήνες, οι Διαχειριστές με αιχμή τον ΔΕΣΦΑ πίεζαν για ένα πιο ευέλικτο και εμπορικά ανταγωνιστικό προϊόν, καθώς οι δημοπρασίες των τελευταίων μηνών κατέληγαν ανεπιτυχείς, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος, μέσω του οποίου η χώρα μας διεκδικεί ρόλου ενεργειακού κόμβου.
Δικαίωση των ελληνικών προσπαθειών
Η κατεύθυνση αυτή είχε, άλλωστε, προαναγγελθεί στις αρχές του μήνα από τη νέα CEO του Διαχειριστή, Μαρία Σφερούτσα, η οποία είχε αναφέρει, στο πλαίσιο συνάντησης με δημοσιογράφους, πως οι Διαχειριστές του Κάθετου Διαδρόμου σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζουν τη δημιουργία ενός νέου, πιο ανταγωνιστικού εμπορικού προϊόντος, το οποίο θα είναι πλήρως συμβατό με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η ίδια είχε αποκαλύψει πως εξεταζόταν ένα σύνθετο εμπορικό σχήμα που θα βασιζόταν σε έναν συνδυασμό παραμέτρων με κεντρικό στοιχείο τη διάρκεια των συμβολαίων μεταφοράς.
Σύμφωνα με την ίδια, οι μεγαλύτερης διάρκειας συμβάσεις θα μπορούσαν να προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα στους χρήστες του συστήματος και πιο προβλέψιμο κόστος μεταφοράς, συμβάλλοντας στη μείωση του συνολικού κόστους για τους προμηθευτές και τους εμπορικούς χρήστες της διαδρομής.
Θυμίζουμε πως την ανάγκη δημιουργίας μακροχρόνιων προϊόντων είχε εκφράσει ανοιχτά και η πρώην CEO του ΔΕΣΦΑ, Maria Rita Galli.
Στο κυβερνητικό πεδίο, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε συνεργασία με τη ΡΑΑΕΥ, είχε θέσει ως βασική προτεραιότητα τη διαμόρφωση ενός σταθερού ρυθμιστικού πλαισίου.
Δεν είναι τυχαίο ότι το θέμα έφτασε μέχρι το CERAWeek στις ΗΠΑ, όπου ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έστειλε σαφές μήνυμα προς τις Βρυξέλλες την περασμένη εβδομάδα πως χωρίς συντονισμό των κρατών-μελών και χωρίς ξεκάθαρους κανόνες, ο Κάθετος Διάδρομος δεν μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικά ανταγωνιστική λύση.
Στο ίδιο μήκος κύματος, κινούνταν εδώ και καιρό και οι παρεμβάσεις της αγοράς. Χαρακτηριστική είναι η στάση του Αλέξανδρου Εξάρχου, επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade (60% AKTOR, 40% ΔΕΠΑ), η οποία έχει εξασφαλίσει τις πρώτες μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας αμερικανικού LNG και εμπορικές συμβάσεις με Ρουμανία και Ουκρανία.
Ο ίδιος, τόσο από το οικονομικό φόρουμ του Νταβός όσο και σε συνεντεύξεις του επαναλάμβανε την ανάγκη να στηριχθεί νομοθετικά και θεσμικά ο κάθετος διάδρομος
Τα «αγκάθια» του προηγούμενου μοντέλου
Το προηγούμενο εμπορικό μοντέλο, που σύμφωνα με το σχεδιασμό θα ισχύσει έως τον Οκτώβριο, αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα, καθώς η ανταγωνιστικότητά του βασίζεται σε εκπτώσεις στις ταρίφες και αυτές οι άμεσες εκπτώσεις δεν είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Οι Βρυξέλλες θεωρούσαν πως τα τρία προϊόντα δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το «Route 1» με σημείο εκκίνησης τη Ρεβυθούσα, το «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» για μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω ΤΑP με αφετηρία την Κομοτηνή, δεν ευθυγραμμίζονται με τους κανόνες της ΕΕ.
Μεγάλο «αγκάθι» αποτελεί και ο ανταγωνισμός με άλλες, φθηνότερες διαδρομές όπως αυτήν της Πολωνίας, εμπόδιο που αναμένεται να αρθεί μέσω της νέας συμφωνίας.
Τι αλλαγές φέρνει η νέα συμφωνία
Η συμφωνία μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία), ανεξάρτητος διαχειριστής ICGB) και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Κάθετο Διάδρομο εισάγει μία νέα, μακροπρόθεσμη ρυθμιστική λύση με ανταγωνιστικά τιμολόγια.
Η νέα μεθοδολογία συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών.
Η νέα προσέγγιση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον Κανονισμό 2017/460 της ΕΕ, εισάγοντας ένα ενιαίο και διαφανές σύστημα τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, ενισχύοντας την ελκυστικότητα του διαδρόμου για την αγορά, δίνοντας ώθηση σ’ ένα εγχείρημα που κινδύνευε να μείνει στα χαρτιά.
Στην πράξη, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (Οκτώβριος 2026), οι χρήστες θα έχουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε πλήρη γκάμα προϊόντων δυναμικότητας (ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση) και σε τιμές που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θα ενισχύσουν σημαντικά την ελκυστικότητα του Διαδρόμου.
Η δυνατότητα επιλογής διαφορετικών χρονικών οριζόντων αναμένεται να προσφέρει καλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και να διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό των εταιρειών.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της διαδρομής και να αναδειχθεί σε βασική ενεργειακή «αρτηρία» για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων για την ενεργειακή ασφάλεια.
Με τα δεδομένα αυτά, ο Κάθετος Διάδρομος φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως κομβικός μηχανισμός για τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος, με τη χώρα μας να αναμένεται να αποτελέσει ενεργειακό κόμβο.
Αξίζει να σημειώσουμε πως για το διάστημα έως την πλήρη εφαρμογή του νέου μοντέλου, οι διαχειριστές κινούνται προς τη διατήρηση της υφιστάμενης δομής προϊόντων μέχρι τον Οκτώβριο του 2026, κατόπιν σχετικού αιτήματος προς τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές.
Η μεταβατική αυτή λύση κρίνεται κρίσιμη, ιδίως για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης τροφοδοσίας της Ουκρανίας σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία.
Οι ελληνικές συμφωνίες
Θυμίζουμε πως στο πλαίσιο του Transatlantic Gas Security Summit στην Ουάσιγκτον περί τα τέλη Φεβρουαρίου κλείδωσαν συνολικά έξι μνημόνια κατανόησης (MοU) για προμήθεια αμερικανικού LNG, με ισχυρό ελληνικό αποτύπωμα.
Η Atlantic SEE LNG Trade υπέγραψε μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης αμερικανικού LNG με τέσσερις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου, την Αλβανία, τη Βουλγαρία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Ουκρανία.
Οι συμφωνίες της Atlantic SEE καλύπτουν ένα ευρύ γεωγραφικό τόξο, καθώς υπεγράφησαν με την ουκρανική Naftogaz, τη βουλγαρική Bulgargaz, εταιρείες από τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη και το Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι μέσω Ελλάδας το LNG θα κατευθύνεται και σε αγορές πέραν του στενού άξονα του Κάθετου Διαδρόμου.
Από την πλευρά της, η Metlen υπέγραψε μνημόνιο με τη Shell, τον μεγαλύτερο αγοραστή αμερικανικού LNG παγκοσμίως.
Σύμφωνα με το MoU, οι δύο εταιρείες θα προμηθεύουν και θα εμπορεύονται ποσότητες περίπου 0,5 έως 1,0 bcm ετησίως για την πενταετία 2027-2031, με παράδοση στις ελληνικές εγκαταστάσεις υποδοχής και αεριοποίησης στη Ρεβυθούσα και στην Αλεξανδρούπολη.
Προβλέπεται δε και η χρήση του Κάθετου Διαδρόμου για τη πρόσβαση και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές, πέραν αυτών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Αντίστοιχη συμφωνία υπεγράφη και από τη MET με τη Shell, ενισχύοντας περαιτέρω το μήνυμα ότι η αγορά στηρίζει το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
