Κάστανο Πάικου: Στην τελική φάση για ΠΟΠ ή ΠΓΕ αναγνώριση

Το Κάστανο Πάικου, με ιστορία που εκτείνεται από την ελληνιστική εποχή έως σήμερα, βρίσκεται στην τελική ευθεία για την ένταξή του σε καθεστώς Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) ή Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ). Πρόκειται για ένα προϊόν με βαθιές ρίζες στον χρόνο, που διεκδικεί θεσμική αναγνώριση, κατοχυρώνοντας την ταυτότητα, τη φήμη και τη μοναδικότητά του στον ευρωπαϊκό αγροδιατροφικό χάρτη.

Από τον 2ο–1ο αιώνα π.Χ., σύμφωνα με παλυνολογικά και ιστορικά δεδομένα, η καστανιά ριζώνει στο Πάικο και συνοδεύει αδιάλειπτα τις ανθρώπινες δραστηριότητες της περιοχής. Από την ελληνιστική εποχή έως τα σημερινά τραπέζια και τις αγορές ποιότητας, το Κάστανο Πάικου διαγράφει μια σπάνια διαδρομή ιστορικής συνέχειας, που μετατρέπεται σε συγκριτικό πλεονέκτημα και θεμέλιο του φακέλου πιστοποίησης.

Τα στοιχεία αυτά επισημαίνει, μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο γεωπόνος Δημήτριος Μίσκος, καστανοπαραγωγός και πρόεδρος της Ομάδας Παραγωγών «Κάστανο Πάικου ΙΚΕ».

Σε ώριμο στάδιο η διαδικασία πιστοποίησης

Όπως αναφέρει ο κ. Μίσκος, η διαδικασία για την ένταξη του προϊόντος σε καθεστώς ΠΟΠ ή ΠΓΕ βρίσκεται σε ώριμο και πλήρως τεκμηριωμένο προπαρασκευαστικό στάδιο. Έχει ολοκληρωθεί η επιστημονική χαρτογράφηση της καλλιέργειας, η οριοθέτηση της ζώνης παραγωγής και η συγκρότηση της Ομάδας Παραγωγών, που αποτελεί τον συλλογικό φορέα του εγχειρήματος.

Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία έχει η μεταπτυχιακή διατριβή του ίδιου του κ. Μίσκου με τίτλο «ΠΓΕ Κάστανο Πάικου – Οφέλη και προοπτικές για την ευρύτερη περιοχή», η οποία εκπονήθηκε στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι δημόσια αναρτημένη. Η εργασία συγκεντρώνει ιστορικά, περιβαλλοντικά, παραγωγικά και κοινωνικοοικονομικά δεδομένα, αποτελώντας βασική επιστημονική βάση αναφοράς για τον φάκελο πιστοποίησης.

ΠΟΠ ή ΠΓΕ – Τα κριτήρια επιλογής

Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν την τελική επιλογή μεταξύ ΠΟΠ και ΠΓΕ, την κατάθεση του φακέλου στον ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ και την αξιολόγηση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα τεχνικά και επιστημονικά κριτήρια αφορούν τον βαθμό σύνδεσης του προϊόντος με τον τόπο προέλευσης.

Για την κατοχύρωση ως ΠΟΠ απαιτείται όλα τα στάδια παραγωγής να πραγματοποιούνται εντός της οριοθετημένης ζώνης, ενώ για την ΠΓΕ αρκεί η αποδεδειγμένη φήμη και η ποιοτική σύνδεση. «Η τελική επιλογή θα βασιστεί στη συνολική επιστημονική τεκμηρίωση και τη νομική πληρότητα του φακέλου», υπογραμμίζει ο κ. Μίσκος.

Ο έλεγχος από τον ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ

Ο ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ, ως εθνικός φορέας αξιολόγησης και ελέγχου των φακέλων ΠΟΠ/ΠΓΕ, εξετάζει την πληρότητα των στοιχείων, τη συνοχή μεταξύ ιστορικών, επιστημονικών και παραγωγικών δεδομένων και τη διαφοροποίηση του προϊόντος από άλλα αντίστοιχα.

Σύμφωνα με τον κ. Μίσκο, συνηθισμένες δυσκολίες σε ανάλογες διαδικασίες είναι η ανεπαρκής ιστορική τεκμηρίωση ή η ασαφής οριοθέτηση της ζώνης, ζητήματα που στην περίπτωση του Πάικου έχουν αντιμετωπιστεί μέσω συστηματικής επιστημονικής εργασίας.

Η μοναδικότητα του Κάστανου Πάικου

Η ιστορική συνέχεια της καλλιέργειας, τεκμηριωμένη ήδη από τον 2ο–1ο αιώνα π.Χ., αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του φακέλου πιστοποίησης, ενισχύοντας τη φήμη και την ταυτότητα του προϊόντος.

Το μικροκλίμα του Πάικου, με το ορεινό τοπίο, την αυξημένη υγρασία και τα πλούσια σε οργανική ουσία εδάφη, δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για την ανάπτυξη ενός καρπού με χαρακτηριστική γλυκύτητα, βουτυρώδη υφή και εξαιρετικό αρωματικό προφίλ.

Παραγωγή και προοπτικές

Η καλλιέργεια εκτείνεται σε περίπου 6.000 στρέμματα και αφορά εκατοντάδες παραγωγούς μικρής και μεσαίας δυναμικότητας, με ετήσια παραγωγή αρκετών χιλιάδων τόνων, ανάλογα με τη χρονιά.

Η σταθερότητα των τιμών τα τελευταία χρόνια ενισχύει τη βιωσιμότητα των παραγωγών, ενώ η πιστοποίηση αναμένεται να προσδώσει υπεραξία, να ενισχύσει τη διαπραγματευτική ισχύ και να ανοίξει δρόμους για νέες αγορές ποιότητας.

Στόχος της Ομάδας Παραγωγών είναι το Κάστανο Πάικου να καθιερωθεί ως επώνυμο ελληνικό προϊόν υψηλής ποιότητας, με παρουσία σε διεθνείς αγορές και να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για την ορεινή ζώνη του Πάικου.