Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος: Η νέα εποχή στα καπνικά προϊόντα

Η Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος τιμάται σήμερα, 31 Μαΐου, υπενθυμίζοντας τους κινδύνους της καπνικής εξάρτησης. Για πολλούς καπνιστές και ατμιστές, ωστόσο, η ημέρα περνά απαρατήρητη, με τα προειδοποιητικά μηνύματα να χάνονται μέσα στην καθημερινότητα.

Με το βλέμμα στραμμένο στη «γενιά χωρίς καπνό», οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παγκόσμια μάχη κατά του καπνίσματος εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση. Όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Δρ Σταματούλα Τσικρικά, πρόεδρος της Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και Επιστημονικά Υπεύθυνη του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος στο νοσοκομείο «Σωτηρία», φέτος τα δεδομένα είναι διαφορετικά από κάθε άλλη χρονιά.

Η βρετανική πρωτοβουλία για «γενιά χωρίς καπνό»

Η Δρ Τσικρικά εξηγεί ότι με μια «απόφαση σταθμό» η βρετανική βουλή ανοίγει τον δρόμο για την πρώτη γενιά «ελεύθερη από τον καπνό». Σύμφωνα με τον νέο νόμο, όσοι έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά, δεν θα μπορούν ποτέ να αγοράσουν προϊόντα καπνού. Το όριο ηλικίας πώλησης αυξάνεται κάθε χρόνο, αποκλείοντας σταδιακά τις νεότερες γενιές από τη νικοτίνη.

Το νομοσχέδιο προβλέπει νέο πλαίσιο αδειοδότησης, αυστηρότερους ελέγχους στην προβολή και διαφήμιση καπνικών προϊόντων, καθώς και περιορισμούς στο κάπνισμα και το άτμισμα σε δημόσιους χώρους.

Η καπνική συνήθεια σε αριθμούς

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) δείχνουν ότι περίπου 1,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι καπνίζουν παγκοσμίως. Κάθε χρόνο, περισσότεροι από 7 εκατομμύρια θάνατοι οφείλονται στο κάπνισμα, εκ των οποίων 1,6 εκατομμύρια αφορούν μη καπνιστές που εκτίθενται παθητικά.

Περίπου 175 έως 224 εκατομμύρια γυναίκες καπνίζουν διεθνώς, ενώ στην Ευρώπη καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό χρήσης καπνού μεταξύ εφήβων κοριτσιών, που ξεπερνούν τα 62 εκατομμύρια.

Ανησυχητική αύξηση των νέων καπνικών προϊόντων

Η χρήση νέων καπνικών προϊόντων αυξάνεται ραγδαία. Τουλάχιστον 40 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 13-15 ετών δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν κάποιο καπνικό προϊόν, ενώ 15 εκατομμύρια έφηβοι κάνουν χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων. «Τα παιδιά είναι εννέα φορές πιο πιθανό από τους ενήλικες να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό τσιγάρο», σημειώνει η κ. Τσικρικά.

Το μήνυμα του ΠΟΥ για φέτος είναι ξεκάθαρο: «Αποκαλύπτοντας τη γοητεία - αντιμετωπίζοντας τον εθισμό στη νικοτίνη και τον καπνό». Η εκστρατεία στοχεύει στην αποκάλυψη των τακτικών των καπνοβιομηχανιών που, μέσω επανασυσκευασίας και νέων προϊόντων, επιχειρούν να προσελκύσουν παιδιά και εφήβους.

Μεταβαλλόμενο προφίλ καπνιστών και νέες προκλήσεις

Το προφίλ του καπνιστή έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι ειδικοί καλούνται να παρέχουν εξατομικευμένη καθοδήγηση σε διαφορετικούς τύπους χρηστών — από τους «παραδοσιακούς» καπνιστές έως τους νεωτεριστές ατμιστές και τους διπλούς χρήστες.

Η κ. Τσικρικά τονίζει ότι η μάχη κατά του καπνίσματος δεν είναι εύκολη. Η ευκολία πρόσβασης, ακόμη και από ανηλίκους, σε νέα καπνικά προϊόντα και οι παραπλανητικοί ισχυρισμοί μειωμένης βλάβης δυσχεραίνουν την προσπάθεια πρόληψης.

Παράλληλα, οι εταιρείες αξιοποιούν έντονες γεύσεις, χρώματα και social media influencers για να προσελκύσουν το νεανικό κοινό. Υπολογίζεται ότι κυκλοφορούν περισσότερες από 16.000 γεύσεις ηλεκτρονικών τσιγάρων, από φρουτώδεις έως γλυκές και μενθόλ.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διάδοση των νικοτινούχων φακελίσκων, που χρησιμοποιούνται συχνά από μαθητές ή φοιτητές για ενίσχυση συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια εξετάσεων, με αυξημένο κίνδυνο παρενεργειών.

Ανάγκη για μακροχρόνια προγράμματα πρόληψης

Η κ. Τσικρικά υπογραμμίζει τη σημασία της προσβάσιμης και συνεχούς παροχής υπηρεσιών διακοπής καπνίσματος, μέσω επαρκούς δικτύου Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος και διαρκούς εκπαίδευσης προσωπικού.

Παράλληλα, απαιτείται διαχρονική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, μέσα από στοχευμένα προγράμματα πρόληψης και προαγωγής της Δημόσιας Υγείας. Καθοριστικής σημασίας είναι η πλήρης εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας και η υιοθέτηση ενιαίου πλαισίου φορολόγησης καπνικών προϊόντων, σε συνεργασία με επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς.