Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) δεν αποτελεί απλώς μια παιδική φάση ή ένδειξη κακής συμπεριφοράς, αλλά μια συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή με γενετική βάση. Εκδηλώνεται με συμπτώματα απροσεξίας, υπερκινητικότητας και παρορμητικότητας, τα οποία επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα του ατόμου.
Η Δρ. Τερψιχόρη Κόρπα, ψυχίατρος Παιδιού και Εφήβου, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης ΔΕΠΥ και διευθύντρια Ψυχιατρικής Κλινικής Παιδιών και Εφήβων Αθηνών στο Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «Α & Α Κυριακού», επισημαίνει ότι η ΔΕΠΥ δεν εξαλείφεται με την πάροδο της ηλικίας. Τα συμπτώματα ενδέχεται να μεταβληθούν και να εκδηλωθούν ηπιότερα, χωρίς ωστόσο να εξαφανίζονται πλήρως.
Η ΔΕΠΥ στην ενήλικη ζωή και η σχέση της με τον αυτισμό
Σύμφωνα με τη Δρ. Κόρπα, ο παγκόσμιος επιπολασμός της ΔΕΠΥ στα παιδιά σχολικής ηλικίας ανέρχεται σε 5%-7%, ενώ στους ενήλικες κυμαίνεται μεταξύ 2%-5%. Παρότι τα συμπτώματα μπορεί να μειωθούν, η διαταραχή δεν εξαφανίζεται. Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρείται ύφεση, με τη λειτουργικότητα του ατόμου να μην επηρεάζεται σημαντικά.
Η ειδικός εξηγεί ότι υπάρχουν δύο κύριες μορφές ΔΕΠΥ: η συνδυασμένη, που περιλαμβάνει απροσεξία και υπερκινητικότητα, και η μορφή με κυρίαρχη απροσεξία. Επισημαίνει επίσης ότι σε αρκετές περιπτώσεις ατόμων με αυτισμό, ιδιαίτερα υψηλής λειτουργικότητας, παρατηρούνται συμπτώματα ΔΕΠΥ, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή συνοσηρότητα.
Γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες
Η ΔΕΠΥ, όπως αναφέρει η Δρ. Κόρπα, είναι νευροαναπτυξιακή και γενετική διαταραχή. Ενοχοποιούνται γονίδια που επηρεάζουν την επικοινωνία των νευρώνων, προκαλώντας δυσκολίες στη συγκέντρωση και οργάνωση. Το περιβάλλον μπορεί να εντείνει τα συμπτώματα, γεγονός που καθιστά κρίσιμες τις ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις, όπως η οργάνωση του χρόνου και οι τεχνικές διαχείρισης προσοχής.
Φαρμακευτική αγωγή και ψυχοκοινωνική υποστήριξη
Η Δρ. Κόρπα υπογραμμίζει πως τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ, όταν χορηγούνται σωστά, όχι μόνο δεν αυξάνουν τον κίνδυνο ψύχωσης, αλλά μειώνουν τον κίνδυνο κατάθλιψης, άγχους, σχολικής αποτυχίας και χρήσης ουσιών. Στην Ελλάδα, διαθέσιμο είναι το φάρμακο μεθυλφαινιδάτη, που βοηθά στη βελτίωση της προσοχής και της συγκέντρωσης. Αναμένεται η επανακυκλοφορία της ατομοξετίνης και άλλων σκευασμάτων που χρησιμοποιούνται διεθνώς.
Η φαρμακευτική αγωγή θεωρείται πολύτιμο εργαλείο, εφόσον συνδυάζεται με ψυχοκοινωνικές θεραπείες που ενισχύουν τη διαχείριση της συμπεριφοράς.
Επιπτώσεις στην υγεία και την οικογένεια
Η ΔΕΠΥ σχετίζεται με αυξημένο στρες στο οικογενειακό περιβάλλον και μπορεί να συνδεθεί με καρδιαγγειακά, γαστρεντερικά και ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα. Η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση είναι καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του παιδιού και της οικογένειας.
Διάγνωση, σχολική υποστήριξη και θεραπεία
Τα πρώτα σημάδια της ΔΕΠΥ εμφανίζονται ήδη από το νηπιαγωγείο, όταν το παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή να ελέγξει τη συμπεριφορά του. Οι γονείς, σε συνεργασία με τον παιδίατρο ή τον δάσκαλο, καλούνται να απευθυνθούν σε ειδικό ψυχικής υγείας για αξιολόγηση.
Στην Ελλάδα, τα παιδιά με διαγνωσμένη ΔΕΠΥ μπορούν να λάβουν παράλληλη στήριξη στο σχολείο, μετά από αξιολόγηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας (ΚΕΔΑΣΥ). Παρέχονται επίσης ειδικές ρυθμίσεις, όπως επιπλέον χρόνος στις εξετάσεις ή κατάλληλη θέση στην τάξη. Ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει θεραπείες όπως λογοθεραπεία, εργοθεραπεία και ψυχολογική υποστήριξη.
Η διάγνωση μπορεί να τεθεί με ασφάλεια μετά τα 4-5 έτη, ενώ η φαρμακευτική αγωγή προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες, ακόμη και πριν τα 6 έτη, εφόσον το κρίνει ο γιατρός.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news