Σύμφωνα με νέα έκθεση της UNICEF, σχεδόν ένα δισεκατομμύριο παιδιά σε όλο τον κόσμο είναι πλέον εκτεθειμένα σε τουλάχιστον τρεις σοβαρούς κλιματικούς κινδύνους που αλληλεπικαλύπτονται, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η έκθεση, που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα, υπογραμμίζει τον δυσανάλογο αντίκτυπο των φαινομένων σε συγκεκριμένες περιοχές του κόσμου.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ διασταύρωσε στοιχεία για τον τόπο διαμονής των περίπου 2,4 δισ. παιδιών παγκοσμίως με τη γεωγραφική κατανομή των οκτώ συχνότερων κλιματικών κινδύνων: πλημμύρες σε ακτές, υπερχείλιση ποταμών, ξηρασίες, τροπικές καταιγίδες, καύσωνες, ακραία ζέστη, πυρκαγιές και αμμοθύελλες.
Η έκθεση εξετάζει ειδικότερα τα παιδιά που ζουν εκτεθειμένα σε τουλάχιστον τρεις κινδύνους, μια κατηγορία που έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία εικοσαετία. Περίπου 1,1 δισ. παιδιά —σχεδόν τα μισά του παγκόσμιου πληθυσμού— βρίσκονται σε αυτή την κατηγορία, με πιο συχνό συνδυασμό την ξηρασία, την ακραία ζέστη και τους καύσωνες.
Συνολικά, 2,3 δισ. παιδιά είναι εκτεθειμένα σε τουλάχιστον έναν κίνδυνο, 2 δισ. σε τουλάχιστον δύο, ενώ 364 εκατ. αντιμετωπίζουν τέσσερις ή περισσότερους. Η εκτελεστική διευθύντρια της UNICEF, Κάθριν Ράσελ, επισημαίνει πως «τα παιδιά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής», καλώντας σε άμεση δράση.
Ανισότητες και ευαλωτότητα
Ο Τομ Σλέιμεϊκερ, εκ των συγγραφέων της έκθεσης, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι δεν υπάρχει απλή απάντηση στο ερώτημα ποια είναι η χειρότερη χώρα για ένα παιδί. Αν και τα παιδιά κινδυνεύουν παντού, «δεν είναι ίσα» απέναντι στους κινδύνους, καθώς η ευαλωτότητα εξαρτάται από την πρόσβαση σε βασικές υποδομές και υπηρεσίες, όπως υγεία, τροφή, νερό και εκπαίδευση.
Η UNICEF δημοσιοποιεί τα δεδομένα της, ώστε οι κυβερνήσεις να προετοιμαστούν για την αναμενόμενη επιδείνωση της κατάστασης. Ο Σλέιμεϊκερ υπογράμμισε την ύπαρξη «καυτών σημείων» κινδύνου στην υποσαχάρια Αφρική, στη νότια Ασία και σε μικρά νησιωτικά κράτη.
Οι πιο ευάλωτες περιοχές
Σε όρους ποσοστών, οι χώρες του Σαχέλ στην υποσαχάρια Αφρική καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδα κινδύνου. Στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Τσαντ, το Μαλί, τον Νίγηρα και το Νότιο Σουδάν, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης επιδεινώνονται από την αδυναμία των αρχών να ανταποκριθούν επαρκώς.
Στο Τσαντ, για παράδειγμα, πάνω από το 95% των παιδιών απειλείται από τουλάχιστον τρεις κλιματικούς κινδύνους —ξηρασία, ακραία ζέστη και καύσωνα— ποσοστό από τα υψηλότερα παγκοσμίως.
Η UNICEF προειδοποιεί για έναν «φαύλο κύκλο» στις πιο ευάλωτες χώρες, όπου η ξηρασία οδηγεί σε διατροφική ανασφάλεια, πυρκαγιές και πλημμύρες, προκαλώντας εκτοπισμούς και απώλεια πρόσβασης στην εκπαίδευση.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι και 39 νησιωτικές χώρες, λόγω της απομόνωσης, της μικρής τους έκτασης και της εξάρτησης από τις εισαγωγές. Ένας ισχυρός τυφώνας ή κυκλώνας μπορεί να προκαλέσει καταστροφές χωρίς δυνατότητα άμεσης ανάκαμψης.
Υπάρχουν ασφαλή καταφύγια;
Η έκθεση σημειώνει ότι καμία χώρα δεν είναι πλήρως απαλλαγμένη από κλιματικούς κινδύνους. Ο Σλέιμεϊκερ εξηγεί πως μικρές ομάδες πληθυσμού, κυρίως στο βόρειο ημισφαίριο και ιδιαίτερα στη Σκανδιναβία, είναι λιγότερο εκτεθειμένες.
Ωστόσο, ακόμη και εκεί, τα παιδιά αντιμετωπίζουν κινδύνους που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα ανάλυση, όπως η τήξη των πάγων ή των μόνιμων στρωμάτων πάγου.