Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα Δυτικά Βαλκάνια αποτελεί «γεωστρατηγική αναγκαιότητα», όπως επανέλαβαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από το Μαυροβούνιο, επιδιώκοντας να δώσουν νέα ώθηση σε μια διαδικασία που παραμένει στάσιμη εδώ και 15 χρόνια. Η προσέγγιση της σταδιακής ενσωμάτωσης προβάλλεται πλέον ως εργαλείο επιτάχυνσης και ενίσχυσης της αξιοπιστίας της προοπτικής ένταξης.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στη σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Τίβατ, υπογράμμισε ότι η διαδικασία πρέπει να γίνει «ταχύτερη και πιο αξιόπιστη». Όπως σημείωσε, «η διεύρυνση είναι για εμάς γεωστρατηγική επιταγή, καθώς και μακροχρόνια επένδυση στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλειά μας».
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον των Βρυξελλών για την ένταξη των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, μιας περιοχής με κρίσιμη γεωπολιτική σημασία. Η ΕΕ επιδιώκει να περιορίσει τις επιρροές της Ρωσίας και της Κίνας, δύο σημαντικών οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων στην περιοχή.
Σταδιακή προσχώρηση και νέα δυναμική
Η Γαλλία και η Γερμανία υποστήριξαν την ιδέα μιας «σταδιακής προσχώρησης» των υποψήφιων κρατών. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν εξήγησε ότι «όταν μια χώρα καταγράφει πρόοδο και καταφέρνει να ενσωματώσει το κοινοτικό κεκτημένο σε ένα συγκεκριμένο θέμα, θα μπορούσε να αρχίσει να εντάσσεται στα σχήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν αυτό το θέμα».
Από την πλευρά του, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επεσήμανε πως «το γεγονός ότι δεν έχουμε υποδεχτεί νέα μέλη εδώ και 13 χρόνια δείχνει ότι οι ελλείψεις βρίσκονται και από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Η δήλωση αυτή ανέδειξε την ανάγκη για θεσμική ανανέωση και επιτάχυνση των διαδικασιών ένταξης.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι μια διαδικασία «βάσει αξίας» δεν σημαίνει απαραίτητα αργή πορεία. «Τόσο τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να εργαστούν ταχύτερα και σκληρότερα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το Μαυροβούνιο και η Αλβανία στην πρώτη γραμμή
Αν και η ΕΕ εκφράζει την επιθυμία να ενταχθούν όλες οι χώρες ταυτόχρονα, το Μαυροβούνιο και η Αλβανία θεωρούνται πιο προχωρημένες στη διαδικασία. «Η ταχύτητα με την οποία το Μαυροβούνιο υιοθετεί περίπλοκες μεταρρυθμίσεις είναι εντυπωσιακή», ανέφερε η φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου μετά τη σύνοδο.
Η ίδια εκτίμησε ότι «η ένταξη του Μαυροβουνίου, ως το 28ο κράτος μέλος, μέχρι το 2028, είναι εφικτή». Παράλληλα, κάλεσε τη χώρα να διατηρήσει «τη σωστή νοοτροπία και τον ρυθμό που έχει επιδείξει», εκφράζοντας την ελπίδα ότι «θα ακολουθήσει σύντομα και η Αλβανία».