Η νέα πολιτική κρίση στην Τουρκία προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στις αγορές και εντείνει τις ανησυχίες για τη σταθερότητα της χώρας, αποκαλύπτοντας τις πιέσεις που συσσωρεύονται πίσω από την εικόνα πολιτικής κυριαρχίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δικαστική απόφαση που ακυρώνει το συνέδριο του 2023 του CHP και οδηγεί ουσιαστικά στην απομάκρυνση του προέδρου του κόμματος Οζγκιούρ Οζέλ, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στην ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το CHP κάνει λόγο για «δικαστικό πραξικόπημα», κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί τη Δικαιοσύνη για την πολιτική εξουδετέρωση των αντιπάλων του Ερντογάν.
Η πολιτική αναταραχή μεταφέρθηκε άμεσα στις αγορές. Η τουρκική λίρα υποχώρησε σε νέο ιστορικό χαμηλό, το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης κατέγραψε πτώση άνω του 6%, ενώ αυξήθηκαν σημαντικά και τα CDS της χώρας.
Σύμφωνα με το Bloomberg, κρατικές τράπεζες προχώρησαν σε πωλήσεις περίπου 6 δισ. δολαρίων για τη στήριξη της λίρας, παρεμβαίνοντας για λογαριασμό της Κεντρικής Τράπεζας.
Η JPMorgan εκτιμά ότι η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας μπορεί να αναγκαστεί να αυξήσει εκ νέου τα επιτόκια στο 40%, προειδοποιώντας ότι η επιδείνωση του πολιτικού κλίματος αυξάνει τον κίνδυνο νέων εκροών κεφαλαίων και περαιτέρω πίεσης στα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα ενισχύει τον έλεγχο σε θεσμούς και κέντρα επιρροής. Σοκ προκάλεσε η απόφαση για άρση της άδειας λειτουργίας του Istanbul Bilgi University, ενός από τα πλέον φιλελεύθερα και διεθνοποιημένα πανεπιστήμια της χώρας, μέσω διορισμού κρατικού επιτρόπου στο ίδρυμα που το διαχειρίζεται.
Παράλληλα, η κυβέρνηση αυξάνει την πίεση και προς τους δήμους της αντιπολίτευσης, προωθώντας περιορισμούς στις δημοτικές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν βασικό εργαλείο οικονομικής και πολιτικής επιρροής για το CHP σε Κωνσταντινούπολη και Άγκυρα.
Αναταράξεις σε χρηματιστήριο, λίρα και ομόλογα στην Τουρκία
Η πολιτική κρίση μεταφέρθηκε άμεσα στις αγορές. Ο δείκτης Borsa Istanbul 100 κατέγραψε πτώση άνω του 6% την Πέμπτη, ενεργοποιώντας προσωρινή αναστολή διαπραγμάτευσης (circuit breaker), ενώ την Παρασκευή σημείωσε τεχνική αντίδραση και ανέκαμψε σχεδόν κατά 5%.
Ισχυρές πιέσεις δέχθηκε και η τουρκική λίρα, η οποία υποχώρησε σε νέο ιστορικό χαμηλό, φτάνοντας στις 45,74 λίρες ανά δολάριο και κοντά στις 53,1 λίρες ανά ευρώ, με την πολιτική αβεβαιότητα και τη νευρικότητα στις αγορές να επιβαρύνουν το τουρκικό νόμισμα.
Παράλληλα, αυξήθηκε σημαντικά το κόστος ασφάλισης του τουρκικού χρέους μέσω CDS, ενώ τα επιτόκια των 10ετών τουρκικών ομολόγων κινήθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερώντας το 33%.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, οι κρατικές τράπεζες της Τουρκίας προχώρησαν σε πωλήσεις περίπου 6 δισ. δολαρίων για τη στήριξη της λίρας αμέσως μετά τη δικαστική απόφαση.
Οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν για λογαριασμό της κεντρικής τράπεζας, η οποία επιχειρεί να περιορίσει τη μεταβλητότητα στην αγορά συναλλάγματος.
Η JPMorgan εκτιμά πλέον ότι η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας ενδέχεται να αναγκαστεί να προχωρήσει σε νέα αύξηση επιτοκίων, ακόμη και πριν από την επόμενη συνεδρίαση του Ιουνίου, ανεβάζοντας το βασικό επιτόκιο στο 40% από 37% σήμερα.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η επιδείνωση του πολιτικού κλίματος αυξάνει τον κίνδυνο νέων εκροών κεφαλαίων και εντείνει την πίεση στα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας.
«Η άνοδος του πολιτικού ρίσκου έρχεται σε εξαιρετικά δύσκολη στιγμή για τη λίρα», ανέφεραν αναλυτές της JPMorgan, σημειώνοντας ότι ενδεχόμενη επιτάχυνση των εκροών θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αρνητικά καθαρά συναλλαγματικά διαθέσιμα μέσα στο 2026.
Οι πιέσεις στη λίρα δοκιμάζουν τα αποθέματα της Τουρκίας
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιχειρεί να καθησυχάσει τις αγορές. Μετά από την έκτακτη συνεδρίαση της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας υπό τον υπουργό Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών υποστήριξε ότι η οικονομία παραμένει «ανθεκτική απέναντι σε κραδασμούς», χάρη στο υφιστάμενο οικονομικό πλαίσιο και τα ισχυρά κεφαλαιακά αποθέματα του τραπεζικού συστήματος.
Ωστόσο, οι πιέσεις στην τουρκική οικονομία έχουν ενταθεί ήδη από τους προηγούμενους μήνες, εξαιτίας της ανόδου των τιμών ενέργειας και της αβεβαιότητας στις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η Τουρκία μείωσε δραστικά τα αποθέματά της σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, τα οποία υποχώρησαν από 16 δισ. δολάρια σε μόλις 1,8 δισ. δολάρια μέσα στον Μάρτιο, καθώς επιχειρούσε να ενισχύσει τη λίρα.
Οι εξελίξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο τις ανησυχίες για την πορεία της τουρκικής οικονομίας, την ανεξαρτησία των θεσμών και τη δυνατότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει τη σταθερότητα ενόψει πιθανών πρόωρων πολιτικών εξελίξεων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
