Σύμφωνα με μελέτη της UNESCO, το 2024 καταγράφηκαν 269 εκατομμύρια φοιτητές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παγκοσμίως, έναντι 100 εκατομμυρίων το 2000. Η εντυπωσιακή αυτή αύξηση συνοδεύεται από έντονες περιφερειακές ανισότητες, καθώς και από δημοσιονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις που επηρεάζουν τα εκπαιδευτικά συστήματα.
Στη δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, το ποσοστό φοίτησης των νέων ηλικίας 18 έως 24 ετών προσεγγίζει το 80%, ενώ στην υποσαχάρια Αφρική φθάνει μόλις το 9%, πολύ κάτω από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 43%. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από την πρώτη έκδοση της Έκθεσης για τις παγκόσμιες τάσεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που βασίζεται σε δεδομένα από 146 χώρες.
Οι γυναίκες υπερτερούν πλέον αριθμητικά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με 114 εγγεγραμμένες για κάθε 100 άνδρες το 2024. Ωστόσο, παραμένουν μειονότητα στα διδακτορικά προγράμματα και στις θέσεις ηγεσίας των πανεπιστημίων.
Η διεθνής κινητικότητα των φοιτητών έχει τριπλασιαστεί από το 2003, φθάνοντας τα 7,3 εκατομμύρια το 2023, με προβλέψεις να αγγίξει τα 9 εκατομμύρια έως το 2030. Παρ’ όλα αυτά, αφορά λιγότερο από το 3% του συνόλου των φοιτητών παγκοσμίως.
Παρά τη σταδιακή διαφοροποίηση των προορισμών, οι βασικές χώρες υποδοχής παραμένουν σχεδόν αμετάβλητες τα τελευταία 20 χρόνια. Το 2023, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Γερμανία, ο Καναδάς, η Ρωσία και η Γαλλία υποδέχθηκαν από κοινού το ήμισυ των φοιτητών που επέλεξαν να σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Ανισότητες και πρόσβαση στην εκπαίδευση
Η UNESCO επισημαίνει ότι, παρά τη βελτίωση των δεικτών συμμετοχής, οι πρόσφυγες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια. Αν και η αναλογία τους στις εγγραφές αυξήθηκε από 1% σε 9% την περίοδο 2019-2025, η πρόσβαση παραμένει περιορισμένη λόγω νομικών, θεσμικών, γλωσσικών και κοινωνικοοικονομικών παραγόντων.
Η εκρηκτική αύξηση του αριθμού των φοιτητών δημιουργεί αυξανόμενη πίεση στα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σε ένα περιβάλλον δημοσιονομικών περιορισμών. Το 2022, οι δημόσιες δαπάνες για τον τομέα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 0,8% του παγκόσμιου ΑΕΠ, με έντονες περιφερειακές διαφοροποιήσεις – από 1,11% στη δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική έως 0,44% στην κεντρική Ασία.
Η περιορισμένη χρηματοδότηση τροφοδοτεί μια κρίση προσβασιμότητας, που εντείνεται από την αύξηση των διδάκτρων, τα φοιτητικά δάνεια και το υψηλό κόστος ζωής.
Προκλήσεις για το μέλλον
Η UNESCO προειδοποιεί για την υποχώρηση των ακαδημαϊκών ελευθεριών, καθώς λιγότερο από το 15% των χωρών θεωρούν προτεραιότητα την ευημερία του εκπαιδευτικού προσωπικού. Παράλληλα, αναδεικνύει τις προκλήσεις που δημιουργούν ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η τεχνητή νοημοσύνη, σε έναν κόσμο όπου το ένα τρίτο του πληθυσμού εξακολουθεί να μην έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
