Ένα καθολικό εμβόλιο που θα μπορούσε να προσφέρει προστασία από οποιονδήποτε παθογόνο οργανισμό αποτελεί διαχρονικό στόχο της επιστημονικής κοινότητας. Ερευνητές του Stanford Medicine και συνεργάτες τους φαίνεται ότι έκαναν ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.
Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια, οι επιστήμονες ανέπτυξαν μια εμβολιαστική φόρμουλα ικανή να προστατεύει από ένα ευρύ φάσμα αναπνευστικών ιών, βακτηρίων και αλλεργιογόνων. Το εμβόλιο χορηγήθηκε ενδορρινικά και, μετά από τρεις δόσεις, τα ζώα εμφάνισαν ισχυρή προστασία από τον SARS-CoV-2 και άλλους κορονοϊούς για τουλάχιστον τρεις μήνες.
Σε αντίθεση με τα μη εμβολιασμένα ποντίκια, τα οποία υπέστησαν σοβαρές λοιμώξεις με απώλεια βάρους και έντονη φλεγμονή στους πνεύμονες, τα εμβολιασμένα ζώα παρουσίασαν ελάχιστα συμπτώματα και καθαρούς πνεύμονες χωρίς ιικό φορτίο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, έδειξε ότι τα εμβολιασμένα ποντίκια προστατεύονταν όχι μόνο από τον SARS-CoV-2 και άλλους κορονοϊούς, αλλά και από τα βακτήρια Staphylococcus aureus και Acinetobacter baumannii, τα οποία ευθύνονται για συχνές ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις. Επιπλέον, το εμβόλιο προσέφερε προστασία και από τα ακάρεα οικιακής σκόνης, ένα κοινό αλλεργιογόνο.
Προοπτικές για καθολική ανοσία
Εφόσον η προσέγγιση αποδειχθεί αποτελεσματική και στον άνθρωπο, ένα τέτοιο εμβόλιο θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα πολλαπλά ετήσια εμβόλια για εποχικές λοιμώξεις, ενώ θα ήταν άμεσα διαθέσιμο σε περίπτωση νέας πανδημίας.
Σε αντίθεση με τα σημερινά εμβόλια, τα οποία βασίζονται στη μίμηση χαρακτηριστικών συστατικών του παθογόνου —όπως οι πρωτεΐνες ακίδας του SARS-CoV-2— για να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, το νέο εμβόλιο υιοθετεί διαφορετική προσέγγιση.
Αντί να μιμείται το ίδιο το παθογόνο, αναπαράγει τα σήματα επικοινωνίας μεταξύ των ανοσοκυττάρων κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης. Με αυτόν τον τρόπο ενεργοποιεί τόσο την έμφυτη όσο και την επίκτητη ανοσία, δημιουργώντας έναν μηχανισμό ανατροφοδότησης που διατηρεί ευρεία και παρατεταμένη ανοσολογική απόκριση.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε δοκιμές σε ανθρώπους, ξεκινώντας με μελέτη ασφάλειας Φάσης Ι, και εφόσον τα αποτελέσματα είναι θετικά, σε μεγαλύτερη κλινική δοκιμή.