Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς δεδομένα, ωστόσο η αξιοποίησή τους πρέπει να συνδυάζεται με την προστασία των δικαιωμάτων και ένα αποτελεσματικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Αυτό το συμπέρασμα αναδείχθηκε σε εκδήλωση – συζήτηση με τίτλο «No Data? No AI! - Ο νόμος για τα δεδομένα της ΕΕ, τεχνολογίες, ανταγωνισμός και δικαιοσύνη».
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με τη συμμετοχή διακεκριμένων καθηγητών και φοιτητών. Οι εισηγητές ανέλυσαν τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής και τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση μιας ισορροπημένης πολιτικής γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Η ανθρώπινη διάσταση της γνώσης και των δεδομένων
Ο καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου και κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Παναγιώτης Γκλαβίνης, προσέγγισε το ζήτημα από μια ανθρώπινη και πρακτική οπτική, θέτοντας το διαχρονικό ερώτημα για την πρόσβαση στη γνώση και την ιδιοκτησία των πληροφοριών.
«Η γνώση που μεταφέρω σε εσάς, αν προέρχεται από βιβλίο που αγόρασα ή από βιβλίο που απέκτησα χωρίς να το πληρώσω, ενδιαφέρει πραγματικά κανέναν;» διερωτήθηκε, ανοίγοντας τη συζήτηση για τα όρια της διάχυσης της γνώσης.
Τόνισε τη σημασία των δεδομένων ως στοιχείου οικονομικής και κοινωνικής αξίας. Όπως ανέφερε: «Τα δεδομένα αποτελούν ζήτημα ιδιοκτησίας που δημιουργεί οικονομική αξία, αλλά ταυτόχρονα και ζήτημα προστασίας». Αναφέρθηκε και στη χρήση δεδομένων στην επιστημονική έρευνα, σημειώνοντας ότι η πρόσβαση σε αυτά μπορεί να οδηγήσει σε νέες θεραπείες και καινοτομίες προς όφελος της κοινωνίας.
Η ηθική θεώρηση της τεχνητής νοημοσύνης
Ο αναπληρωτής καθηγητής, Tutorial Law Fellow και διευθυντής του Centre for Law and Religion στο Regent's Park College της Οξφόρδης, Peter Petkoff, ανέδειξε τη σημασία της ηθικής διάστασης. Συνέδεσε την τεχνητή νοημοσύνη με την αριστοτελική φιλοσοφία, υποστηρίζοντας ότι «η Αριστοτελική ηθική μπορεί να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο σύστημα, που θα αντιμετωπίσει πολλά από τα τυφλά σημεία που δημιουργούνται στα ηθικά ζητήματα της τεχνητής νοημοσύνης».
Επεσήμανε ότι η σύγχρονη συζήτηση επικεντρώνεται υπερβολικά στη ρύθμιση και τον έλεγχο, παραμελώντας θεμελιώδη ερωτήματα για τη φύση και τον σκοπό της τεχνολογίας. «Κινούμαστε περισσότερο προς τη ρύθμιση και τον έλεγχο αντί να θέτουμε τα μεγάλα ερωτήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο τεχνολογικό ή νομικό ζήτημα, αλλά και βαθιά φιλοσοφικό και κοινωνικό.
Η ανάγκη για συνεκτικό νομικό πλαίσιο
Ο κάτοχος της έδρας Jean Monnet στο Δίκαιο της Ψηφιακής Αγοράς της ΕΕ και αναπληρωτής καθηγητής Δικαίου και Χρηματοπιστωτικών Αγορών στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνιας, Federico Ferretti, εστίασε στην πολυπλοκότητα του υφιστάμενου νομικού πλαισίου. Όπως σημείωσε: «Υπάρχει ένα μωσαϊκό εφαρμοστέων νόμων και το αποτέλεσμα αυτής της πολυπλοκότητας είναι η έλλειψη συνοχής».
Πρότεινε τη βελτίωση των ήδη υπαρχόντων μηχανισμών αντί για νέες νομοθετικές παρεμβάσεις, επισημαίνοντας: «Δεν χρειαζόμαστε νέα νομοθεσία, αλλά καλύτερη νομοθεσία». Υπογράμμισε επίσης τον ρόλο των δικαστηρίων στη διασφάλιση των δικαιωμάτων των καταναλωτών και την ενίσχυση της συνοχής του δικαίου, ενώ ανέφερε ότι η ευρωπαϊκή αγορά και ο ανταγωνισμός μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός πιο αποτελεσματικού πλαισίου.
Η σχέση AI Act και GDPR
Ο επίκουρος καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, Δημήτρης Κυριαζής, ανέλυσε τη σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη και του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων. Εξήγησε ότι τα δύο νομοθετικά κείμενα λειτουργούν συμπληρωματικά. «Δεν υπάρχουν αντιφάσεις γιατί και τα δύο είναι ενωσιακά νομοθετικά κείμενα, που έχουν δημιουργηθεί ώστε να λειτουργούν μαζί», ανέφερε.
Τόνισε τη σημασία των προσωπικών δεδομένων, λέγοντας: «Χωρίς προσωπικά δεδομένα δεν μπορεί να λειτουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς ο ρόλος της είναι να τα μεταβολίζει και να τα μετατρέπει στο αποτέλεσμα που επιθυμούμε». Επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί μια ενδιάμεση προσέγγιση, αποφεύγοντας τόσο την ανεξέλεγκτη χρήση δεδομένων όσο και τους υπερβολικούς περιορισμούς, ενώ αναφέρθηκε στο επερχόμενο omnibus της ΕΕ που θα επιφέρει περαιτέρω προσαρμογές.
Τη συζήτηση συντόνισε ο καθηγητής Θεολογίας και αντιπρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Νίκος Μαγγιώρος.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με κοινή παραδοχή ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της οικονομίας και της καθημερινότητας. Η πρόκληση για την Ευρώπη είναι να διασφαλίσει πως η καινοτομία και η αξιοποίηση των δεδομένων θα συμβαδίζουν με τη διαφύλαξη των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την προστασία των πολιτών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
