Πρωτοφανή χαρακτηρίζει ο Ευθύμης Λέκκας, ομότιμος Καθηγητής Δυναμικής, Τεκτονικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, τα φαινόμενα που εκδηλώθηκαν με τους σεισμούς 7.2 και 7.5 Mw (USGS) στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με τις καταγραφές της ελληνικής αποστολής.
Η αποστολή στη Βενεζουέλα, στην οποία συμμετείχε και ο ομότιμος Καθηγητής Αντισεισμικής Τεχνολογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Παναγιώτης Καρύδης, είχε στόχο την επιστημονική, τεχνική, επιχειρησιακή και ανθρωπιστική συνδρομή στη χώρα που επλήγη.
Στις 24 Ιουνίου σημειώθηκαν δύο μεγάλοι σεισμοί μεγέθους 7.2 και 7.5 στην παράκτια ζώνη της Βενεζουέλας, προκαλώντας χιλιάδες θύματα και τραυματίες, σοβαρές ζημιές σε υποδομές και κατοικίες, καθώς και οικονομικές απώλειες που εκτιμώνται στο 5% του ΑΕΠ της χώρας.
Πρωτοφανή γεωδυναμικά φαινόμενα
Οι δύο σεισμοί εκδηλώθηκαν με χρονική διαφορά μόλις 39 δευτερολέπτων, γεγονός που δεν έχει καταγραφεί ποτέ στο παρελθόν και αποτελεί νέο δεδομένο στη σεισμικότητα. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως οι δίδυμοι σεισμοί στην Τουρκία το 2023, η χρονική απόσταση ήταν τουλάχιστον έξι ώρες.
Η ρηξιγενής ζώνη που ενεργοποιήθηκε, μήκους περίπου 300 χιλιομέτρων (San Sebastian Fault), εκτείνεται κατά μήκος της βόρειας ακτογραμμής της Βενεζουέλας και οριοθετεί την πλάκα της Νότιας Αμερικής με εκείνη της Καραϊβικής. Πρόκειται για ρήγματα δεξιόστροφης οριζόντιας ολίσθησης.
Παρά το μέγεθος των σεισμών, καμία βλάβη δεν παρατηρήθηκε στην επικεντρική περιοχή (San Felipe, Morón, Valencia). Ακόμη και παλαιές κατασκευές χωρίς αντισεισμική προστασία παρέμειναν ανέπαφες.
Καταστροφές εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά
Αντίθετα, εκτεταμένες καταρρεύσεις και σοβαρές βλάβες σημειώθηκαν 200 χιλιόμετρα ανατολικά του επικέντρου, στην παράκτια περιοχή La Guaira - Αεροδρομίου, Catia La Mar και Caraballeda, οι οποίες αποτέλεσαν το μακροσεισμικό επίκεντρο των επιπτώσεων.
Οι ζημιές αφορούσαν τόσο μικρά όσο και πολυώροφα κτήρια, ύψους έως και 30 ορόφων. Στην περιοχή του Caracas, ωστόσο, οι βλάβες ήταν περιορισμένες, με περίπου δέκα καταρρεύσεις μεγάλων κτηρίων, αριθμός μικρός σε σχέση με τον τεράστιο δομημένο όγκο της πρωτεύουσας.
Εκτιμάται ότι οι ρηξιγενείς ζώνες του Caracas ανήκουν σε παράλληλες δομές με τη βόρεια ζώνη που ενεργοποιήθηκε, γεγονός που εξηγεί τη μικρότερη ένταση των επιπτώσεων.
Συντονισμός και διάρκεια δόνησης
Οι χιλιάδες καταρρεύσεις παρατηρήθηκαν κυρίως σε κτήρια θεμελιωμένα σε χαλαρές παράκτιες και ποταμοχειμάριες αποθέσεις. Οι δομές αυτές συντονίστηκαν με τη μεγάλη ιδιοπερίοδο των σεισμικών κυμάτων, λόγω της απόστασης από το επίκεντρο, δημιουργώντας ένα καταστροφικό πλαίσιο που δεν άντεξαν ούτε παλαιές ούτε νέες κατασκευές.
Η μικρή χρονική διαφορά μεταξύ των δύο σεισμών ενίσχυσε τις επιπτώσεις, καθώς τα κτήρια δέχθηκαν τη δεύτερη, ισχυρότερη ταλάντωση πριν ολοκληρωθεί η πρώτη.
Αντίθετα, στις περιοχές με βραχώδεις γεωλογικούς σχηματισμούς δεν παρατηρήθηκαν συστηματικές καταρρεύσεις. Ακόμη και σε φαβέλες με χαμηλής ποιότητας κατασκευές και υψηλή πυκνότητα πληθυσμού, οι βλάβες ήταν μηδενικές.
Επιστημονική ανάλυση και επόμενα βήματα
Η ανάλυση των δεδομένων της ελληνικής αποστολής θα συνεχιστεί και θα παρουσιαστεί μέσω του ειδικού επιστημονικού τεύχους "Newsletter of Environmental, Disaster, and Crises Management Strategies", που εκδίδεται υπό την αιγίδα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.