Η ασφάλεια των δημοσιογράφων και η προστασία της ελευθερίας του Τύπου βρέθηκαν στο επίκεντρο ημερίδας που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, με θέμα την παρουσίαση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης. Εκπρόσωποι του Συμβουλίου της Ευρώπης και της ελληνικής δημόσιας διοίκησης ανέλυσαν τις διεθνείς εμπειρίες και τις καλές πρακτικές που διαμορφώνουν ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για τους επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης.
Η συμβολή του Συμβουλίου της Ευρώπης
Η Ρόντικα Κιοτσίνα, Policy Adviser του Συμβουλίου της Ευρώπης και υπεύθυνη της καμπάνιας «Journalists Matter», υπογράμμισε ότι η προστασία των δημοσιογράφων απαιτεί συλλογική προσέγγιση και συντονισμό θεσμών. «Η ασφάλεια των δημοσιογράφων δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από έναν μόνο θεσμό», ανέφερε, εξηγώντας πως η καμπάνια που ξεκίνησε το 2023 αποτελεί πενταετή πρωτοβουλία για τη δημιουργία εθνικών μηχανισμών συνεργασίας και σχεδίων δράσης στα κράτη-μέλη.
Όπως σημείωσε, τα εθνικά σχέδια δράσης λειτουργούν ως εργαλείο που «μετατρέπει τις δεσμεύσεις σε πράξη», ενισχύοντας τη διαφάνεια, την πολιτική ευθύνη και τη συνεργασία μεταξύ θεσμών και δημοσιογράφων. Η επιτυχία ενός σχεδίου, πρόσθεσε, εξαρτάται από τέσσερις πυλώνες: πρόληψη, προστασία, δίωξη και προώθηση της ελευθερίας του Τύπου. «Η υλοποίηση είναι ακόμη πιο σημαντική από την υιοθέτηση», τόνισε, επισημαίνοντας ότι χωρίς σαφείς αρμοδιότητες και πόρους, τα σχέδια παραμένουν «στα χαρτιά».
Δράσεις κατά της παραπληροφόρησης
Η Ευαγγελία Βασάλου, από τη Διεύθυνση Συνεργασίας για την Ελευθερία της Έκφρασης του Συμβουλίου της Ευρώπης, παρουσίασε το χαρτοφυλάκιο δράσεων του Οργανισμού για την ενίσχυση της ελευθερίας έκφρασης και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης. «Η αποστολή μας είναι να υποστηρίζουμε τα κράτη μέλη στην εφαρμογή των προτύπων του Συμβουλίου της Ευρώπης», ανέφερε, επισημαίνοντας την ύπαρξη 25 έργων συνεργασίας σε ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε προγράμματα εκπαίδευσης δικαστών, δημοσιογράφων και αρχών για την παραπληροφόρηση, καθώς και σε δράσεις στην Ουκρανία και την Αλβανία που ενίσχυσαν την αστυνομική και δικαστική διαχείριση υποθέσεων κατά δημοσιογράφων. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη αντιμετώπισης των SLAPPs, με το Συμβούλιο της Ευρώπης να έχει εκδώσει σχετικές συστάσεις και νομικές γνωμοδοτήσεις.
Η Βασάλου τόνισε ότι η δράση δεν περιορίζεται στη νομοθεσία, αλλά επεκτείνεται στην εκπαίδευση και την καλλιέργεια θεσμικής γνώσης. «Όλα τα εκπαιδευτικά προγράμματα σχεδιάζονται ώστε να ενδυναμώνουν τους εθνικούς θεσμούς και να μπορούν σταδιακά να λειτουργούν αυτόνομα», σημείωσε, αναφερόμενη στη σημασία της τεχνητής νοημοσύνης με όρους συμβατούς με την ελευθερία έκφρασης.
Θεσμικός συντονισμός και νομοθετικές παρεμβάσεις
Η Αικατερίνη Πολύζου, από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, παρουσίασε τη λειτουργία του εθνικού μηχανισμού συντονισμού για την παραπληροφόρηση και την ασφάλεια των δημοσιογράφων. Όπως εξήγησε, το σχήμα έχει εξελιχθεί σε δίκτυο αυξανόμενης συμμετοχής θεσμών, ανάμεσά τους το Λιμενικό Σώμα και η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας.
«Η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας κάνει τον συντονισμό, αλλά όλα τα μέλη συμμετέχουν στην ατζέντα», ανέφερε, περιγράφοντας έναν μηχανισμό που έχει οδηγήσει σε συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών, τροποποιήσεις στον Ποινικό Κώδικα για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και ρυθμίσεις που προέκυψαν από αιτήματα της δημοσιογραφικής κοινότητας.
Παρουσιάστηκε επίσης η συμβολή του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, το οποίο από το 2023 έχει αναπτύξει εκπαιδευτικές δράσεις και διεθνείς συνεργασίες για την ασφάλεια των δημοσιογράφων. Η Πολύζου υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας με την ΕΣΗΕΑ και άλλους φορείς, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του δημοσιογραφικού οικοσυστήματος.