Οι θεσμικές προκλήσεις και η διοίκηση των ΟΤΑ στη σύγχρονη εποχή, καθώς και το αποτύπωμά τους στις τοπικές κοινωνίες, βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης στο 14ο Regional Growth Conference 2026 (RGC 2026), που πραγματοποιείται στο Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών. Στο πάνελ συμμετείχαν οι δήμαρχοι Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος και Ήλιδας Χρήστος Χριστοδουλόπουλος, καθώς και ο καθηγητής Πάντειου Πανεπιστημίου και πρόεδρος ΙΝΠΑ Ιωάννης Ψυχάρης.
Ο κ. Κωνσταντέλλος ανέλυσε το ζήτημα των εκλογικών συστημάτων, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια έχουν εφαρμοστεί τέσσερα διαφορετικά μοντέλα, γεγονός που επηρεάζει τη λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όπως τόνισε, «γίνονται τροποποιήσεις με στόχο την καλύτερη αντιπροσώπευση των τοπικών κοινωνιών, όμως πολλές φορές δημιουργούνται προβλήματα, καθώς δεν έχουμε ακόμη υιοθετήσει τη λογική της συνεργασίας και της συνεννόησης».
Αναφερόμενος στο νέο εκλογικό σύστημα, σημείωσε ότι «είναι σύνθετο, μας γλιτώνει μια Κυριακή και το κόστος μιας δεύτερης εκλογικής αναμέτρησης, αλλά μας βάζει σε αχαρτογράφητα νερά». Παράλληλα, υπογράμμισε πως η Αυτοδιοίκηση έχει πιο ουσιαστικά ζητήματα να αντιμετωπίσει, όπως η ανάγκη για βαθιές μεταρρυθμίσεις και ενίσχυση της διοικητικής και οικονομικής της ανεξαρτησίας.
Η χρηματοδότηση και οι προκλήσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Ο κ. Χριστοδουλόπουλος στάθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των πόρων και της στελέχωσης των δήμων. Όπως ανέφερε, «δεν θα έπρεπε να μας απασχολεί το εκλογικό σύστημα, αλλά τα σοβαρά ζητήματα που έχουμε στην Αυτοδιοίκηση, που είναι η υποστελέχωση και οι ελάχιστοι πόροι». Υπογράμμισε ότι από τα 8,5 δισ. ευρώ που αναλογούν στους ΟΤΑ, οι δήμοι λαμβάνουν λιγότερα από 2,5 δισ., γεγονός που δυσχεραίνει τη λειτουργία τους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα οικονομικά προβλήματα καθιστούν δύσκολη την κάλυψη βασικών υποχρεώσεων, όπως η διαχείριση απορριμμάτων και η ύδρευση. «Το ενεργειακό κόστος έχει εκτοξευτεί και το τέλος ταφής αυξάνει περαιτέρω τα έξοδα. Αν η Πολιτεία δεν μας βοηθήσει, δεν μπορούμε να τα ζητήσουμε από τους πολίτες», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης
Ο κ. Ψυχάρης αναφέρθηκε στις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις, όπως ο Νόμος για το επιτελικό κράτος (2019) και ο Νόμος για την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση (2023), επισημαίνοντας ότι «το επιτελικό κράτος υποβάθμισε την Τοπική Αυτοδιοίκηση». Πρόσθεσε ότι η Αυτοδιοίκηση «νιώθει ξεχασμένη θεσμικά και επιχειρησιακά», τονίζοντας την ανάγκη για ένα μοντέλο πολυεπίπεδης διοίκησης που θα δίνει προτεραιότητα στο τοπικό επίπεδο.
Επιπλέον, έθεσε το ζήτημα των εσόδων που δεν αποδίδονται στους δήμους, όπως το Τέλος Διαμονής Παρεπιδημούντων και το Τέλος Ανθεκτικότητας, υπογραμμίζοντας ότι αυτά θα έπρεπε να αποτελούν βασικές πηγές χρηματοδότησης. «Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι πράξη», ανέφερε, καλώντας για λιγότερα λόγια και περισσότερες ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Η ανάγκη για ενίσχυση των πόρων και θεσμική αναβάθμιση
Ο κ. Κωνσταντέλλος επανήλθε στο θέμα των οικονομικών, επισημαίνοντας ότι οι κεντρικοί αυτοτελείς πόροι είναι 36% χαμηλότεροι σε σχέση με το 2009. «Όποια αρμοδιότητα κι αν έρθει, οι δήμοι δεν έχουν τους πόρους να την αντιμετωπίσουν», σημείωσε, δίνοντας έμφαση στη δυσανάλογη κατανομή κονδυλίων για την Πολιτική Προστασία.
Κατά τον ίδιο, οι ελληνικοί δήμοι διαχειρίζονται μόλις το 2,6% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός δήμος διαχειρίζεται περίπου το 13,5%. Αναγνώρισε ως θετική εξέλιξη την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής χάρτας τοπικής αυτονομίας στον νέο Κώδικα, επισημαίνοντας ότι «αν δεν εφαρμοστούν οι ευρωπαϊκές αρχές, θα συνεχίσουμε να είμαστε οι φτωχοί συγγενείς της Ευρώπης».
Ο κ. Χριστοδουλόπουλος έκλεισε τη συζήτηση λέγοντας ότι «η Τοπική Αυτοδιοίκηση και θέλει και μπορεί να αναλάβει περισσότερες ευθύνες, αρκεί η Πολιτεία να την εμπιστευτεί και να της δώσει τους απαραίτητους πόρους».
Ολοκληρώνοντας, ο κ. Ψυχάρης έθεσε το ερώτημα: «Μπορείτε να μου πείτε ένα εμβληματικό έργο από το Ταμείο Ανάκαμψης που να αφορά την Τοπική Αυτοδιοίκηση; Δεν υπάρχει ούτε ένα». Με αυτή τη φράση, συνόψισε την ανάγκη για ουσιαστική στήριξη του θεσμού, πέρα από εξαγγελίες και θεωρητικές δεσμεύσεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news