Το φαινόμενο του brain drain στην Ελλάδα δείχνει να αντιστρέφεται, όπως προκύπτει από ανάρτηση του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου. Ο υπουργός, επικαλούμενος τα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ, επισημαίνει ότι η τάση φυγής των νέων Ελλήνων έχει μετατραπεί σε τάση επιστροφής, με τα έτη 2023 και 2024 να καταγράφουν τις υψηλότερες επιδόσεις επαναπατρισμού των τελευταίων ετών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, την περίοδο 2010-2024 έφυγαν συνολικά 773.296 Έλληνες και Ελληνίδες, ενώ επέστρεψαν 473.044, αφήνοντας ένα έλλειμμα περίπου 300.000 πολιτών. Ωστόσο, από το 2022 και μετά, με τη σταθεροποίηση της οικονομίας και την ανάκαμψη της αγοράς εργασίας, οι επαναπατρισμοί αυξάνονται σταθερά, ξεπερνώντας τον αριθμό όσων μεταναστεύουν στο εξωτερικό.
Ειδικότερα, την τριετία 2022-2024 επέστρεψαν στην Ελλάδα 130.101 πολίτες, περίπου 20.000 περισσότεροι από όσους έφυγαν (110.223). Το 2024 αποτέλεσε χρονιά-ρεκόρ, καθώς οι επαναπατρισμοί ξεπέρασαν για πρώτη φορά τις 50.000 (51.993), όταν κατά μέσο όρο κυμαίνονταν στις 25.000-30.000 ετησίως. Αντίθετα, οι αναχωρήσεις μειώθηκαν σχεδόν κατά 50%, στους 32.141 πολίτες.
Αναστροφή της τάσης και νέες προοπτικές
Ο Άκης Σκέρτσος σημειώνει ότι, αν και τα στοιχεία δεν επιτρέπουν πανηγυρισμούς, αποδεικνύουν πως η χώρα έχει ανακτήσει την εμπιστοσύνη πολλών πολιτών που είχαν φύγει στη διάρκεια της κρίσης. Παράλληλα, δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες για όσους παραμένουν στην Ελλάδα, ώστε να μη χρειάζονται να αναζητήσουν εργασία στο εξωτερικό.
Παραμένουν, ωστόσο, προκλήσεις στους μισθούς, στη στέγαση και στην ποιότητα ζωής των νέων. Παρ’ όλα αυτά, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η γενική τάση είναι θετική.
Παράγοντες που ενισχύουν τον επαναπατρισμό
Σύμφωνα με τον υπουργό Επικρατείας, η αντιστροφή του φαινομένου δεν είναι τυχαία. Η μείωση 83 φόρων και εισφορών, η ψηφιοποίηση του κράτους, τα φορολογικά κίνητρα για επαναπατρισμό (50% μειωμένη φορολογία για 7 χρόνια) και η απλούστευση διαδικασιών αναγνώρισης πτυχίων από το εξωτερικό, συνθέτουν ένα πιο ελκυστικό περιβάλλον για τους νέους επαγγελματίες.
Όπως υπογραμμίζει ο Άκης Σκέρτσος, το όραμα είναι η Ελλάδα να γίνει ξανά η χώρα όπου τα παιδιά θα θέλουν να μείνουν, να σπουδάσουν και να δημιουργήσουν. «Η εμπιστοσύνη έρχεται με τα πόδια, αλλά μπορεί να φύγει καλπάζοντας αν κάνουμε ξανά λάθος επιλογές», καταλήγει χαρακτηριστικά.