Θετική βάση αλλά με εμφανή κενά ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης χαρακτηρίστηκε «χρήσιμος αλλά ανεπαρκής» από τους εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι τόνισαν ότι το κρίσιμο ζήτημα είναι η ορθή εφαρμογή του στην πράξη. 

Όπως υπογράμμισαν, παρά τη θεσμική του σημασία, δεν αντιμετωπίζει όλα τα προβλήματα του χώρου ούτε στηρίζεται επαρκώς σε επιστημονική τεκμηρίωση, ωστόσο συνιστά ένα πρώτο βήμα προς μια ουσιαστική αυτοδιοίκηση.

Οι θέσεις αυτές διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης ενότητας του Επιστημονικού Συνεδρίου της Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ», με θέμα «Ανάλυση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης – Συνταγματική Αναθεώρηση», που πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκθέσεων Forward Green και Renewable Energy Tech.

Ανάγκη για σταθερό και λειτουργικό πλαίσιο

Ο Α’ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, δήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, επισήμανε ότι ο νέος Κώδικας επιχειρεί να κωδικοποιήσει δεκαετίες διάσπαρτης νομοθεσίας, διευκολύνοντας την καθημερινή λειτουργία των δήμων.

 Ωστόσο, όπως ανέφερε, «είναι ένα βήμα, αλλά όχι η λύση», καθώς εξακολουθεί να περιλαμβάνει ασυνέχειες, επαναλήψεις και ασαφείς διατάξεις που περιορίζουν την αποτελεσματικότητά του.

Ο ίδιος άσκησε κριτική στη διαδικασία κατάρτισης, σημειώνοντας ότι η αυτοδιοίκηση κλήθηκε να σχολιάσει ήδη διαμορφωμένα κείμενα, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να θέσει το πλαίσιο της μεταρρύθμισης. 

Εξέφρασε ανησυχία για διατάξεις όπως οι μονάδες εσωτερικού ελέγχου, προειδοποιώντας ότι μπορεί να λειτουργήσουν ως «εσωτερική αστυνομία» αντί για υποστηρικτικό μηχανισμό.

Επισήμανε επίσης τη διαχρονική εξάρτηση της αυτοδιοίκησης από το κεντρικό κράτος και την έλλειψη διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας. 

Τόνισε ότι η ουσιαστική αλλαγή απαιτεί συνταγματική αναθεώρηση, με σαφή καθορισμό ρόλων, αρμοδιοτήτων και πόρων, ώστε οι δήμοι να αποκτήσουν πραγματική ανεξαρτησία και αναπτυξιακό ρόλο.

Κενά και ανάγκη για συνεχή βελτίωση

Ο Α΄ αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου «Κλεισθένης», Σάκης Παπαγεωργίου, γ.γ. Δήμου Αμπελοκήπων-Μενεμένης, χαρακτήρισε τον Κώδικα «σημαντική θεσμική τομή», καθώς συγκεντρώνει νομοθεσία σχεδόν 70 ετών, αλλά υπογράμμισε ότι παραμένουν κενά και παραλείψεις.

 Επισήμανε τη σημασία της δημόσιας διαβούλευσης και της συνεχούς αναθεώρησης του πλαισίου.

Παράλληλα, έδωσε έμφαση στην ανάγκη σωστού συντονισμού με τα υπουργεία και σταθερότητας στο θεσμικό πλαίσιο, καθώς οι συνεχείς αλλαγές, όπως στη διάρκεια των δημοτικών θητειών, δημιουργούν ανασφάλεια και δυσλειτουργίες.

Η έλλειψη αυτονομίας και οι προκλήσεις των δήμων

Ο δήμαρχος Ευόσμου–Κορδελιού, Ελευθέριος Αλεξανδρίδης, σημείωσε ότι ο Κώδικας δεν προσφέρει την απαιτούμενη αυτονομία στους δήμους, οι οποίοι παραμένουν εξαρτημένοι από την κεντρική διοίκηση. 

Αναφέρθηκε στην υποστελέχωση και υποχρηματοδότηση που περιορίζουν την καθημερινή λειτουργία, τονίζοντας την ανάγκη ενός Κώδικα που να καθορίζει με σαφήνεια τα όρια μεταξύ κυβέρνησης, αιρετών και υπηρεσιών.

Σύμφωνα με τον γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, Γρηγόρη Ζαφειρόπουλο, ο ρόλος της αποκεντρωμένης διοίκησης είναι να συνδράμει και να επιβλέπει, όχι να παρεμποδίζει. 

Υπογράμμισε ότι η επιτυχία ενός δήμου εξαρτάται από τον συνδυασμό αρμοδιοτήτων, εργαλείων και προσωπικού, ενώ η κυβερνητική εποπτεία πρέπει να ασκείται χωρίς να μπλοκάρει τη λειτουργία των δημοτικών αρχών.

Η συμβολή της επιστήμης στη μεταρρύθμιση

Ο επίκουρος καθηγητής Συγκριτικής Ανάλυσης Διοικητικών Συστημάτων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Λάμπρος Μπαμπαλιούτας, τόνισε ότι η συζήτηση πρέπει να βασίζεται στην επιστημονική γνώση και όχι μόνο στις πρακτικές εμπειρίες. 

Υπογράμμισε ότι οι διατάξεις του Συντάγματος (άρθρα 10 και 102) αποτελούν θεμέλιο αναφοράς και ότι κάθε νομοθεσία οφείλει να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον και να προστατεύει τα δικαιώματα του πολίτη.

Αναφέρθηκε στις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης, από τον νόμο 2238/1994 μέχρι τον 3852/2010, οι οποίες συνδέθηκαν με ευρωπαϊκές πολιτικές. 

Τόνισε ότι ο πολίτης πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ελέγχει τη διοίκηση χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια ή οικονομικό κόστος, ενώ η εποπτεία οφείλει να είναι διαφανής και αποτελεσματική.

Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι η εμπειρία των αιρετών και η επιστημονική γνώση των νομικών πρέπει να συνδυάζονται, ώστε να ενισχυθεί η λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης.

 Ο νέος Κώδικας, αν και χρήσιμος, αποτελεί μόνο την αρχή μιας πορείας για πραγματική διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των δήμων και περιφερειών.