Η Πολιτεία προχωρά σε μια συνολική επανεκκίνηση του τρόπου αντιμετώπισης της πρόσβασης ανηλίκων σε προϊόντα καπνού και αλκοόλ, ένα σύνθετο και επίμονο κοινωνικό πρόβλημα. Σε κοινή συνέντευξη Τύπου των υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υγείας και Προστασίας του Πολίτη παρουσιάστηκε ο «Οδικός Χάρτης και Επιχειρησιακό Σχέδιο για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών και Αλκοόλ σε Ανήλικους», που συνδυάζει νομοθεσία, τεχνολογία και εντατικούς ελέγχους.
Η πρωτοβουλία καλύπτει χρόνια κενά στην εφαρμογή της απαγόρευσης, παρότι σχετικές διατάξεις υπήρχαν ήδη. Η αύξηση της χρήσης νικοτίνης και αλκοόλ από ανηλίκους, καθώς και η εμφάνιση νέων προϊόντων όπως τα θερμαινόμενα ή εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης, καθιστούν αναγκαία μια πιο σύγχρονη προσέγγιση. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στις επιπτώσεις στην υγεία και στην ανάγκη πρόληψης με μακροπρόθεσμο κοινωνικό και οικονομικό όφελος.
Κεντρικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία των ανηλίκων και η ενίσχυση της διαφάνειας και εποπτείας της αγοράς, με πέντε βασικούς άξονες: πρόληψη, εποπτεία αγοράς, ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης, δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου και ενίσχυση των κυρώσεων. Η πώληση, προσφορά ή διάθεση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους αποτελεί πλέον ποινικό αδίκημα, με ποινές φυλάκισης έως τρία έτη και χρηματικά πρόστιμα.
Ψηφιακός έλεγχος ηλικίας και νέα συστήματα εποπτείας
Το νέο σύστημα βασίζεται σε έναν πλήρως ψηφιακό μηχανισμό επιβεβαίωσης ηλικίας, μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet. Οι πωλητές επιλέγουν την ηλικιακή ομάδα (π.χ. «άνω των 18»), εμφανίζεται QR code, το οποίο ο αγοραστής σκανάρει και επιβεβαιώνει την ενηλικότητά του. Το αποτέλεσμα εμφανίζεται με πράσινη ή κόκκινη σήμανση, χωρίς να αποκαλύπτεται η ακριβής ηλικία.
Παράλληλα, θεσπίζεται υποχρεωτικό ψηφιακό μητρώο για όλα τα σημεία λιανικής πώλησης, καθολική απαγόρευση πώλησης μέσω αυτόματων μηχανημάτων, μεταφορά της ευθύνης ελέγχου στην Ελληνική Αστυνομία και προσωποποίηση ευθύνης για τους φυσικούς πωλητές. Το σύστημα αντιμετωπίζει και τη χρήση ψεύτικων ψηφιακών ταυτοτήτων, ενισχύοντας την αξιοπιστία των ελέγχων.
Ρυθμίσεις για χώρους διασκέδασης και ιδιωτικές εκδηλώσεις
Απαγορεύεται η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης. Επιτρέπονται μόνο ιδιωτικές εκδηλώσεις με συμμετοχή ανηλίκων, υπό προϋποθέσεις: σε οριοθετημένους χώρους, εκτός ωραρίου λειτουργίας και με προηγούμενη δήλωση στην πλατφόρμα events.gov.gr.
Δηλώσεις υπουργών
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, τόνισε ότι η πρωτοβουλία βασίζεται στη συνεργασία των φορέων και στη διαλειτουργικότητα των συστημάτων. Όπως είπε, «πρόκειται για πραγματικές λύσεις σε πραγματικά προβλήματα», με το Υπουργείο Υγείας να θεμελιώνει την πολιτική, το Προστασίας του Πολίτη να διενεργεί τους ελέγχους και το Ψηφιακής Διακυβέρνησης να αναπτύσσει τα εργαλεία.
Ο κ. Παπαστεργίου ανέδειξε τρεις καινοτομίες: το ψηφιακό μητρώο λιανικής, την υποχρεωτική δήλωση εκδηλώσεων και το σύστημα επιβεβαίωσης ηλικίας, το οποίο χαρακτήρισε κρίσιμο. Υπογράμμισε ότι η τεχνολογία δεν αποκαλύπτει προσωπικά δεδομένα και μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους τομείς, όπως οι διαδικτυακές πλατφόρμες. «Η τεχνολογία είναι εδώ για να κάνει τη ζωή μας πιο ασφαλή», επισήμανε.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Υγείας, 'Αδωνις Γεωργιάδης, επικεντρώθηκε στην πρακτική εφαρμογή του νόμου. Όπως σημείωσε, «το βασικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει απαγόρευση, αλλά πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη». Επεσήμανε ότι το νέο ψηφιακό σύστημα δίνει στην Αστυνομία τα απαραίτητα εργαλεία για αποτελεσματικούς ελέγχους.
«Η Αστυνομία κάνει θαύματα, αλλά πρέπει να έχει το πλαίσιο για να δράσει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πλέον δεν υπάρχει περιθώριο δικαιολογιών: «Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία ότι δεν κατάλαβα πως έκανα παράνομη πράξη». Ο υπουργός τόνισε ότι η χρήση ψηφιακών εργαλείων σηματοδοτεί μια νέα εποχή ελέγχου και λογοδοσίας στην αγορά, με ουσιαστική προστασία για τους ανηλίκους.