Σημαντικές αλλαγές στη φιλοσοφία και τον τρόπο εφαρμογής των καθαρισμών οικοπέδων εισάγει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη». Η νέα ρύθμιση στοχεύει στην αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, ώστε να λειτουργεί όχι μόνο ως καταγραφή υποχρεώσεων πολιτών, αλλά και ως εργαλείο που συνδέεται με δηλώσεις, ελέγχους και παρεμβάσεις των αρχών.
Ο καθαρισμός των οικοπέδων και η υποβολή δηλώσεων παρατείνονται έως τις 15 Ιουνίου. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι πρέπει να καθαρίζουν τα οικόπεδα από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου και να τα συντηρούν καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Η δήλωση υποβάλλεται έως τις 15 Ιουνίου, δίνοντας, όπως αναφέρουν πηγές του υπουργείου, επαρκές περιθώριο συμμόρφωσης και καλύτερο προγραμματισμό των ελέγχων.
Καθετοποίηση διαδικασίας και νέες αρμοδιότητες
Η σημαντικότερη μεταβολή αφορά την «καθετοποίηση της διαδικασίας» και την ξεκάθαρη κατανομή ρόλων. Οι δήμοι θα ενημερώνουν τους ιδιοκτήτες οικοπέδων, θα πραγματοποιούν δειγματοληπτικούς ελέγχους και, σε περιπτώσεις παραβάσεων, θα μπορούν να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία θα παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, θα διενεργεί ελέγχους και θα επιβάλλει πρόστιμα τόσο για μη υποβολή δήλωσης όσο και για μη τήρηση μέτρων καθαρισμού, ενημερώνοντας τους δήμους για την άμεση αποκατάσταση.
Κυρώσεις και πρόστιμα
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αναλογική κλιμάκωση κυρώσεων, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική (μη καθαρισμό). Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, οι κυρώσεις είναι ηπιότερες αν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός. Για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Αν έχει γίνει καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση, το πρόστιμο ανέρχεται στα 100 ευρώ, ενώ προβλέπεται μείωση σε περίπτωση άμεσης διόρθωσης της παράβασης.
Άμεσες παρεμβάσεις και πρόληψη κινδύνων
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης για την πρόληψη πυρκαγιών. Εφόσον δεν καταστεί δυνατή η επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη και υπάρχει άμεσος κίνδυνος, η Πυροσβεστική διαπιστώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα επείγουσας παρέμβασης σε περιπτώσεις υψηλού κινδύνου, υπό την προϋπόθεση γραπτής διαπίστωσης από την Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Προσαρμογή στις τοπικές συνθήκες και ψηφιακή προσβασιμότητα
Οι οικολογικές και κλιματικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής θα λαμβάνονται υπόψη. Σε περίπτωση δυσμενών καιρικών συνθηκών, μπορεί να δοθεί παράταση προθεσμιών μέσω υπουργικής απόφασης και εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική διαδικασία για όσους αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών, ώστε να αποφεύγεται ο ψηφιακός αποκλεισμός. Οι δηλώσεις θα μπορούν να υποβάλλονται και με φυσικό τρόπο, εξασφαλίζοντας ότι όλοι οι πολίτες έχουν πρόσβαση στη διαδικασία.
Σαφήνεια, συμμετοχή και ορθολογισμός
Κατά τη δημόσια διαβούλευση, ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις της Κ.Ε.Δ.Ε. και της ΠΟΜΙΔΑ, που ζήτησαν σαφήνεια ως προς το πεδίο εφαρμογής και αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων για συμμορφούμενους ιδιοκτήτες ή όσους αντιμετωπίζουν αντικειμενικές δυσκολίες.
Η νέα ρύθμιση μεταβαίνει από ένα καθεστώς ασάφειας και άνισης εφαρμογής σε ένα τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό πλαίσιο, μετατρέποντας τους καθαρισμούς οικοπέδων σε υποχρέωση πρόληψης σε εθνικό επίπεδο.