Ετήσιο επενδυτικό κενό ύψους 1,4 τρισεκατομμύρια ευρώ καλείται να καλύψει η Ευρώπη έως το 2031, αναθεωρημένο από την εκτίμηση των 0,8 τρισ. ευρώ που υπολόγιζε η έκθεση Ντράγκι το 2024, προκειμένου να επιτευχθούν οι απαραίτητες επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση, την ψηφιοποίηση, τις υποδομές, την άμυνα και την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, αναδεικνύεται η ανάγκη για τις ευρωπαϊκές τράπεζες να γίνουν πιο ανταγωνιστικές, πιο αποδοτικές και πιο ικανές στο να διοχετεύουν κεφάλαια σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, καθώς αποτελούν τον βασικό μηχανισμό χρηματοδότησης της ΕΕ.
Αυτά υπογραμμίζει η νέα έρευνα που ανέθεσε η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ομοσπονδία στην Oliver Wyman, τονίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ενός πλαισίου που δεν θα υπονομεύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, αλλά ούτε θα περιορίζει τις τράπεζες, επιτρέποντας τους να παραμένουν ανθεκτικές, χρηματοδοτώντας παράλληλα την ανάπτυξη.
Η ενδυνάμωση των τραπεζών δεν θα καλύψει απλώς το επενδυτικό κενό της ΕΕ, αλλά θα διασφαλίσει πως οι ευρωπαϊκές οικογένειες και επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση στη χρηματοδότηση που χρειάζονται για να εξασφαλίσουν την ευημερία, την ασφάλεια, τη βιωσιμότητα και την καινοτομία.
Οι αποταμιεύσεις πρέπει να μετατραπούν σε επενδύσεις
Η πίεση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη αυτήν τη στιγμή δεν προέρχεται από έλλειψη των απαραίτητων κεφαλαίων, αλλά από η αδυναμία του χρηματοπιστωτικού συστήματος να τα κατευθύνει αποτελεσματικά προς την πραγματική οικονομία.
Ενδεικτικά, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαθέτουν περίπου 37 τρισ. ευρώ σε αποταμιεύσεις, τα οποία όμως μένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητα και δεν διατίθενται σε παραγωγικές επενδύσεις.
Συνεπώς, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των τραπεζών συνδέεται άμεσα με την ικανότητα της Ευρώπης να μετατρέπει τις αποταμιεύσεις σε επενδύσεις, υπογραμμίζει η έκθεση. Προς αυτήν την κατεύθυνση, κρίνεται απαραίτητη η επιτάχυνση της δημιουργίας ενός ενιαίου επενδυτικού χώρου, μέσω της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investment Union).
Η σύσταση του σχήματος θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές τράπεζες να λειτουργούν συγκροτημένα, ως μέρη ενός ευρύτερου χρηματοδοτικού οικοσυστήματος που περιλαμβάνει επενδυτές, ασφαλιστικές εταιρείες, κεφαλαιαγορές και θεσμικούς φορείς, ώστε οι αποταμιεύσεις των πολιτών να μπορούν να διοχετεύονται ευκολότερα σε επιχειρήσεις, υποδομές και καινοτόμα έργα.
Ανάγκη για ενοποίηση της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς
Αντιστοίχως, η έκθεση δίνει μεγάλη σημασία στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς, αναδεικνύοντας ως διαχρονικό πρόβλημα της Ευρώπης τον κατακερματισμό των τραπεζών.
Παρά την ύπαρξη της ενιαίας αγοράς, οι τράπεζες της Ευρώπης εξακολουθούν να λειτουργούν εντός εθνικών συνόρων σε μεγάλο βαθμό, με τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις να παραμένουν περιορισμένες.
Ως αποτέλεσμα, σημαντικά κεφάλαια και αποθέματα ρευστότητας παραμένουν «εγκλωβισμένα» λόγω κανονιστικών εμποδίων. Ενδεικτικά, περίπου 225 δισ. ευρώ κεφαλαίων και 250 δισ. ευρώ ρευστότητας παραμένουν δεσμευμένα εξαιτίας των υφιστάμενων περιορισμών στη διασυνοριακή λειτουργία των τραπεζών, εκτιμά η έκθεση.
Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και η άρση των εμποδίων στην ενοποίηση θα επέτρεπαν στις ευρωπαϊκές τράπεζες να λειτουργούν σε μεγαλύτερη κλίμακα, να επιτυγχάνουν οικονομίες μεγέθους και να αξιοποιούν πιο αποτελεσματικά τα διαθέσιμα κεφάλαια σε ολόκληρη την ΕΕ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η απελευθέρωση των μηχανισμών τιτλοποίησης για ενίσχυση της δανειοδοτικής ικανότητας και στήριξη των ευρωπαϊκών επενδύσεων σε υποδομές.
Σύμφωνα με την έκθεση, στις ΗΠΑ οι αγορές αυτές είναι πολύ πιο ώριμες και επιτρέπουν στις τράπεζες να απελευθερώνουν κεφάλαια, μεταφέροντας μέρος του κινδύνου σε επενδυτές με την κατάλληλη διάθεση ανάληψης κινδύνου.
Η επιτάχυνση των σχετικών μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών και να ενισχύσει τη χρηματοδότηση στρατηγικών επενδύσεων.
Απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες είναι η πολυπλοκότητα του κανονιστικού περιβάλλοντος.
Η έκθεση τονίζει πως το ευρωπαϊκό «κεφαλαιακό οικοδόμημα» έχει εξελιχθεί σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο σύστημα, το οποίο εκτός από τους κανόνες της ΕΕ, επηρεάζεται από τις εθνικές ρυθμίσεις και τις εποπτικές απαιτήσεις, καθιστώντας τη συνολική εικόνα πολύ πιο σύνθετη.
Η απλοποίηση αυτού του πλαισίου θα επιφέρει μεγαλύτερη σαφήνεια, σταθερότητα και εξάλειψη επικαλύψεων που συχνά δημιουργούν αχρείαστες καθυστερήσεις και επιβαρύνσεις, ώστε οι τράπεζες της Ευρώπης να μπορούν να σχεδιάσουν τη μακροπρόθεσμη στρατηγική τους με ασφάλεια και ακρίβεια.
Παράλληλα, προτείνεται η αναθεώρηση συγκεκριμένων κανόνων που λειτουργούν αποτρεπτικά για τις επενδύσεις. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά στα λογισμικά και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία σήμερα αφαιρούνται εν μέρει από τα εποπτικά κεφάλαια των ευρωπαϊκών τραπεζών, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στις ΗΠΑ. Η άρση τέτοιων στρεβλώσεων θα μπορούσε να απελευθερώσει σημαντικούς πόρους για επενδύσεις.
Τέλος, βασική σύσταση της έκθεσης είναι η αναθεώρηση και επαναβαθμονόμηση των πρόσθετων κεφαλαιακών απαιτήσεων που έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο των ετών και πλέον ενδέχεται να δημιουργούν αδικαιολόγητους περιορισμούς.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
