Σε μια περίοδο όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται συχνότερα και εντονότερα, ενώ οι δημογραφικές μεταβολές εντείνουν τη ζήτηση τροφής, οι πιέσεις στον αγροδιατροφικό τομέα δεν είναι πια συγκυριακές, αλλά δομικές. Σε αυτό το πλαίσιο, η διασφάλιση της επάρκειας τροφίμων μετατρέπεται, παγκοσμίως, σε θέμα στρατηγικής σημασίας, με την Ελλάδα να μην μένει ανεπηρέαστη.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν υπάρχει ανάγκη για ενίσχυση της παραγωγικότητας στην αγροδιατροφή, αλλά πώς αυτή μπορεί να επιτευχθεί στην πράξη. Γιατί η ικανότητα «να παράγουμε περισσότερα με λιγότερους πόρους» δεν μπορεί να κατοχυρωθεί χωρίς δομημένη στρατηγική, πειθαρχημένο σχεδιασμό και στοχευμένες παρεμβάσεις σε κάθε κρίκο της αλυσίδας αξίας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η υιοθέτηση ορισμένων σημείων – και, κυρίως, η αποτελεσματική υλοποίησή τους – μπορεί να αποδειχθεί σημαντική για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Πιο συγκεκριμένα:
- Ευθυγράμμιση ζήτησης-παραγωγής και διάθεσης: η αξία ενός στιβαρού συστήματος Sales & Operations Planning (S&OP)
Ένα από τα πιο συνηθισμένα - και συχνά «αόρατα» - αίτια μειωμένης παραγωγικότητας στις επιχειρήσεις αγροδιατροφής, είναι η απουσία ενός ώριμου πλαισίου S&OP (Sales & Operations Planning). Όταν το τρίπτυχο «πωλήσεις-εφοδιαστική αλυσίδα-παραγωγή» δεν ευθυγραμμίζονται σε έναν κοινό κύκλο λήψης αποφάσεων, τότε προκύπτουν ζητήματα ελλείψεων ή υπερπαραγωγής, υψηλά αποθέματα ή “stock-outs”, αυξημένα κόστη ταχείας μεταφοράς και πιέσεις στην ποιότητα. Τα προβλήματα αυτά διογκώνονται ακόμα περισσότερο σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από εποχικότητα, ευπάθεια προϊόντων και μεταβλητότητα προσφοράς και ζήτησης.
Από την εμπειρία των εξειδικευμένων ομάδων της EY Ελλάδος σε έργα μετασχηματισμού στον αγροδιατροφικό κλάδο, η λύση είναι η καθιέρωση ενός πρακτικού πλαισίου S&OP που συνδέει τον εμπορικό σχεδιασμό (στόχοι αγοράς/πελάτη, συμφωνίες, προωθητικές ενέργειες) με τον ολοκληρωμένο επιχειρησιακό προγραμματισμό (προμήθειες, παραγωγή, αποθήκευση, διανομή), με σαφή διακυβέρνηση, κοινά δεδομένα και τακτικό κύκλο αποφάσεων. Ενδεικτικά, σε πρόσφατη προσέγγισή μας για την ανάπτυξη νέας εμπορικής πλατφόρμας στον κλάδο, αναδείξαμε τον «προγραμματισμό παραγωγής (S&OP) βάσει της ζήτησης της παγκόσμιας αγοράς» ως βασικό πυλώνα ανάπτυξης, ώστε η αλυσίδα αξίας να λειτουργεί με λιγότερες αστοχίες, χαμηλότερο κόστος και μεγαλύτερη αξιοπιστία παραδόσεων.
- Μείωση της σπατάλης τροφίμων: από συστημικό πρόβλημα σε κοινή επιχειρησιακή ευθύνη
Η σπατάλη τροφίμων αποτελεί ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα απώλειας παραγωγικότητας στον αγροδιατροφικό τομέα, καθώς εκδηλώνεται σε όλο το μήκος της αλυσίδας αξίας – από την πρωτογενή παραγωγή και τη μεταποίηση έως το χονδρεμπόριο, τη λιανική και τον τελικό καταναλωτή. Η έκταση της σπατάλης συνδέεται, σε μεγάλο βαθμό, με συστημικές αδυναμίες στον συντονισμό και την παρακολούθηση της αλυσίδας παραγωγής, όπως η ελλιπής ορατότητα στις ροές προϊόντων, οι κατακερματισμένες πρακτικές μεταξύ κρίκων της αλυσίδας και η απουσία κοινών μετρήσεων. Οι συνθήκες αυτές οδηγούν σε απώλεια αξίας, αυξημένα κόστη και πόρους που παραμένουν αναξιοποίητοι.
Για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το ζήτημα, απαιτείται μια συντονισμένη, ολιστική προσέγγιση, η οποία θα μετατρέπει τη μείωση της σπατάλης από μεμονωμένη δράση σε συλλογική λειτουργική πρακτική.
Στο πλαίσιο σχετικής πρωτοβουλίας, την οποία η EY έχει αναπτύξει και υποστηρίζει σε επίπεδο αγροδιατροφικού οικοσυστήματος με εμπλοκή φορέων του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και ερευνητικών ιδρυμάτων, δίνεται έμφαση στη χαρτογράφηση και μέτρηση της σπατάλης ανά στάδιο της αλυσίδας αξίας, στον εντοπισμό κρίσιμων “hotspots” (σημείων με τη μεγαλύτερη απώλεια/σπατάλη), καθώς και στην υλοποίηση κοινά συμφωνημένων δράσεων πρόληψης, παρακολούθησης και αξιολόγησης. Με τον τρόπο αυτό, η μείωση της σπατάλης λειτουργεί ως άμεσος μοχλός αύξησης αποδοτικότητας, με απτά οφέλη, τόσο για τις επιχειρήσεις, όσο και για τη βιωσιμότητα του κλάδου, συνολικά.
- Ενίσχυση της αξιοπιστίας και της ποιότητας μέσω αποτελεσματικών logistics
Άλλη μία πολύ σημαντική παράμετρος στην αλυσίδα αξίας της αγροδιατροφής είναι η αποθήκευση και η διανομή, καθώς ο τρόπος με τον οποίο αυτές οργανώνονται, επηρεάζει άμεσα την ποιότητα, τη φρεσκάδα και την αξιοπιστία των προϊόντων. Η ενίσχυση των logistics, εντός και εκτός των «τεσσάρων τοίχων», επιτρέπει καλύτερη διαχείριση ευπαθών προϊόντων, ταχύτερες ροές και μεγαλύτερη ευελιξία στην κάλυψη της ζήτησης.
Η πρακτική εμπειρία με εξειδικευμένους παρόχους μεταφοράς, δείχνει ότι μέσα από οργανωμένα σχήματα αποθήκευσης και συνεργασίες, οι αγροδιατροφικές επιχειρήσεις μπορούν να μειώσουν απώλειες, να σταθεροποιήσουν το κόστος και να χτίσουν μια αξιόπιστη εφοδιαστική αλυσίδα, ικανή να υποστηρίξει, τόσο την εγχώρια αγορά, όσο και τις εξαγωγές.
- Η ανάλυση κύκλου ζωής (LCA) ως μοχλός αξίας και παραγωγικότητας
Στο πλαίσιο διαρκούς βελτίωσης των λειτουργιών κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας, η ανάλυση κύκλου ζωής (Life Cycle Assessment – LCA) έχει αναδειχθεί ως ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, τη μείωση του λειτουργικού κόστους και την ανάπτυξη ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων. Σε σχετικά projects, η LCA βοήθησε τις επιχειρήσεις να χαρτογραφήσουν τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο των προϊόντων τους σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους και να μετατρέψουν τα δεδομένα που εξήγαγαν, σε στοχευμένες επιχειρησιακές και εμπορικές αποφάσεις, με γνώμονα την αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων.
Η μεθοδολογία της ανάλυσης κύκλου ζωής μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον αγροδιατροφικό τομέα ως πρακτικός μοχλός αύξησης της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να επιτυγχάνουν περισσότερα, με λιγότερους πόρους. Με τον εντοπισμό σημείων σπατάλης, υπερκατανάλωσης πόρων ή μη αποδοτικών διαδικασιών, η μεθοδολογία επιτρέπει στοχευμένες βελτιώσεις που μειώνουν το κόστος και ενισχύουν την αποτελεσματικότητα σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.
- Συλλογική εξαγωγική δύναμη για προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής
Για την ελληνική αγροδιατροφή, η εξωστρέφεια δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Η πρόσβαση στις διεθνείς αγορές απαιτεί κοινή στρατηγική, ενιαίο brand και συντονισμένη δράση, ιδιαίτερα για προϊόντα της πρωτογενούς παραγωγής, που εκπροσωπούνται λιγότερο εκτός των συνόρων.
Μέσα από συλλογικά σχήματα, μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για σύναψη συμβολαίων με μεγάλους διεθνείς retailers, ξεκινώντας από πιο ανθεκτικά προϊόντα και χτίζοντας σταδιακά μια ισχυρή και αξιόπιστη εφοδιαστική αλυσίδα. Η Ελλάδα διαθέτει πλούσιο χαρτοφυλάκιο προϊόντων υψηλής αξίας και προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ), το οποίο, με τη σωστή στρατηγική, μπορεί να κατακτήσει τη θέση που του αναλογεί στις ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές.
- Procurement as a Service (PaaS) - επαναπροσδιορίζοντας τον τρόπο προμήθειας στην αγροδιατροφή
Καθώς ο αγροδιατροφικός τομέας βρίσκεται στο επίκεντρο μίας νέας πραγματικότητας, ο τρόπος με τον οποίο οι παραγωγοί προμηθεύονται κρίσιμα υλικά, όπως λιπάσματα, βιοδιεγέρτες, ζωοτροφές, φυτοπροστατευτικά και καύσιμα, επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητά του και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας τιμών και πιέσεων στο κόστος παραγωγής, η μετάβαση από αποσπασματικές και αποκεντρωμένες αγορές σε πιο οργανωμένα σχήματα προμήθειας, καθίσταται κρίσιμη.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Procurement as a Service (PaaS) αναδεικνύεται ως ένα σύγχρονο μοντέλο κεντρικής διαχείρισης προμηθειών, το οποίο, μέσω της κεντρικοποίησης αναγκών και όγκων, του δομημένου σχεδιασμού στρατηγικών προμηθειών και της ολοκληρωμένης διαχείρισης της εφοδιαστικής αλυσίδας, επιτρέπει την αξιοποίηση οικονομιών κλίμακας, τη μείωση κόστους και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης πρόσβασης σε κρίσιμους πόρους για τους παραγωγούς.
- Ευφυής γεωργία και τεχνολογία ως μοχλός ανταγωνιστικότητας
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της γεωργίας, αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ενίσχυση της παραγωγικότητας, ιδιαίτερα σε μία αγορά όπως η Ελλάδα, όπου μεγάλο μέρος του αγροτικού εξοπλισμού δεν έχει αναβαθμιστεί.
Η σταδιακή υιοθέτηση τεχνικών ευφυούς γεωργίας, ψηφιακών εργαλείων και λύσεων τεχνητής νοημοσύνης (AI), συμβάλλει στην εκτέλεση των εργασιών με μεγαλύτερη ακρίβεια και ταχύτητα, αλλά και στην πιο αποτελεσματική διαχείριση των εισροών. Παράλληλα, η έγκαιρη παρακολούθηση πληθυσμών εντόμων ή ασθενειών μέσω δεδομένων και αλγορίθμων, επιτρέπει την πρόληψη προβλημάτων πριν λάβουν μεγάλη έκταση.
Όπως και κατά την ιστορική μετάβαση στον τρόπο που γίνονταν οι γεωργικές εργασίες από το ζωοκίνητο άροτρο στο τρακτέρ, η τεχνολογία αρχικά αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις, σταδιακά, όμως, ενσωματώνεται στην καθημερινή πρακτική, προσφέροντας απτή αξία στον παραγωγό.
Συνολικά, η ενίσχυση της παραγωγικότητας στον αγροδιατροφικό τομέα δεν προκύπτει από μεμονωμένες παρεμβάσεις, αλλά από τον συνδυασμό δομημένου σχεδιασμού, συλλογικής δράσης και στοχευμένης αξιοποίησης δεδομένων και τεχνολογίας σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.
Από την ευθυγράμμιση ζήτησης και παραγωγής και τη μείωση της σπατάλης, έως τις σύγχρονες προμήθειες, τα logistics, την εξωστρέφεια και την ευφυή γεωργία, οι επιχειρήσεις που προχωρούν συντονισμένα, χτίζουν ανθεκτικότητα, μειώνουν κόστος και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητά τους. Το ζητούμενο για την ελληνική αγροδιατροφή είναι η μετάβαση από την αποσπασματική προσπάθεια σε ένα συνεκτικό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης με μακροπρόθεσμη αξία.
* Θάνος Μαύρος, Εταίρος της EY Ελλάδος και Επικεφαλής Τομέα Καταναλωτικών Προϊόντων και Λιανεμπορίου της ΕΥ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, Ερμιόνη Ραυτοπούλου, Assistant Manager στο Τμήμα Εφοδιαστικής Αλυσίδας και Διεπιχειρησιακών Λειτουργιών της EY Ελλάδος, Μαρία Κοντογιάννη, Senior Consultant στο Τμήμα Εφοδιαστικής Αλυσίδας και Διεπιχειρησιακών Λειτουργιών της EY Ελλάδος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
