Η μεταφορά των 2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης προς την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα αποτελεί μια προσπάθεια της κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποτραπεί η απώλεια αδιάθετων πόρων του δανειακού σκέλους του προγράμματος «Ελλάδα 2.0» μετά το οριστικό όριο του Αυγούστου 2026.
Στην ουσία, η μεταφορά αυτή δεν είναι μόνο μια τεχνική αναδιάρθρωση χρηματοδοτικών εργαλείων, αλλά και μια έμμεση παραδοχή ότι το αρχικό μοντέλο του Ταμείου δεν κατάφερε να διοχετεύσει κεφάλαια στις ΜμΕ και στην πραγματική οικονομία.
Για μεγάλο διάστημα, η δημόσια συζήτηση επικεντρώθηκε στα υψηλά ποσοστά απορρόφησης, στις εγκρίσεις δανείων και στα μεγάλα επενδυτικά έργα. Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς, η πραγματικότητα αποδεικνύεται διαφορετική.
Άλλο οι εγκρίσεις, άλλο οι συμβασιοποιήσεις και εντελώς διαφορετικό οι πραγματικές εκταμιεύσεις και ολοκληρώσεις έργων εντός των ασφυκτικών προθεσμιών της Ε.Ε. Περίπου 4 δισ. ευρώ κινδυνεύουν να μην αξιοποιηθούν επενδυτικά, καθώς το επιλεγμένο μοντέλο αποδείχθηκε υπερβολικά τραπεζοκεντρικό, γραφειοκρατικό και προσαρμοσμένο στις ανάγκες επιχειρήσεων με υψηλή πιστοληπτική ικανότητα.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν πάνω από το 95% της ελληνικής επιχειρηματικότητας, βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα σύστημα που θεωρητικά τις αφορούσε, αλλά πρακτικά δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν.
Οι αυστηρές τραπεζικές προϋποθέσεις, οι υψηλές εγγυήσεις και οι πολύπλοκες διαδικασίες απέκλεισαν χιλιάδες επιχειρήσεις από την πρόσβαση στα κεφάλαια.
Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας στρεβλής εικόνας «επιτυχίας», όπου οι μεγάλοι όμιλοι απορρόφησαν δυσανάλογα μεγάλο μέρος των πόρων, ενώ η αγορά συνέχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα ρευστότητας.
Ειδικά οι μικρές επιχειρήσεις στο εμπόριο, τη μεταποίηση, τις υπηρεσίες και την περιφέρεια έμειναν ουσιαστικά εκτός του ΤΑΑ.
Η νέα στρατηγική μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας
Για να αποφευχθεί η καταβολή προστίμου ύψους 700 εκατ. ευρώ, η κυβέρνηση ζήτησε και έλαβε έγκριση από το ECOFIN τον περασμένο Δεκέμβριο για τη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου μηχανισμού χρηματοδότησης μέσω της ΕΑΤ.
Η Αναπτυξιακή Τράπεζα καλείται να λειτουργήσει με στοχευμένα εργαλεία, μικρότερα δάνεια, μεγαλύτερη διασπορά κεφαλαίων και χαμηλότερες απαιτήσεις από το εμπορικό τραπεζικό σύστημα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να ανταποκριθεί πιο αποτελεσματικά στις ανάγκες της αγοράς, με λιγότερη έμφαση στη λογική του τραπεζικού ρίσκου.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν η φιλοσοφία διάθεσης των πόρων θα αλλάξει ουσιαστικά ή αν απλώς θα μεταφερθούν σε νέο μηχανισμό χωρίς πραγματική διαφοροποίηση.
Η ελληνική οικονομία χρειάζεται επενδύσεις με παραγωγικό αποτέλεσμα, τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, πράσινη μετάβαση και κυρίως ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Τα 2 δισ. ευρώ μπορούν να αποτελέσουν σημαντική διορθωτική παρέμβαση, υπό την προϋπόθεση ότι οι πόροι θα λειτουργήσουν αναπτυξιακά και όχι λογιστικά.
Η κεφαλαιακή «προίκα» της ΕΑΤ πρέπει να συνεχίσει να προσφέρει χαμηλότοκα αναπτυξιακά δάνεια με επιτόκιο 1,72% κυρίως σε ΜμΕ, ακόμη και μετά τη λήξη του ΤΑΑ, όταν το μέσο επιτόκιο επιχειρηματικών δανείων ξεπερνά σήμερα το 4%.
Ήδη η λογική αυτή εφαρμόζεται πιλοτικά στο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», όπου δάνεια που δεν συμβασιοποιούνται εγκαίρως μέσω του ΤΑΑ μπορούν να συνεχιστούν με πόρους της ΕΑΤ έως τις 31 Αυγούστου 2026.
Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτέλεσε τη μεγαλύτερη χρηματοδοτική ευκαιρία της χώρας μετά τα πακέτα στήριξης της ένταξής της στην Ε.Ε. Αν όμως στο τέλος της διαδρομής αποδειχθεί ότι τα περισσότερα κεφάλαια δεν κατέληξαν σε βιώσιμες επιχειρήσεις, τότε η Ελλάδα θα έχει χάσει μια ιστορική ευκαιρία οικονομικού μετασχηματισμού.
Η επιτυχία της τελικής αναθεώρησης και της ανακατεύθυνσης των πόρων θα κρίνει αν η ελληνική μικρομεσαία επιχειρηματικότητα θα μπορέσει να αξιοποιήσει πλήρως αυτή τη δυνατότητα ανάπτυξης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
