Σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή οικονομία επιδιώκει σταθερή ανάπτυξη και ενίσχυση της ανθεκτικότητάς της απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό, το ζήτημα της χρηματοοικονομικής ενοποίησης επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Οι προκλήσεις της πράσινης μετάβασης, της ψηφιακής εξέλιξης και της στρατηγικής αυτονομίας αναδεικνύουν τα όρια ενός κατακερματισμένου συστήματος που δυσκολεύεται να κατευθύνει αποτελεσματικά κεφάλαια εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι παρεμβάσεις που στηρίζονται σε δεδομένα και εμπειρία. Μία τέτοια τοποθέτηση έκανε ο Βασίλης Ψάλτης, διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank, στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών 2026, επισημαίνοντας ότι ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής χρηματοοικονομικής αγοράς «κοστίζει στην Ευρώπη το μέλλον της». Υπογράμμισε ότι όσο οι τράπεζες παραμένουν εγκλωβισμένες σε εθνικά πλαίσια, τόσο οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις και επενδύσεις κατευθύνονται εκτός ηπείρου, φέρνοντας ως παράδειγμα τη συνεργασία της Alpha Bank με τη UniCredit, που αποδεικνύει πως η ενοποίηση μπορεί να αποδώσει.
Ο επικεφαλής του Ομίλου Alpha Bank ανέφερε ότι 300 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων κατευθύνονται ετησίως στις ΗΠΑ, ενώ η διασπασμένη χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική της ΕΕ υπονομεύει τους στόχους της πράσινης μετάβασης, της ψηφιοποίησης και της στρατηγικής αυτονομίας. Στο panel «Navigating the Future of European Economic Growth», με τη συμμετοχή του Χέρμαν βαν Ρομπέι και της Μαρίας Δεμερτζή, ο κ. Ψάλτης παρουσίασε συγκεκριμένα δεδομένα για την κατάσταση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, αναδεικνύοντας τη συνεργασία UniCredit–Alpha Bank ως παράδειγμα προς μίμηση.
Οι αριθμοί που αποκαλύπτουν το χάσμα
Ο κ. Ψάλτης συνέδεσε τον τραπεζικό κατακερματισμό με τη δομική απόκλιση ανάπτυξης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ. Όπως είπε, «το 2006, έξι από τις δέκα μεγαλύτερες τράπεζες στον κόσμο ήταν ευρωπαϊκές. Σήμερα, μόνο πέντε βρίσκονται στις είκοσι μεγαλύτερες». Και πρόσθεσε ότι από το 2008 έως το 2023, το ΑΕΠ των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 87%, ενώ της ΕΕ μόλις κατά 13,5%.
Με αφορμή αυτά τα στοιχεία, έθεσε το κρίσιμο ερώτημα: «Πώς ακριβώς σχεδιάζει η Ευρώπη να κλείσει αυτό το χάσμα;», προειδοποιώντας ότι αν οι τράπεζες παραμείνουν μικρές και κατακερματισμένες, οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούν την αμερικανική ανάπτυξη αντί για την ευρωπαϊκή.
Τρεις πυλώνες, ένα κοινό έλλειμμα
Ο διευθύνων σύμβουλος ανέλυσε τους τρεις πυλώνες της χρηματοοικονομικής ενοποίησης: την Τραπεζική Ένωση, την Ένωση Κεφαλαιαγορών και την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Όπως είπε, η τελευταία, που έχει τεθεί στο επίκεντρο από την πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενοποιεί τους δύο πρώτους πυλώνες, κινητοποιώντας τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις προς την οικονομία.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον κ. Ψάλτη, χρειάζεται 700 δισ. ευρώ ετησίως σε πρόσθετες επενδύσεις για να πετύχει τους στόχους της πράσινης μετάβασης και της ψηφιακής αναβάθμισης, ποσό που οι τράπεζες δεν μπορούν να καλύψουν μόνες τους. Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά αποταμιεύουν 1,4 τρισ. ευρώ ετησίως, εκ των οποίων περίπου 300 δισ. ευρώ κατευθύνονται εκτός Ευρώπης, κυρίως στις ΗΠΑ. «Οι Ευρωπαίοι δεν αρνούνται να επενδύσουν στην Ευρώπη. Η Ευρώπη αρνείται να τους δώσει τον τρόπο», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ρυθμιστικά και πολιτικά εμπόδια
Αναφερόμενος στα εμπόδια της τραπεζικής ενοποίησης, ο κ. Ψάλτης σημείωσε ότι είναι τόσο ρυθμιστικά όσο και πολιτικά. Περίπου 475 δισ. ευρώ παραμένουν δεσμευμένα σε θυγατρικές εντός εθνικών συνόρων, ενώ οι τραπεζικές συγχωνεύσεις στην ΕΕ απαιτούν κατά μέσο όρο 285 ημέρες για να ολοκληρωθούν – περισσότερες από τις ΗΠΑ και την Ελβετία.
Παράλληλα, επεσήμανε την πολιτική αντίφαση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων που στηρίζουν εθνικούς τραπεζικούς πρωταθλητές, αλλά αντιδρούν σε συναλλαγές ευρωπαϊκής εμβέλειας. «Αυτό μπορεί να είναι νόμιμο πολιτικό ένστικτο, αλλά δεν υπηρετεί την αρχή της ευρωπαϊκής ενοποίησης», σημείωσε.
Η συνεργασία Alpha Bank – UniCredit ως παράδειγμα
Ο κ. Ψάλτης παρουσίασε τη συνεργασία Alpha Bank–UniCredit ως παράδειγμα επιτυχημένης ενοποίησης. Όπως εξήγησε, η συμφωνία που περιλάμβανε την απόκτηση μεριδίου 9% από την UniCredit προσέφερε στην Alpha Bank πρόσβαση σε κορυφαίες ευρωπαϊκές τραπεζικές πλατφόρμες και τεχνογνωσία, ενισχύοντας τη δυνατότητά της να στηρίζει την ελληνική οικονομία.
«Αυτή η συνεργασία έκανε την Alpha Bank ισχυρότερο, πιο ανθεκτικό, πιο ευρωπαϊκό ίδρυμα», δήλωσε, χαρακτηρίζοντάς την ζωντανή απόδειξη της λειτουργικότητας της ευρωπαϊκής τραπεζικής ενοποίησης.
Κάλεσμα για δράση
Σε ερώτηση για το τι θα ζητούσε από τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο κ. Ψάλτης απάντησε: «Ολοκληρώστε την τραπεζική ένωση, ενεργοποιήστε την Ένωση Κεφαλαιαγορών. Όχι ως πολιτική φιλοδοξία, αλλά ως πολιτική απόφαση». Υπογράμμισε ότι το πλαίσιο και οι θεσμοί υπάρχουν, αλλά λείπει η πολιτική βούληση.
Αναφερόμενος στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι η προειδοποίησή της για την ανάγκη μιας Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί «πιεστική προθεσμία» και όχι σταδιακή μεταρρύθμιση. Προειδοποίησε ότι χωρίς ευρωπαϊκής κλίμακας τραπεζική χρηματοδότηση, η πράσινη μετάβαση θα εξαρτάται από δημόσιο χρήμα που τα κράτη δεν διαθέτουν, ενώ το χάσμα ανάπτυξης με τις ΗΠΑ θα παραμείνει.
«Στην Alpha Bank είμαστε απόδειξη ότι η τραπεζική ενοποίηση λειτουργεί», κατέληξε ο κ. Ψάλτης, θέτοντας το ερώτημα αν η Ευρώπη θα επεκτείνει αυτή την αρχή σε όλη τη χρηματοοικονομική της αρχιτεκτονική ή αν θα αφήσει την ευκαιρία να χαθεί.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
