«Δεν μπορείς να έχεις ταυτόχρονα γρήγορη μετάβαση, χαμηλές τιμές και πλήρες άνοιγμα της αγοράς», σημείωσε ο Σπύρος Βενετσιανός, Head of Structured Finance της Eurobank, μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί αναγκαία και αμετάκλητη διαδικασία, η οποία όμως συνοδεύεται από αντικρουόμενους στόχους. Η ενεργειακή πολιτική καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιτάχυνση της μετάβασης, τη διατήρηση ανταγωνιστικών τιμών και το άνοιγμα της αγοράς. Αυτό αφορά τόσο την ανάληψη μεγαλύτερου εμπορικού κινδύνου από ιδιώτες όσο και τη συμμετοχή περισσότερων εγχώριων μικρομεσαίων φορέων.
Όπως επισήμανε ο κύριος Βενετσιανός, οι στόχοι αυτοί δεν είναι πλήρως συμβατοί και απαιτούν σαφείς επιλογές και προτεραιότητες. Παράλληλα, η ενεργειακή μετάβαση συνεχίζει να αντιμετωπίζει προκλήσεις που αφορούν την επάρκεια και την ταχύτητα ανάπτυξης των δικτύων, την πολυπλοκότητα των αδειοδοτικών διαδικασιών, τους νομικούς κινδύνους και τις ιδιαιτερότητες της γεωγραφίας και της χρήσης γης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το κόστος παραγωγής ενέργειας από φωτοβολταϊκά σε αγορές όπως η Σαουδική Αραβία είναι τουλάχιστον 60% χαμηλότερο από αυτό στην Ελλάδα. Από τη διαφορά αυτή, λιγότερο από το 20% οφείλεται στη βελτιωμένη απόδοση λόγω ηλιακής ακτινοβολίας, γεγονός που αναδεικνύει τον ρόλο των τοπικών συνθηκών και των υποδομών, αλλά και το τι μπορεί να επιτευχθεί μέσω οικονομιών κλίμακας.
Ασύμμετρη ανάπτυξη τεχνολογιών
Η παρούσα συνθήκη οδηγεί σε ασύμμετρη ανάπτυξη τεχνολογιών. Τα φωτοβολταϊκά αναπτύσσονται ταχύτερα, καθώς αποτελούν την ευκολότερη τεχνολογία στην υλοποίηση, ενώ η αιολική ενέργεια προχωρά με πιο αργούς ρυθμούς, λόγω διασυνδέσεων και περιορισμών που σχετίζονται με τη γη, το περιβάλλον και την κοινωνική αποδοχή.
Οι ανισορροπίες αυτές δημιουργούν αυξανόμενη πίεση στη λειτουργία της αγοράς. Σε περιόδους υψηλής παραγωγής, μεταξύ άλλων και από φωτοβολταϊκά, η ενέργεια δεν μπορεί πάντα να απορροφηθεί ή να αποθηκευτεί, οδηγώντας ακόμη και σε μηδενικές ή αρνητικές τιμές και σε περικοπές. Αντίθετα, σε ώρες αιχμής, οι τιμές αυξάνονται σημαντικά λόγω περιορισμένης ευελιξίας στο σύστημα.
«Οι ανισορροπίες που βλέπουμε σήμερα δεν είναι πρόβλημα, είναι το σύμπτωμα μιας μετάβασης που εξελίσσεται ταχύτερα από τις υποδομές», τόνισε ο κύριος Βενετσιανός.
Αποθήκευση, επενδύσεις και καινοτομία
Η αποθήκευση ενέργειας προχωρά με αργούς ρυθμούς, εξαιτίας ελλιπούς ή καθυστερημένης διαμόρφωσης του θεσμικού πλαισίου, γεγονός που εντείνει τις πιέσεις στην αγορά. Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα το επενδυτικό περιβάλλον, καθώς η αυξανόμενη έκθεση σε αγοραίο κίνδυνο και η περιορισμένη προβλεψιμότητα εσόδων οδηγούν σε υψηλότερο κόστος κεφαλαίου και δυσμενέστερους όρους χρηματοδότησης.
Η καινοτομία μπορεί να επιταχύνει τη μετάβαση, εφόσον μεταφράζεται σε υλοποιήσιμες και χρηματοδοτήσιμες λύσεις. Ιδίως στους τομείς της αποθήκευσης ενέργειας, της βελτιστοποίησης λειτουργίας των δικτύων, της πρόβλεψης και διαμόρφωσης φορτίου, καθώς και της ενσωμάτωσης μπαταριών σε υφιστάμενες μονάδες ΑΠΕ.
«Η πρόκληση δεν είναι η κατεύθυνση — είναι η ταχύτητα και η ικανότητα υλοποίησης», υπογράμμισε ο κύριος Βενετσιανός, τονίζοντας ότι το βασικό ζητούμενο της επόμενης φάσης δεν είναι η φιλοδοξία, αλλά η υλοποίηση.
Ο ρόλος της Eurobank
Η Eurobank έχει διαχρονική παρουσία στη χρηματοδότηση της ενεργειακής αγοράς στην Ελλάδα. Έχει υποστηρίξει όλες τις φάσεις της εξέλιξής της, από τις πρώτες επενδύσεις έως τη σημερινή φάση της ενεργειακής μετάβασης, παραμένοντας προσανατολισμένη στη στήριξη της επόμενης ημέρας και στη χρηματοδότηση έργων που ενισχύουν τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος.
Η μεταβλητότητα και οι ανισορροπίες που παρατηρούνται σήμερα δεν αποτελούν σημάδια αποτυχίας, αλλά συμπτώματα μιας ταχείας μετάβασης που απαιτεί προσαρμογή, επενδύσεις και ρεαλισμό.