Ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα κοινωνικής γεωργίας με τίτλο Social Farming 360° υλοποιήθηκε στα αγροτικά σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας την περίοδο 2024-2025, λειτουργώντας ως όχημα επανένταξης των κρατουμένων και ενίσχυσης της παραγωγής και της επισιτιστικής ασφάλειας.
Το πρόγραμμα αναπτύχθηκε από τον οργανισμό Νέα Γεωργία Νέα Γενιά, με την πλήρη υποστήριξη του Ιδρύματος Citi, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, την ActionAid και την Πύλη Ελευθερίας.
Το Social Farming 360° συνδέει τρεις βασικούς στόχους: την επισιτιστική ασφάλεια, τη βιώσιμη αγροτική παραγωγή και την επανένταξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική ζωή.
Πρόκειται για ένα διετές, πολυεπίπεδο πρόγραμμα που εφαρμόστηκε σε έξι σωφρονιστικές δομές: τέσσερα αγροτικά σωφρονιστικά καταστήματα (Αγιά Χανίων, Τίρυνθα Αργολίδας, Κασσαβέτεια Βόλου και Κασσάνδρα Χαλκιδικής) και δύο ειδικά σωφρονιστικά καταστήματα (Αγροτικό Τμήμα Γυναικών Ελεώνα Θηβών και Κέντρο Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών).
Η περίοδος υλοποίησης διήρκεσε από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Δεκέμβριο 2025, με στόχο την προώθηση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων και την παροχή ευκαιριών εκπαίδευσης και απασχόλησης στους κρατούμενους. Παράλληλα, ενισχύθηκε η κατάρτιση των γεωπόνων που εργάζονται στις εγκαταστάσεις.
Μέσα από το πρόγραμμα, η γεωργία λειτούργησε ως εργαλείο μάθησης, ενδυνάμωσης και κοινωνικής επανένταξης, δημιουργώντας γέφυρες μεταξύ παραγωγής, εκπαίδευσης και κοινωνικής συνοχής.
Εκπαίδευση και δράσεις ενδυνάμωσης
Το Social Farming 360° στηρίχθηκε σε τεχνικές και κοινωνικές παρεμβάσεις που λειτούργησαν συμπληρωματικά. Στο αγροτικό σκέλος, οι συμμετέχοντες εκπαιδεύτηκαν σε θεματικές όπως η ελαιοκαλλιέργεια, τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά, η ασφάλεια τροφίμων και η παραγωγή προϊόντων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αναγεννητική γεωργία, με πρακτικές που ενισχύουν τη γονιμότητα του εδάφους και προστατεύουν τη βιοποικιλότητα.
Η ActionAid ανέλαβε το σκέλος της επαγγελματικής ενδυνάμωσης μέσω υπηρεσιών συμβουλευτικής εύρεσης εργασίας, ενώ η Πύλη Ελευθερίας επικεντρώθηκε στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη και κοινωνική ένταξη των συμμετεχόντων.
Το πρόγραμμα περιέλαβε επίσης τη συμμετοχή του γεωπονικού και γεωτεχνικού προσωπικού των σωφρονιστικών καταστημάτων, διασφαλίζοντας τη διατήρηση της τεχνογνωσίας και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δράσεων.
Αποτελέσματα και επιδράσεις
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα υπήρξε ιδιαίτερα υψηλή, αποδεικνύοντας το ενδιαφέρον και την αποτελεσματικότητα της πρωτοβουλίας. Συνολικά καταγράφηκαν:
- 1.081 συμμετοχές κρατουμένων και γεωπόνων στις αγροτικές εκπαιδεύσεις
- 648 ώρες εκπαίδευσης σε γεωργικές και επαγγελματικές δεξιότητες
- 696 επαγγελματικές πιστοποιήσεις ACTA
- 231 κρατούμενοι/ες σε δράσεις απασχολησιμότητας
- 297 κρατούμενοι/ες σε ψυχοκοινωνικές συναντήσεις
Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένοι κρατούμενοι που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, μετά την αποφυλάκισή τους, επισκέφθηκαν το κέντρο της ActionAid στην Αθήνα για περαιτέρω υποστήριξη στην επαγγελματική και κοινωνική τους επανένταξη, μέσω συμβουλευτικών, λογιστικών και κοινωνικών υπηρεσιών.