Για τα σημάδια του σχολικού εκφοβισμού που πρέπει να προσέχουν οι γονείς, τα συχνά λάθη που κάνουν και τον καθοριστικό ρόλο του σχολείου στην πρόληψη και την αντιμετώπιση, μίλησε στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 ΜΥΣΤΙΚΑ ΥΓΕΙΑΣ» η ψυχολόγος Μαρίνα Πάπας. Η ειδικός τόνισε τη σημασία της πρόληψης, που – όπως υπογράμμισε – βασίζεται στην ενσυναίσθηση και στην αποδοχή των συναισθημάτων του παιδιού από τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Η συνέντευξη δόθηκε με αφορμή την ομιλία της σε ημερίδα – workshop με τίτλο «Πρόσωπο με Πρόσωπο με τον Εκφοβισμό: Αναγνώριση, Πρόληψη, Δράση», που διοργάνωσε η Ένωση Ανταποκριτών Ελληνικού Τύπου Εξωτερικού (ΕΑΕΤΕ) στις 6 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ενδοσχολικής Βίας και του Εκφοβισμού.
Ακολουθούν αποσπάσματα από τη συνέντευξη της Μ. Πάπας στο Πρακτορείο FM και την Τάνια Μαντουβάλου.
Ερ: Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και της UNESCO, υπολογίζεται ότι 1 στα 3 παιδιά διεθνώς εκφοβίζεται.
Απ: Θεωρώ ότι το ποσοστό είναι ακόμη μεγαλύτερο, γιατί πολλά παιδιά δεν μιλούν. Συχνά βλέπουμε ενήλικες να αποκαλύπτουν ότι στην παιδική ή εφηβική ηλικία υπήρξαν θύματα εκφοβισμού, κουβαλώντας ένα τραύμα που δεν έχει αντιμετωπιστεί και επηρεάζει αρνητικά τη ζωή τους.
Ερ: Σε δημόσια ομιλία σας έχετε αναφέρει ότι κάθε παιδί που εκφοβίζει εκπέμπει μια απεγνωσμένη κραυγή για βοήθεια, ενώ κάθε παιδί που στοχοποιείται αναζητά μια φωνή που θα το ακούσει. Τι κρύβεται πίσω από αυτή την «κραυγή»;
Απ: Πίσω από κάθε κραυγή παιδιού-θύματος κρύβεται ντροπή, μοναξιά και φόβος ότι δεν είναι αρκετά δυνατό να αντιμετωπίσει την κατάσταση. Στον θύτη, πίσω από τη συμπεριφορά υπάρχει ανασφάλεια, ανάγκη για αποδοχή και καταπιεσμένος θυμός.
Ερ: Ποια είναι τα πρώτα σημάδια που πρέπει να ανησυχήσουν έναν γονιό ότι το παιδί του μπορεί να είναι θύμα ή θύτης εκφοβισμού;
Απ: Το πρώτο σημάδι για ένα παιδί-θύμα είναι η άρνηση να πάει σχολείο, επικαλούμενο διάφορες δικαιολογίες. Μπορεί να εμφανίζει πτώση στη διάθεση και στις επιδόσεις ή να δείχνει ανεξήγητο θυμό. Το παιδί-θύτης, αντίθετα, είναι συχνά επιθετικό, επιδιώκει να κυριαρχεί και δείχνει έλλειψη ενσυναίσθησης.
Ερ: Η ενσυναίσθηση είναι έμφυτη ή μπορεί να διδαχθεί;
Απ: Είναι έμφυτη, αλλά μπορεί και πρέπει να καλλιεργηθεί από τους γονείς από πολύ νωρίς. Η ικανότητα να μπαίνει το παιδί στη θέση του άλλου αποτελεί τη βάση της πρόληψης του εκφοβισμού.
Ερ: Σε ποια ηλικία μπορεί να εκδηλωθεί συμπεριφορά θύτη;
Απ: Μπορεί να φανεί ακόμη και στο νηπιαγωγείο, ίσως και νωρίτερα, χωρίς πλήρη συνειδητοποίηση. Όταν ένα παιδί επαναλαμβανόμενα σπρώχνει ή ενοχλεί άλλα παιδιά, οι γονείς πρέπει να παρατηρήσουν και να παρέμβουν.
Ερ: Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που κάνουν οι γονείς σε περιπτώσεις bullying;
Απ: Οι γονείς παιδιών-θυμάτων συχνά υποτιμούν το πρόβλημα, λέγοντας «μην δίνεις σημασία». Άλλοι θυμώνουν και επιτίθενται στους γονείς του θύτη. Από την άλλη, οι γονείς παιδιών-θυτών επικρίνουν και στιγματίζουν το παιδί, χωρίς να αναζητούν τα αίτια της συμπεριφοράς του.
Ερ: Μπορεί ένα παιδί να είναι ταυτόχρονα θύμα και θύτης;
Απ: Ναι, και αυτό συμβαίνει πιο συχνά απ’ όσο νομίζουμε. Παιδιά που έχουν βιώσει απόρριψη ή ταπείνωση στο σπίτι μπορεί να εκδηλώνουν και τις δύο συμπεριφορές, συνδυάζοντας φόβο και θυμό.
Ερ: Γιατί κάποια παιδιά-θύματα επιλέγουν τη σιωπή;
Απ: Επειδή δεν έχουν μάθει να εκφράζουν τα συναισθήματά τους ή να ζητούν βοήθεια. Η ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι κρίσιμη, καθώς δίνει στο παιδί τη δύναμη να μιλήσει ανοιχτά για ό,τι το απασχολεί.
Ερ: Πώς μπορεί ο γονιός να βοηθήσει το παιδί να ανοιχτεί;
Απ: Με αποδοχή και χωρίς κριτική. Ο γονιός πρέπει να δημιουργήσει ένα ασφαλές περιβάλλον, να ακούει και να συνεργάζεται με το σχολείο, χωρίς να τρομάζει ή να απορρίπτει το παιδί.
Ερ: Ο διαδικτυακός εκφοβισμός είναι πιο επικίνδυνος από τον παραδοσιακό;
Απ: Ναι, γιατί δεν σταματά ποτέ – είναι συνεχής και ανώνυμος. Η ανωνυμία του διαδικτύου μειώνει τον φόβο του θύτη και αυξάνει τον κίνδυνο, αν και υπάρχουν πλέον εργαλεία γονικού ελέγχου που μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.
Ερ: Ποιο μήνυμα θα δίνατε σε ένα παιδί που βιώνει εκφοβισμό;
Απ: Να ζητήσει βοήθεια, να θυμάται ότι δεν είναι μόνο του και ότι το σχολείο και οι γονείς μπορούν να το στηρίξουν. Η σιωπή δεν είναι λύση.
Ερ: Και ποιο μήνυμα προς τους ενήλικες που βλέπουν αλλά σιωπούν;
Απ: Οι ενήλικες που δεν μιλούν επιτρέπουν τη συνέχιση του εκφοβισμού. Τα παιδιά χρειάζονται ενήλικες που να θέτουν όρια και να προσφέρουν ασφάλεια. Η αδιαφορία καταργεί αυτά τα όρια.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news