Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο για τη δημιουργία ψηφιακών εικόνων χωρίς συναίνεση, φαινόμενο που συνιστά μια σύγχρονη εκδοχή έμφυλης βίας. Σύμφωνα με την ευρωβουλευτή της ΝΔ και του ΕΛΚ, Ελεονώρα Μελέτη, χρειάζονται μόλις λίγα δευτερόλεπτα για να καταστραφεί η αξιοπρέπεια μιας γυναίκας στο διαδίκτυο, όχι από δική της επιλογή, αλλά επειδή κάποιος αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης.
Μια απλή φωτογραφία, πλήρως ντυμένη, μπορεί να μετατραπεί μέσω αλγορίθμων σε σεξουαλικοποιημένη εικόνα και να διανεμηθεί μαζικά. Δεν υπάρχει συναίνεση, προειδοποίηση ή τρόπος να αποσυρθεί το υλικό όταν αρχίσει να κυκλοφορεί. Όπως σημειώνει η ίδια, μέσα σε εννέα ημέρες το chatbot Grok δημιούργησε 4,4 εκατομμύρια εικόνες, εκ των οποίων σχεδόν οι μισές απεικόνιζαν γυναίκες με σεξουαλικό χαρακτήρα.
Μαρτυρίες θυμάτων περιγράφουν έντονα συναισθήματα ταπείνωσης και παραβίασης. Μια γυναίκα ανέφερε ότι ένιωσε «πως υποβιβάζεται η ανθρώπινη φύση της σε σεξουαλικό αντικείμενο» όταν είδε τη δική της εικόνα αλλοιωμένη από το Grok. Αν και η εικόνα είναι ψεύτικη, η παραβίαση είναι πραγματική και βαθιά.
Η απειλή αυτή αφορά όλες τις γυναίκες, ανεξάρτητα από το αν είναι δημόσια πρόσωπα ή όχι. Πολιτικοί, διευθύνουσες σύμβουλοι, επικεφαλής ΜΚΟ ή γυναίκες με δημόσιο λόγο μπορούν να στοχοποιηθούν. Η τεχνολογία, όπως τονίζει η Ελεονώρα Μελέτη, δεν δημιούργησε το μίσος, αλλά το αυτοματοποίησε.
Ψηφιακή βία και κοινωνικές συνέπειες
Το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί απλώς παρενέργεια της τεχνολογικής προόδου. Πρόκειται για μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης και βίας κατά των γυναικών. Οι γυναίκες συχνά αναγκάζονται να σιωπούν ή να αποσύρονται από τον δημόσιο χώρο λόγω φόβου. Χιλιάδες εγκαταλείπουν κάθε χρόνο τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ή ηγετικούς ρόλους εξαιτίας της παρενόχλησης, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η πολυφωνία και η εκπροσώπηση.
Η ευρωβουλευτής υπογραμμίζει ότι η ευθύνη δεν ανήκει αποκλειστικά στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι αλγόριθμοι δεν λειτουργούν αυτόνομα· οι πλατφόρμες αποκομίζουν κέρδη. Το Grok, για παράδειγμα, φέρεται να απέφερε 88 εκατ. δολάρια το τρίτο τρίμηνο του 2025, με προβλέψεις να προσεγγίζει τα 300 εκατ. ετησίως. Παράλληλα, τα μέτρα προστασίας είναι ανεπαρκή και η εφαρμογή των κανόνων πλημμελής.
Η ανάγκη για αυστηρή εφαρμογή του νόμου
Αν και η πολιτική της xAI απαγορεύει ρητά την απεικόνιση προσώπων «με πορνογραφικό τρόπο» χωρίς συναίνεση, τέτοιες εικόνες εξακολουθούν να κυκλοφορούν. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι πλατφόρμες μπορούν να σταματήσουν την κακοποίηση, εφόσον το θελήσουν. Το πρόβλημα, όπως σημειώνει η Ελεονώρα Μελέτη, δεν είναι η έλλειψη νόμων αλλά η μη εφαρμογή τους.
Η Ευρώπη διαθέτει ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, όπως την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, τον Κανονισμό για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη νέα Οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών. Ωστόσο, χωρίς άμεση δράση, οι κανόνες αυτοί μένουν ανενεργοί. Η δημιουργία ή κοινοποίηση μη συναινετικών προσωπικών εικόνων, συμπεριλαμβανομένων των deepfakes, είναι ήδη παράνομη. Το ζητούμενο είναι η αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου.
Η Ευρώπη απέναντι στην ψηφιακή πρόκληση
Η ανάληψη δράσης συχνά καθυστερεί έως ότου ξεσπάσει δημόσια κατακραυγή, ενώ η ζημιά έχει ήδη προκληθεί. Η διαγραφή μιας εικόνας δεν αναιρεί την ταπείνωση ούτε αποκαθιστά την ασφάλεια των θυμάτων. Η πρόληψη πρέπει να προηγείται της βλάβης, όχι να ακολουθεί.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η Ελεονώρα Μελέτη τονίζει ότι αν τα δικαιώματα των γυναικών σταματούν στα ψηφιακά σύνορα, τότε η ισότητα παραμένει υπό όρους. Η Ευρώπη καλείται να επιλέξει αν θα ηγηθεί στην υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ή θα αποδεχθεί σιωπηλά ένα σύστημα που τρέφεται από την ταπείνωση.
«Η ουδετερότητα δεν αποτελεί πλέον επιλογή», καταλήγει. Όταν οι πλατφόρμες διστάζουν, η ζημιά μεγαλώνει. Αυτή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η Ευρώπη πρέπει να επιλέξει να είναι θαρραλέα και όχι θεατής. Ήρθε η ώρα για δράση.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
