Στη συνοικία Santa Fe της Μποκοτά, η πορνεία, τα ναρκωτικά και η βία συνυπάρχουν σε ένα περιβάλλον που λειτουργεί σχεδόν αδιάκοπα. Πρόκειται για μία από τις πιο γνωστές ζώνες ανοχής της Κολομβίας, όπου κορίτσια ξεκινούν να εκδίδονται ακόμη και από τα 16 τους χρόνια — ηλικία κατά την οποία η σεξουαλική συναίνεση επιτρέπεται, όχι όμως η νόμιμη εργασία επί πληρωμή.
Σύμφωνα με μαρτυρίες και στοιχεία οργανώσεων, πολλές από τις γυναίκες προέρχονται από τη Βενεζουέλα, χώρα που αντιμετωπίζει βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση. Η ακραία φτώχεια, η ανεργία και η έλλειψη βασικών αγαθών δημιουργούν συνθήκες ευαλωτότητας, τις οποίες εκμεταλλεύονται δίκτυα στρατολόγησης.
Από τη Λατινική Αμερική στην Ευρώπη
Το Medellín και η Cartagena αποτελούν επίσης κομβικά σημεία. Με έντονη τουριστική δραστηριότητα και ανεπτυγμένη νυχτερινή ζωή, οι πόλεις αυτές έχουν συνδεθεί με φαινόμενα σεξοτουρισμού. Εκεί δραστηριοποιούνται κυκλώματα που, σύμφωνα με πηγές της τοπικής κοινωνίας των πολιτών, διατηρούν διασυνδέσεις με ευρωπαϊκά δίκτυα εκμετάλλευσης.
Η «εξαγωγή» γυναικών για εργασία σε οίκους ανοχής του εξωτερικού αποτελεί πλέον σταθερό μοτίβο. Το ΑΠΕ-ΜΠΕ παρουσιάζει τηλεοπτική έρευνα για τη δράση αυτών των κυκλωμάτων και τον τρόπο με τον οποίο φτάνουν οι κοπέλες αυτές στη χώρα μας. Μιλούν γυναίκες μέσα από οίκους ανοχής που δηλώνουν ότι θέλουν να σταματήσουν, αλλά δεν μπορούν. Το ρεπορτάζ υπογράφει ο δημοσιογράφος του Πρακτορείου Γιώργος Κουβαράς.
Η ελληνική διάσταση: Μεταξουργείο και Φυλής
Στην Αθήνα, το Μεταξουργείο συγκεντρώνει περίπου 70 οίκους ανοχής. Επιτόπια έρευνα του ΑΠΕ-ΜΠΕ δείχνει ότι σημαντικό ποσοστό των γυναικών που εργάζονται στην περιοχή προέρχεται από χώρες της Λατινικής Αμερικής — κυρίως από Κολομβία, Βενεζουέλα και Βραζιλία. Στην «πιάτσα» αναφέρονται απλώς ως «Λατίνες».
Οι τιμές είναι ενδεικτικές της πίεσης στην αγορά: δέκα ευρώ για δέκα λεπτά, εκ των οποίων τα μισά αποδίδονται στον οίκο ανοχής. Οι βάρδιες φτάνουν συχνά τις δέκα ώρες ημερησίως, με πολλαπλούς πελάτες. Στην οδό Φυλής, όπου λειτουργούν περίπου 130 οίκοι ανοχής, η τιμή ανέρχεται στα 20 ευρώ, με παρόμοιες συνθήκες εξάρτησης.
Το σύστημα του «χρέους»
Κεντρικό στοιχείο της διακίνησης αποτελεί το λεγόμενο «χρέος μεταφοράς». Γυναίκες που φτάνουν στην Ελλάδα, συχνά μέσω Κωνσταντινούπολης, αναφέρουν ότι το αεροπορικό εισιτήριο καλύπτεται από διακινητές ή διαχειριστές οίκων ανοχής. Το ποσό αυτό μετατρέπεται σε οφειλή, την οποία καλούνται να αποπληρώσουν μέσω της εργασίας τους.
Σύμφωνα με μαρτυρίες στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η αποπληρωμή μπορεί να απαιτεί τουλάχιστον τρεις μήνες παραμονής, κατά τους οποίους η δυνατότητα αποχώρησης είναι περιορισμένη. Αν και δεν περιγράφεται πάντοτε φυσική βία, η οικονομική ομηρία και η εξάρτηση συνιστούν μορφές εξαναγκασμού.
«Μια πανευρωπαϊκή αγορά»
Ο Νικήτας Κανάκης από τους Γιατρούς του Κόσμου περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ «μια καινούργια αγορά που χτίζεται πανευρωπαϊκά». Όπως επισημαίνει, η Ελλάδα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου δικτύου, όπου η προέλευση των γυναικών αλλάζει ανάλογα με τη ζήτηση. Η «προσφορά» μετακινείται από τη Λατινική Αμερική προς άλλες περιοχές, αντανακλώντας τη δυναμική προσαρμογή των κυκλωμάτων.
Η Άννα Κουρουπού από τη δομή Red Umbrella Athens σημειώνει ότι ακόμη και σε νόμιμα αδειοδοτημένους οίκους ανοχής μπορεί να υποκρύπτεται trafficking. Η τρίμηνη τουριστική βίζα, η έλλειψη σταθερού καθεστώτος παραμονής και ο φόβος προσέγγισης δομών στήριξης περιορίζουν την αυτονομία των γυναικών. «Έρχονται με τουριστική βίζα, ξαναγυρνάνε πίσω και ύστερα τις φέρνουν πάλι... Είναι ξεκάθαρο ότι είναι θύματα σωματεμπορίας», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Τα επίσημα στοιχεία και τα κενά
Σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Αττικής, οι βεβαιώσεις άσκησης επαγγέλματος που χορηγήθηκαν σε αλλοδαπές ήταν εννέα το 2022 και δώδεκα το 2023. Καμία από αυτές δεν αφορά γυναίκα με εθνικότητα από χώρα της Λατινικής Αμερικής.
Την ίδια στιγμή, η παρουσία άνω των εκατό λατινοαμερικανικής καταγωγής γυναικών σε δύο μόνο περιοχές της Αθήνας δημιουργεί σαφή αναντιστοιχία. Το ερώτημα αφορά τόσο τη νομιμότητα της εργασίας όσο και την τήρηση υγειονομικών προϋποθέσεων, δεδομένου ότι η άδεια και το βιβλιάριο υγείας πρέπει να παραλαμβάνονται αυτοπροσώπως.
Ένα φαινόμενο σε εξέλιξη
Η εμπορία ανθρώπων συγκαταλέγεται διεθνώς στις πιο επικερδείς μορφές οργανωμένου εγκλήματος. Στην περίπτωση της διακίνησης γυναικών από τη Λατινική Αμερική προς την Ευρώπη, η αλυσίδα περιλαμβάνει στρατολόγηση, μεταφορά, επιβολή χρέους και περιορισμό ελευθερίας.
Η ελληνική πραγματικότητα αποτυπώνει ένα τμήμα αυτής της αλυσίδας. Οι χαμηλές τιμές, η μεγάλη προσφορά και η απουσία επαρκών αδειοδοτήσεων συνθέτουν ένα τοπίο που γεννά σοβαρά ερωτήματα για την έκταση του φαινομένου. Η διαδρομή από τη Santa Fe μέχρι το Μεταξουργείο δεν είναι απλώς μεταναστευτική, αλλά η διαδρομή μιας αγοράς που προσαρμόζεται και ανανεώνεται, όσο η ζήτηση παραμένει ενεργή και οι συνθήκες ευαλωτότητας διευρύνονται.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
