Μυτιλήνη: Το πανηγύρι των Αγίων Θεοδώρων αναβίωσε μετά από 104 χρόνια

Το μεγάλο χειμωνιάτικο Περγαμηνό πανηγύρι των Αγίων Θεοδώρων αναβίωσε σήμερα, Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, στη Μυτιλήνη, ανήμερα της γιορτής των Αγίων. Μέλη και φίλοι του Συλλόγου των Περγαμηνών της Λέσβου «ο Άγιος Αντίπας» τίμησαν την παράδοση που συνδέει τις ρίζες τους με την ιστορική Πέργαμο.

Οι απόγονοι των προσφύγων του 1922 από την Πέργαμο και τα γύρω χωριά κατέκλυσαν την αυλή και τον ναό-μνημείο του 18ου αιώνα, των Αγίων Θεοδώρων, στην αγορά της Μυτιλήνης. Η εκδήλωση αναβίωσε τα έθιμα της παλιάς Περγάμου, όπως περιέγραψε η κ. Ζαχαρώ Αλεξανδρή, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου, λέγοντας: «Σαββάτο των Αγίων Θεοδώρων σήμερα... Να ησυχάσουν οι Άγιοι που γυρνάνε, ακόμα γυρνάνε απάνω στα άλογά τους, στα σοκάκια της Πολιτείας...».

Μετά τη θεία λειτουργία και την αρτοκλασία, οι συμμετέχοντες ξαναζωντάνεψαν το παραδοσιακό κοινό μαγείρεμα των ρεβιθιών, που κάθε οικογένεια προσέφερε, συνοδεία κονιάκ και «λεμπλεμπί», σύμφωνα με την Περγαμηνή παράδοση.

Ο Μητροπολίτης Μυτιλήνης κ. Ιάκωβος ευλόγησε το φαγητό, ενώ μοιράστηκαν περισσότερες από 200 μερίδες, μαζί με άρτους και κόλλυβα, στη μνήμη όσων έμειναν πίσω ή βρέθηκαν πρόσφυγες στη Λέσβο και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Οι ευχές για υγεία, ειρήνη και μια καρποφόρα άνοιξη κυριάρχησαν στο κλείσιμο της γιορτής.

Η ιστορία του ναού των Αγίων Θεοδώρων της Περγάμου

Η πρώτη αναφορά σε ορθόδοξη κοινότητα στην Πέργαμο εντοπίζεται το 1545, με την ίδρυση της μικρής εκκλησίας των Αγίων Θεοδώρων στο βορινό τμήμα της πόλης. Ο πρώτος ιερέας ήταν ο ιερομόναχος Αργυρός, ενώ ο περιηγητής Spon το 1675 σημείωσε την ύπαρξη 12 έως 15 χριστιανικών οικογενειών γύρω από τον ναό.

Η οργανωμένη κοινότητα εμφανίζεται στις αρχές του 18ου αιώνα, όταν ο ιερομόναχος Κοσμάς, προερχόμενος από τη Μονή Λειμώνος της Λέσβου, υπηρέτησε ως εφημέριος. Μετά τον θάνατό του το 1740, οι διαφορές που προέκυψαν για την περιουσία του οδήγησαν σε επιτίμιο από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπογεγραμμένο από τον Πατριάρχη Νεόφυτο.

Στις αρχές του 19ου αιώνα, η ανάπτυξη της ρωμαίικης συνοικίας οδήγησε στην ανέγερση του ναού της Ζωοδόχου Πηγής, ο οποίος το 1836 μετατράπηκε σε μεγαλοπρεπή τρίκλιτη βασιλική. Ο ναός αυτός δεν σώζεται πλέον, παρά μόνο σε μακέτα που φυλάσσεται στην Εστία Νέας Σμύρνης.

Ο παλιός ναός των Αγίων Θεοδώρων ανοικοδομήθηκε το 1870, με οικονομική συνδρομή και Τούρκων κατοίκων, όπως ο Τσετμή Αλή, που προσέφερε και δάνειο 36.000 γρόσια. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο, καταγεγραμμένο σε λιθογραφία και φωτογραφία του 1907, ξεχώριζε για τα πλούσια διακοσμητικά του στοιχεία και τις παραστάσεις από τη χριστιανική παράδοση.

Ο νέος ναός, βασιλικής μορφής Λεσβιακού τύπου, βρισκόταν σε χώρο περίπου πέντε στρεμμάτων, όπου λειτουργούσε και το ορθόδοξο νεκροταφείο. Σήμερα, σώζεται μόνο η μεγάλη σκάλα και ο αναλημματικός τοίχος. Το παλιό αρρεναγωγείο έχει μετατραπεί σε ξενοδοχείο, ενώ το νοσοκομείο της Ρωμαίικης Κοινότητας, γνωστό ως «Σπιτάλια», έχει κατεδαφιστεί και ο χώρος χρησιμοποιείται ως πάρκινγκ.