Η «μάχη» κατά του φαινομένου του «κλεψίματος» στην αντλία στα πρατήρια υγρών καυσίμων συνεχίζεται, με τις αρχές και τον κλάδο να εντείνουν τις προσπάθειές τους για μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικό έλεγχο στην αγορά.
Σύμφωνα με νέα μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου περίπου μία στις τρεις αντλίες σε Αττική και Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να εμφανίζει παραβατικές αποκλίσεις, την ώρα που η Πολιτεία, μέσω της ΑΑΔΕ και του αυστηρότερου πλαισίου σφράγισης πρατηρίων, επιχειρεί να περιορίσει δραστικά τα φαινόμενα παρανομίας και να προστατεύσει τόσο τους καταναλωτές όσο και τον υγιή ανταγωνισμό στην αγορά καυσίμων.
Παρά τη σαφή βελτίωση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα παραμένει υπαρκτό και απαιτεί συνεχή εγρήγορση, με αιχμή του δόρατος την αναβάθμιση του συστήματος Εισροών-Εκροών και την εντατικοποίηση των ελέγχων.
Παραβατική μία στις τέσσερις αντλίες
Σύμφωνα με μελέτη που εκπόνησε το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο για λογαριασμό του Συνδέσμου Εταιριών Εμπορίας Πετρελαιοειδών Ελλάδος (ΣΕΕΠΕ) το 23% των αντλιών σε Αττική και Θεσσαλονίκη (μία στις τέσσερις) παρουσιάζουν παραβατική συμπεριφορά, δηλαδή αποκλίσεις στις παραδιδόμενες ποσότητες καυσίμων, με τον ετήσιο «τζίρο» από το κλέψιμο στην αντλία να εκτιμάται στα 400 εκατ. ευρώ.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την 1η Μαρτίου έως το τέλος Απριλίου 2026 με μυστική δειγματοληψία σε 200 ανεφοδιασμούς οχημάτων με αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, εκ των οποίων οι 130 έγιναν στην Αττική και οι 70 στη Θεσσαλονίκη.
Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε με ειδικά διαμορφωμένα οχήματα, τα οποία κατέγραφαν τη διαφορά μεταξύ της ποσότητας που χρεώθηκε στον καταναλωτή και εκείνης που τελικά παραδόθηκε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν χθες, στην Αττική, το 76,9% των παραδόσεων βρέθηκε εντός των νόμιμων ορίων, το 12,3% παρουσίασε μικρές αποκλίσεις, ενώ το 10,8% χαρακτηρίζεται ως ελλειμματική παράδοση.
Αντίστοιχα, στη Θεσσαλονίκη, το 81,4% των παραδόσεων ήταν εντός των προβλεπόμενων ορίων, το 7,1% εμφάνισε μικρές αποκλίσεις και το 11,4% ήταν ελλειμματικές.
Όπως τονίστηκε, περίπου το 77% της αγοράς εμφανίζεται να λειτουργεί εντός των προβλεπόμενων ορίων, ενώ οι προβληματικές παραδόσεις περιορίζονται στο 23%, έναντι περίπου 33% που είχαν καταγραφεί σε προηγούμενες αντίστοιχες μετρήσεις.
Όπως διευκρίνισε ο καθηγητής του ΕΜΠ, Φάνης Ζαννίκος, η έρευνα δεν αξιολογεί πρατήρια ή επιχειρήσεις, αλλά αποκλειστικά τη συμπεριφορά των αντλιών, τηρώντας αυστηρά τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Περιορίζεται το φαινόμενο, παραμένει το πρόβλημα
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Γιάννης Αληγιζάκης, πρόεδρος του ΣΕΕΠΕ, η συνεργασία του κλάδου με την ΑΑΔΕ είναι σημαντική και «για πρώτη φορά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι γίνεται ουσιαστική δουλειά».
Ο ίδιος επισήμανε ότι, παρά τη σαφή βελτίωση, η Πολιτεία δεν πρέπει να θεωρήσει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές εστίες παραβατικότητας.
Ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, ανέφερε πως «για πρώτη φορά βλέπουμε αντιστροφή της τάσης. Έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά είμαστε αποφασισμένοι να φτάσουμε μέχρι το τέλος για να πατάξουμε το φαινόμενο», τόνισε ο διοικητής της ΑΑΔΕ.
Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ και τα διετή λουκέτα σε 92 πρατήρια
Καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της εικόνας αποδίδεται στη νομοθεσία που ψηφίστηκε το 2023, σύμφωνα με την οποία όταν διαπιστώνονται παραβάσεις σε κάποιο πρατήριο προβλέπεται η αναστολή λειτουργίας του για δύο χρόνια.
Παράλληλα, εφόσον ο ίδιος ιδιοκτήτης διατηρεί και άλλα πρατήρια με το ίδιο ΑΦΜ ή έχει έστω κάποιο μικρό ποσοστό σε αντίστοιχη επιχέιρηση, η κύρωση επεκτείνεται και σε αυτά, ακόμη κι αν δεν έχουν υποβληθεί σε έλεγχο.
Ωστόσο, ορισμένες δικαστικές αποφάσεις ανέστειλαν το κλείσιμο των συνδεδεμένων πρατηρίων, καθώς κρίθηκε πως η αναστολή λειτουργίας τους δεν ήταν δικαιολογημένη.
Ωστόσο, κανένα από τα πρατήρια στα οποία πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι και διαπιστώθηκαν παραβάσεις δεν έχει επαναλειτουργήσει στο ίδιο σημείο.
Συνολικά 92 πρατήρια καυσίμων έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους τον τελευταίο χρόνο, εκ των οποίων τα 66 βρίσκονται στην Αττική.
Ο διοικητής της ΑΑΔΕ υπογράμμισε ότι η νομοθεσία για τη σφράγιση πρατηρίων αποτέλεσε προϊόν συνεργασίας της ΑΑΔΕ με τον κλάδο και σύμφωνα με τον ίδιο κρίθηκε απαραίτητο να κλείνει το ίδιο το πρατήριο και όχι απλώς να επιβάλλονται πρόστιμα, καθώς μέχρι τότε αρκετές επιχειρήσεις συνέχιζαν να λειτουργούν μέσω αλλαγής ιδιοκτήτη.
Καθοριστικός ο ρόλος του Εισροών- Εκροών
Σύμφωνα με τον ΣΕΕΠΕ το σημαντικότερο εργαλείο για την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της αγοράς είναι το σύστημα Εισροών - Εκροών, το οποίο μέχρι σήμερα έχει αναβαθμιστεί στο 30%-40% των πρατηρίων.
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, οι ελλειμματικές παραδόσεις στην αντλία δεν οφείλονται σε απλές παρεμβάσεις, αλλά γίνονται ηλεκτρονικά μέσω εξειδικευμένου λογισμικού (software), που απαιτεί γνώσεις προγραμματισμού, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαίο τον συνδυασμό φυσικών και ηλεκτρονικών ελέγχων.
Η ολοκλήρωση της αναβάθμισης σε όλα τα πρατήρια, σύμφωνα με τον ΣΕΕΠΕ θα διευκολύνει σημαντικά τους ηλεκτρονικούς ελέγχους και τις διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ.
Το πλαφόν «αγκάθι» για τον κλάδο
Σύμφωνα με τον ΣΕΕΠΕ, η μεγάλη αύξηση της παραβατικότητας την περίοδο 2023-2025 οφειλόταν αφενός στην καθυστέρηση της πολιτείας να λάβει αποτελεσματικά μέτρα και αφετέρου στο πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, το οποίο, όπως είπε, κατέστησε μη βιώσιμη τη λειτουργία αρκετών έντιμων πρατηριούχων.
Θυμίζουμε πως το μέτρο επιβλήθηκε εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όμως παρέμεινε σε ισχύ ακόμη και όταν οι διεθνείς τιμές επέστρεψαν σε προ κρίσης επίπεδα.
Σύμφωνα με τον κ. Αληγιζάκη, το πλαφόν όχι μόνο δεν συγκράτησε τις τιμές όσο αναμενόταν, αλλά επιβάρυνε σημαντικά τις νόμιμες επιχειρήσεις του κλάδου, πολλές εκ των οποίων πουλήθηκαν σε παραβατικούς πρατηριούχους.
Όπως ανέφερε, η αγορά λειτουργεί με περιθώρια κέρδους της τάξης του 8% έως 10%, από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη, ενώ η πραγματική αιτία των υψηλών τιμών στην Ελλάδα παραμένει η βαριά φορολογία, καθώς περίπου το 55% της τελικής τιμής της βενζίνης αποτελείται από φόρους.
Μάλιστα, σύμφωνα με τον ίδιο, η χώρα μας είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που διατηρεί επί πέντε χρόνια ένα τέτοιο καθεστώς, επισημαίνοντας ότι δεν έχει παρουσιαστεί ποτέ μελέτη που να αποδεικνύει την αποτελεσματικότητά του.
Πώς αξιολογεί ο κλάδος τα υπόλοιπα μέτρα
Όσον αφορά στα υπόλοιπα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της πρόσφατης κρίσης, σύμφωνα με τον κ. Αληγιζάκη, ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες επέλεξαν ως βασικό μέτρο για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών των καυσίμων τη μείωση του ΦΠΑ και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, στη χώρα μας εφαρμόστηκε μια διαφορετική, πιο στοχευμένη προσέγγιση, μέσω επιδότησης στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης.
Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη επιλογή αποτιμάται θετικά από την πλευρά του κλάδου, καθώς εκτιμάται ότι είχε ουσιαστικό αποτέλεσμα στη συγκράτηση των τιμών, ενώ σε περίπτωση μείωσης του ΦΠΑ και του ΕΦΚ, η τελική μείωση στις τιμές θα ήταν μικρότερη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
